Nieuwsblog

NewtCap "Lab Science", Publicatie Alert!

Thu, 30 Apr 2026 07:43:27 GMT

NewtCap "Lab Science" - Publication Alert

30 apr, 2026

[English summary below]

De afgelopen tijd zijn er meerdere wetenschappelijke artikelen verschenen over onze Leidse watersalamanderstudies . Graag neem ik je gaandeweg mee langs elk van deze publicaties met een korte uitleg – zodat jij weer helemaal op de hoogte bent van het laatste nieuws uit amfibieënland!

Één van de zaken waar ik aan gewerkt heb voor mijn proefschrift bij het Wielstra lab , betrof het uittesten van bepaalde labprotocollen op het DNA van verschillende soorten salamanders. Het bestuderen van het DNA van salamanders is namelijk nogal een klus, omdat deze dieren superrommelige en lange genetische codes bezitten. Véél complexer dan die van mensen en andere, meer 'simpele' wezens waar meer kennis en tools voor bestaan.

Daarom moest onze groep als het ware een 'eigen wiel' uitvinden. Zo'n wiel vervolgens verder uittesten is natuurlijk handig, om te zien hoe accuraat het werkt bij andere salamanders dan alleen de paar soorten waar ons team zich in eerste instantie op focuste. Want door zo'n methode breder te valideren, zorg je ervoor dat ook andere wetenschappers het kunnen gebruiken – en dus niet op hun beurt wéér eigen wielen hoeven uit te vinden. [tekst gaat verder na de foto]

Aan het werk in het laboratorium van Naturalis Biodiversity Center. Het is erg bijzonder om het DNA van al die coole soorten salamanders in handen te hebben! Het is een eer om bij te kunnen dragen aan kennisvergaring voor soortgroepen die – juist door hun complexiteit, wat een uitdaging is – in de wetenschap pas later 'aan de beurt' zijn. Bron screenshot: KNAW YouTube video .

De ene salamandersoort is genetisch gezien de andere niet. Net zoals het DNA van een mens best kan verschillen van dat van andere primaten, zoals gorilla's of lemuren, geldt ditzelfde voor salamanders (nog veel sterker, eigenlijk – omdat de evolutionaire afsplitsingen daar veel verder terug de tijd in gaan). Daarom is het des te belangrijker om te kijken of een nieuwe methode een 'one size fits all'-label verdient, of dat deze juist per soort heel anders uitpakt.

De methode die wij optimaliseerden noemden wij ' NewtCap '. Newt betekent letterlijk 'watersalamander' in het Engels, en Cap staat voor ' Capture ', oftewel vangen. Want wat deze methode eigenlijk doet, is – in plaats van die ellendelange, rommelige DNA-streng in zijn geheel uit te lezen – eerst stukjes DNA uit een monster onttrekken (oftewel, 'vangen'), zodat die vervolgens eerst nader onderzocht kunnen worden.

Zie het als het doorspitten van een gigantisch dik boek: in plaats van het boek van A tot Z te lezen – wat enorm veel energie en tijd (en, in een zakelijke context, dus ook geld) zou kosten – scheur je uit ieder hoofdstuk één bladzijde en lees je die eerst nauwkeurig. Je zult niet direct het volledige verhaal kennen, maar je kunt wél een duidelijk overzicht krijgen van waar het boek over gaat – en van meerdere belangrijke details uit die stukken tekst! [tekst gaat verder na de foto]

Deze goudstreepsalamander ( Chioglossa lusitanica ) komt van nature voor in Spanje en Portugal. Hij heeft een 'gouden' rug, zoals de naam doet vermoeden, en die kleur loopt vaak door tot over de zeer lange staart. Zoals op deze foto is het gouden patroon soms ook meer roodachtig van kleur. Ik heb er nog nooit één gezien (hopelijk ooit!), maar ik heb dus wél mooi het DNA van deze coole dieren onderzocht.

Alleen: het onvoorspelbare in mijn onderzoek was dat deze lab-methode oorspronkelijk ontwikkeld was voor een zeer specifieke groep salamanders, namelijk de kam- en marmersalamanders: soorten waar ons team veel onderzoek naar doet in verband met gekke mutaties (daarover hier meer). Na een extra optimalisatie van het lab-proces door collega Dr. James France, was het dus aan mij om de methode breder uit te testen. Om te ontdekken: hoe goed werkt het voor andere soorten?

*** Tromgeroffel... ***

Hoera! De methode bleek, tot onze aangename verrassing, erg goed te werken bij alle watersalamanders! Dit gold voor soorten nauw verwant aan de oorspronkelijke doelsoorten, zoals de kleine watersalamander - maar ook voor veel minder verwante soorten, zoals bijvoorbeeld de ribbensalamander. Sterker nog: de methode werkte óók goed bij sommige nog veel minder verwante soorten, zoals enkele landsalamanders. Bijvoorbeeld de vuursalamander en de goudstreepsalamander (die laatste is te zien op de foto hierboven).

De resultaten van onze tests verschenen afgelopen jaar in het wetenschappelijke tijdschrift Ecology & Evolution . Door een evolutionaire boom te bouwen (de figuur hieronder) konden we bevestigen dat de DNA-data, die bestaan uit duizenden stukjes genetische code – oftewel die 'duizenden bladzijden' die we dus uit het 'zeer dikke, hypothetische boek' scheurden – erg nuttig en nauwkeurig waren om evolutionaire vraagstukken mee op te lossen. [tekst gaat verder na de figuur]

De evolutionaire stamboom van soorten binnen de zogenaamde 'Salamandridae' familie, een groep met watersalamanders als de kamsalamander ( Triturus groep ) en landsalamanders als de vuursalamander ( Salamandra salamandra ) toe behoren. Deze boom, waarin de soorten met hun Latijnse naam zijn opgenomen, bouwde ik aan de hand van de genetische data die voortvloeien uit de NewtCap methode. De boom bevestigt het verwantschapspatroon binnen de groep, die in totaal uit meer dan 100 soorten bestaat! (Bron: De Visser et al., 2025)

Los van onderzoeken of de data geschikt waren om miljoenen jaren mee terug te gaan in de tijd (want dat doe je dus eigenlijk als je zo'n boom bouwt), deden we ook analyses om na te gaan of de data binnen bepaalde groepen gebruikt kunnen worden voor vraagstukken waarbij je juist minder ver het verleden in wilt gaan. Waarbij je dus inzicht wilt krijgen in hoe soorten zich in recente periodes genetisch hebben ontwikkeld.

Ook die tests bleken zeer succesvol! Zo werkten we bijvoorbeeld samen met wetenschappers van de Universiteit van Californië in Los Angeles om te duiken in het DNA van verschillende soorten West-Amerikaanse watersalamanders – die zeer nauw verwant zijn aan elkaar, en dus heel erg op elkaar lijken, maar die juist weer níet nauw verwant zijn aan de oorspronkelijke doelsoorten van de methode. Toch bleek de methode meer dan goed genoeg om ook deze soorten duidelijk van elkaar te onderscheiden.

Verder bleek de data die NewtCap aanleverde handig om hybriden te bestuderen. Dit testten we met het DNA van kleine watersalamandersoorten uit Polen en Roemenië. Die twee soorten zijn in een kweekfaciliteit bij de Jagiellonische Universiteit in Krakau met elkaar gekruist, en sommige nakomelingen daarvan ook weer onderling. Met de juiste data kun je nagaan hoeveel vermenging er in het DNA van zulke nakomelingen zit. NewtCap bleek ook hiervoor erg handig, om dit uiteindelijk nauwkeurig te berekenen. [tekst gaat verder na de foto]

In de Nederlandse bossen tijdens veldwerk. De watersalamanders plaatsen we kort in een cuvet om ze te bekijken – en soms nemen we wat slijm af voor DNA – voordat we ze weer gauw terugplaatsen in hun favoriete slootjes en vijvers!

Tot slot bleek de methode óók nog eens handig in het kader van natuurbescherming en monitoring binnen één en dezelfde soort. Zo testten we, in samenwerking met een hobby-kweker uit Duitsland, of we met DNA gegevens van verschillende, wilde populaties van de Bulgaarse kamsalamander ( Triturus ivanbureschi ) dieren in gevangenschap werden gehouden konden 'matchen' met hun wilde, geografische herkomst. Ook dit lukte!

Kortom: NewtCap is een nuttige methode om het DNA van verschillende soorten water- en landsalamanders onder de loep te nemen. Iets wat hiervoor nog niet goed mogelijk, of in ieder geval getest, was. De wetenschappelijke publicatie staat inmiddels zo'n acht maanden online en is sindsdien al meer dan duizend (!) keer geraadpleegd. Hopelijk zijn andere salamanderwetenschappers die op zoek zijn naar lab-technieken met de methode gebaat!

Ook nieuwsgierig naar de wetenschap hierachter? Dan kun je het artikel lezen via de knop hieronder:

English summary:

In this blog, I describe one of the scientific projects from my PhD at the Wielstra lab , in which I helped test an investigative, genetic tool that we called “NewtCap” on the DNA of different salamander species. The genetic codes of salamanders are, inconveniently, extremely large and complex - making them difficult to study with methods that focus on the entirety of the genome.

Our method NewtCap solves this issue by 'capturing' selected fragments of DNA, instead of sequencing whole genomes. In the study that presents NewtCap, I specifically tested how well this method works across a wide range of species (and not just the target species from the genus Triturus, for which the tool originally was developed). We tested the tool on DNA of closely related newts, as well as way more distantly related salamanders. The results showed that the method is fairly robust and works surprisingly well across many groups, making it useful for evolutionary studies in salamanders belonging to the Salamandridae family. NewtCap allows scientists to reconstruct evolutionary relationships, distinguish closely related species, and even detect hybridization among species. In addition, the method proved valuable for conservation genetics purposes, such as tracing the geographic origin of captive individuals.

Overall, NewtCap provides an efficient and versatile tool for studying salamander DNA, opening new possibilities for research in evolution and conservation biology! You can find and read the scientific paper, published in the journal Ecology & Evolution , via the green button above.

Source images:

Banner / Lab photo - screenshot KNAW YouTube video
Chioglossa salamander - copyright free via Pixabay
Phylogenetic tree - De Visser et al., 2025
Field picture - own material

"Sommige dieren hebben niet eens mannen nodig - heerlijk rustig!"

Wed, 15 Apr 2026 07:28:12 GMT

"Some animals do not even need men - so peaceful!"

15 apr, 2026

[English summary below]

" Sommige dieren hebben niet eens mannen nodig - heerlijk rustig! " Dat klopt! Iedereen die mij kent, weet dat ik hier wel om kon lachen. De constatering kwam uit de mond van één van mijn interviewers. Zij vatte mijn verhaal over hoe sommige dieren zich aseksueel voortplanten samen in deze ene kernzin - waar evolutionair gezien ook een kern van waarheid in zit.

Een key takeaway, die ik hier gewoon lekker even inzet om jouw aandacht te trekken!

Het zit dus zo: ik ben in meerdere afleveringen van de podcast ' Alledaagse Vragen ' van BNNVARA te gast geweest om te praten over de balans tussen het aantal vrouwen versus mannen in het dierenrijk. De wetenschap laat overigens heel duidelijk zien dat de realiteit - zeker bij mensen - veel diverser is dan deze platte tweedeling. Dat wilde ik graag benoemen, want in het kader van simplificatie wordt dit punt (te!) vaak weggelaten in programma's...

Luister hier naar de audio! Wil je de hele aflevering horen? Dat kan via de groene knop onderaan de pagina. (Bron: NPO Radio 1 / BNNVARA)

Dat gezegd hebbende: recentelijk was ik te horen in aflevering 186 uit seizoen 7 , waarin ik vertel over de zeer scheve sex ratios bij sommige dieren die zich heel anders voortplanten dan wij mensen. Ik gaf onder andere uitleg over wat 'parthenogenese' is, oftewel voortplanting waarbij eitjes helemaal nooit bevrucht worden door een mannetje! Bijvoorbeeld bij wandelende takken. Ook gaf ik uitleg over situaties in de natuur waarbij de omgevingstemperatuur bepaalt of een embryo zich ontwikkelt tot mannetje, of tot vrouwtje - zoals bij zeeschildpadden.

Dit stuk uit de aflevering is direct hierboven te beluisteren. Ik had slechts een 'leuke-dieren-weetjes' aandeel in deze aflevering, die verder wél over de verhouding bij mensen ging. Wil je deze aflevering dus in zijn geheel terugluisteren? Dat kan via de groene knop helemaal onderaan deze pagina.

Jaren geleden werd ik ook geïnterviewd in Alledaagse Vragen. Toen sprak ik over chromosomen en seks ratio's bij mensen in Nederland.

Jaren geleden werd ik in deze zelfde podcast reeks ook al geïnterviewd. Toen om juist uitleg te geven over de situatie bij mensen. Ik sprak destijds over de 50/50 geslachtsverhouding die tussen vrouwen en mannen bestaat in Nederland. Dit was voor aflevering 83 uit seizoen 4 , die ook gaat over verschillende demografieën en culturen bij mensen. Deze is terug te vinden in dit blog en via de tweede groene knop (inclusief nogmaals aandacht voor dat er dus meer bestaat dan alleen het 'klassieke' XX/XY chromosoom-patroon en dat geslacht en gender zeker twee verschillende dingen zijn).

Ben jij ook zo'n gevatte journalist en wil jij met mij samenwerken voor een podcast, artikel, of andere vorm van wetenschapscommunicatie over dieren of DNA? Leuk! Of misschien zie jij op een andere manier een leuke samenwerking voor je? Ik maak graag kennis! Schroom niet mij een DM te sturen of te mailen naar info@wilddna.nl ��

English summary:
For the second time I got interviewd for the "Everyday Questions" Podcast of the Dutch NPO Radio 1 / BNNVARA broadcasting media. I talked about skewed sex ratios in some animals and about how certain species reproduce asexually (S07E186). A couple of years ago, I was also interviewed for this podcast. Back then I discussed the sex ratio among humans in The Netherlands (S04E83). You can listen to the podcast (Dutch only) through the green buttons above.

Disclaimer: Both interviews mainly focused on the biology of sex chromosomes and on oversimplified, binairy structures. How biology translates from evolution and genetics, to sex, to gender is - of course - in many cases much more complicated. However, journalists often stick to the more general and standard male-female / XX-XY story due to time constraints - so parts of the interviews in which I dove more deeply into this have been edited out, something I wanted to mention here.

Beauty & The Geek - als jurylid in AFL3: 'Een beestachtige strijd!'

Wed, 01 Apr 2026 07:47:46 GMT

Beauty & The Geek - being a jury in EP3: 'A beastly battle!'

1 apr, 2026

[English summary below]

Wellicht had je dit al gehoord, maar: ik zit als jurylid in één van de afleveringen van de nieuwe, Nederlandse variant van het programma Beauty and the Geek Nederland ! Niet als Beauty - en ook niet als Geek , dus. Alhoewel ik, toen de serie online kwam, van veel mensen berichten ontving dat ik dat allebei zou zijn. Waarvoor dank, want ik vind dat een dubbel compliment! [Tekst gaat verder na de foto]

Screenshot - Bron: Prime Video & Amazon MGM Studios

Nee, de echte Beauties vormen in deze show, samen met de echte Geeks , koppels. Elk koppel werkt als 'team' aan verschillende opdrachten. Iedere aflevering valt het koppel met de 'slechtste' samenwerking, af. Bij de uitvoering van de opdracht wordt dus vooral gelet op hoe lief ze zijn voor elkaar èn hoe goed ze elkaar helpen om samen tot het beste resultaat te komen.

In de aflevering waar ik als jurylid mocht meedoen, was hun taak: het geven van een levendige presentatie over de biologie van verschillende, wilde dieren. Hartstikke leuk! [Tekst gaat verder na de foto]

Hier verschijnt één van de koppels op een vermakelijke manier in beeld! Marco en Estelle gaven na deze entree een presentatie over giraffen voor een aandachtig publiek, inclusief giraffen trouwens. Die gluurden ook nieuwsgierig mee. Kijk ze daar, rechts achter! ( Screenshot - Bron: Prime Video & Amazon MGM Studios )

Het was, kortgezegd, erg bijzonder om met deze TV opnames mee te mogen doen en om aan de beoordelingen van de presentaties mee te werken. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met presentatie-duo en (inmiddels, getrouwd) BN'er koppel: Bram Krikke en Robin Hölzken-Krikke .

Eigenlijk had ik op de meeste presentaties maar heel weinig aan te merken, want de koppels hadden zich erg goed voorbereid en wisten echt heel veel te vertellen over de dieren! [Tekst gaat verder na de foto]

Ik kreeg veel leuke berichtjes van vrienden en familie, vooral met foto's van TV's! Zeker wanneer men niet verwacht had mij ineens te zien!

Mijn feedback ging dus maar om kleine dingen, zoals verkeerd uitgesproken termen, of te veel herhaling van hetzelfde. ' Splitting hairs ', puntjes op de i. Ik ben van de details.

Tegelijkertijd is er óók wel wat geknipt en geplakt in de voorbewerking, dus niet alle opgenomen scènes kwamen aan bod in de aflevering - maar dat is natuurlijk televisie! Desalniettemin was het een hele eer om aan te mogen sluiten als zoölogisch expert. [Tekst gaat verder na de foto]

Tussen de opnamens door, een foto samen met Bram Duimpie!

Je kijkt de aflevering terug op Prime Video . Je kan er gemakkelijk een account opzetten, met een gratis proefperiode (van 30 dagen). Dan krijg je toegang tot alle shows en films op Prime Video. Bevalt het je? Dan kun je daarna lid blijven voor €4,99 per maand of €49,90 per jaar. Liever niet? Jammer, natuurlijk - maar geen probleem! Je kunt dan tijdens je proefperiode nog gewoon opzeggen. Veel kijkplezier, dus! ;)

Ben je zelf bezig met een productie en op zoek naar wetenschappelijke expertise voor content of presentatie? Leuk! Ik denk graag met je mee. Je kunt me bereiken via mail ( info@wilddna.nl ) of via de contactpagina op mijn website.

Mijn bijdrage aan deze productie vond nadrukkelijk plaats in mijn rol als expert los van Wild DNA. De opnames zijn gemaakt in samenwerking met Diergaarde Blijdorp.

Selfie op de opnamedag

English summary:

I had the pleasure of appearing as a jury member in an episode of Beauty and the Geek The Netherlands , where I judged a series of presentations on wildlife biology. In this TV show, pairs of “Beauties” and “Geeks” work on various challenges, focusing on teamwork and support! For this particular assignment, the contestants were tasked with the fun challenge of delivering an engaging and informative talk about different animals. I was genuinely impressed by how well-prepared the participants were and how much knowledge they demonstrated! Thus, my feedback mainly focused on small details, like terminology and presentation style... Not all scenes made it into the final edit (but, hey, that's TV!). Nevertheless it was a great experience to contribute as a zoologist to this show. You can watch the episode on Prime Video . At the end of the show, one couple wins the overall contest

Gastlezing voor 100 artsen gespecialiseerd in neonatale infectieziekten

Mon, 23 Mar 2026 09:34:47 GMT

Guest lecture for 100 doctors specialized in neonatal infections

23 mrt, 2026

[English summary below]

Vorige week mocht ik vanuit Wild DNA een gastlezing geven voor ongeveer honderd zorgprofessionals, wat ik eerlijk gezegd vrij spannend vond. Want: hoezo ik? Een biologe, die vooral veel met dieren werkt? Ik draag de ene dag een waadpak, de andere dag een blazertje... maar zeker géén scrubs!

Een lezing geven aan dokters die overigens vooral met 'neonaten' werken ( specialistische zorg voor pasgeboren baby’s, iets wat bijna niet verder van mij af zou kúnnen staan), vond ik dus best intimiderend. In ieder geval anders dan wanneer ik lezingen geef voor mede biologen of andere natuur gekkies. Maar: ja, ik werd inderdaad gevraagd hiervoor. En eigenlijk is dat helemaal niet zo vreemd als je in eerste instantie dus zou denken. Het idee was namelijk dat ik juist iets zou kunnen vertellen - niet over die neonatale infectieziekten - maar vanuit mijn eigen kennis en kunde .

Want terwijl ik niet zo veel weet over afwijkingen en (de kans op) ziektes bij newborns , weet ik wel degelijk van alles over afwijkingen en ziektes in de rest van het dierenrijk - met een sterke focus op amfibieën natuurlijk! En over hoe sommige van die gekke ziektes en afwijkingen ons verder doen kijken dan ons naïeve mensenneusje lang is. [Tekst gaat verder na de foto]

Een foto genomen door iemand uit het publiek aan de start van mijn praatje. Hallo, dokters en artsen! Foto door Dr. Vincent Bekker.

Soms is kruisbestuiving tussen vakgebieden enorm nuttig. Deze bijeenkomst wordt jaarlijks door een werkgroep van artsen georganiseerd, ieder jaar in óf een dierentuin, óf een museum. Telkens is er één special guest die reflecteert op bevindingen uit het dierenrijk, in plaats van uit het ziekenhuis.

Dit jaar vond het symposium plaats in het mooie Auditorium van Naturalis Biodiversity Center . Ik greep mijn kans om niet alleen te praten over mijn promotieonderzoek naar genetische afwijkingen bij salamanders, maar óók om te linken naar de expertise van het publiek.

Dus zoomde ik uit en vertelde ik onder meer over hoe dramatisch het momenteel met amfibieën gesteld is wereldwijd. Te wijten aan — inderdaad — zeer nare infectieziekten. Met name veroorzaakt door schimmelsoorten als Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) en B. salamandrivorans (Bsal). Hierover schreef ik eerder dit artikel voor NEMO Kennislink .

Ik sloot mijn verhaal af met een verwijzing naar het DNA-gedenksieraad dat ik onlangs maakte , zo’n dertig jaar na het overlijden van peuter Rafke. Ik wist dat dit verhaal raakt aan wat deze artsen in hun werk meemaken: het soms zoeken naar positiviteit en hoop in verdrietige situaties.

Een foto van het DNA sieraad van Rafke. Ik sprak het publiek toe over het belang van rouwverwerking: iets waar de artsen vast en zeker meer over weten dan ik. Maar óók over het belang van het tastbaar en zichtbaar maken van wetenschap: mijn persoonlijke passie. Eigen werk/foto.

Hoewel ik dus de gezonde spanning voelde die bij zo’n nieuwe doelgroep hoort, merkte ik dat het verhaal (wellicht juist daardoor) extra binnenkwam. Ik kreeg de zaal aan het lachen, had duidelijk een out-of-the-box verhaal dat inspireerde, en heb na afloop weer prettig genetwerkt en connecties opgedaan die vast en zeker weer tot nieuwe samenwerkingen gaan leiden. Klusje geklaard, dus!

Wil jij ook graag met mij samenwerken? In de vorm van zo'n gastlezing, of middels een workshop of een geschreven verhaal bijvoorbeeld? Leuk! Kan allemaal! Mail mij vooral op info@wilddna.nl - en tot snel!

Met veel dank aan de werkgroep Neonatale Infectiologie, voor de kans een verhaal over het dierenrijk te kunnen delen. Bron foto: Pixabay.nl

English summary:

Last week, I had the opportunity to give a guest lecture to around 100 healthcare professionals. This is something I initially found quite intimidating, as a biologist working mainly in waders with frogs - instead of in scrubs with babies! However, this invitation was actually a great example of how valuable cross-disciplinary perspectives can be. Instead of focusing on neonatal diseases, I was asked to share my insights on genetic abnormalities and infectious diseases in amphibians - and how these can broaden our understanding of health and disease in general. I also highlighted the global decline of amphibians due to nasty fungal infections, drawing parallels with medical challenges. By connecting these topics to the audience’s expertise, I aimed to inspire new ways of thinking. In the end, it led to nice, meaningful conversations, new connections, and potential future collaborations!

Banner foto: Pixabay.nl

Met dank aan:
- in het bijzonder: Dr. Vincent Bekker (kinderarts LUMC), die mij uitnodigde
- De werkgroep Neonatale Infectiologie, voor de prettige samenwerking!

NEMO Kennislink blog: "Best (bio)logisch, zo'n studiekeuze!"

Tue, 17 Mar 2026 10:01:39 GMT

NEMO Kennislink blog: "Pretty (bio)logical, such a study choice!"

17 mrt, 2026

[English summary below]

"Doe je mee aan de studiekeuzespecial?" werd mij - en de andere Faces of Science - gevraagd. "Ja, tuurlijk!"

NEMO Kennislink is een platform bedoeld voor een breed geïnteresseerd publiek, maar vaak met een uitgelichte focus op scholieren en studenten. En één van de meest stressvolle momenten, maak je mee als scholier of student! Namelijk: het moment dat je de 'juiste' studierichting 'moet' kiezen. NEMO Kennislink besteedt hier aandacht aan in de serie Slimme Studiekeuze . Hier vertellen de Faces of Science hoe zij in hun vakgebied terecht zijn gekomen en welke keuzes ze daar gaandeweg voor hebben gemaakt.

Inmiddels zijn er al vijf reeksen over dit onderwerp te vinden op NEMO Kennislink. In de laatste, vijfde reeks vind je bijvoorbeeld het verhaal van AI-specialist Tamara Florijn; " Hoe kies je (kunstmatig) intelligent? ", of het verhaal van Afrikanist Tycho van der Hoog; " Vijf redenen om Afrika te bestuderen ". Een Afrikanist is een wetenschapper of deskundige die gespecialiseerd is in de studie van - je verwacht het niet - Afrika! En sinds kort vind je in die laatste reeks ook mijn verhaal over het studeren van biologie: " Best (bio)logisch - zo'n studiekeuze ".

Wil jij dus weten of biologie (of AI, of Afrika, of heel veel andere mogelijke studies) de juiste richting zal zijn voor jou? Of ben je gewoon nieuwsgierig naar de keuzes die anderen gemaakt hebben en hoe dit later voor hen heeft uitgepakt? Klik dan op de groene knop hieronder. Die stuurt je direct door naar mijn blog - en via daar kan je de rest van de huidige reeks terugvinden met de gele knop!

PS: Ben jij een docent of consultant en wil jij graag met mij samenwerken om scholieren te helpen met hun studiekeuze? Of ben jij scholier of student en zit jij met vragen na het lezen van mijn verhaal? Schroom dan niet om mij een DM te sturen of om te mailen naar info@wilddna.nl ��

Deze foto is van mij toen ik nog in 5VWO zat. Dat is ongeveer waar mijn verhaal in de blog begint, omdat ik toen echt moest gaan nadenken over de 'juiste' studiekeuze. In mijn blog leg ik uit dat die juiste (of onjuiste, als je het omdraait) keuze eigenlijk niet echt bestaat. En dát heb ik dan weer geleerd juist dankzij mijn studie biologie!

English summary:

"Can you write about your study choice, to help high schoolers make the right decision?" Of course! Recently I contributed to NEMO Kennislink’s Smart Study Choice series (articles all in Dutch). In this series, scientists share how they ended up in their respective fields by writing blogs about how they came to their study choices. In my story, I reflect on my own journey of studying biology - starting with my time in high school. And in the blog I come to the conclusion that there actually is no such thing as the 'right' or 'wrong' choice. Something I’ve come to understand - ironically - by studying biology! Curious to learn more? Follow the link in the green button above to find the full story.

Source banner: NEMO Kennislink

Zo klonk Nederland - de podcast van Vroege Vogels

Tue, 17 Feb 2026 16:31:19 GMT

What The Netherlands used to sound like - the podcast by 'Vroege Vogels'

18 feb, 2025

Tijdens het interview met Merlijn: wij staan hier in de prehistorische bossen (ja, ècht!) nadat wij zijn gaan tijdreizen. Al pratend èn al luisterend naar speciale kikkergeluiden!

[English summary below]

Een leuke uitnodiging: ik werd gevraagd mee te doen aan de podcast serie ' Zo klonk Nederland: Van Dino tot Mensaap '. Het gaat om aflevering #6 - 'Ontmoeting met een mensaap' !

Zo klonk Nederland is een podcast gemaakt door het team van Vroege Vogels . In de afleveringen reizen de journalisten samen met wetenschappers terug de tijd in, om op zoek te gaan naar prehistorische wezens. Of vooral: om erachter te komen hoe deze klonken.

Want bedenk je maar eens: tegenwoordig zijn we - vooral in de drukke, Westerse wereld - constant omringd door het geluid van zeurende mensen, gierende autobanden, en roodgloeiende telefoons die dag en nacht schaamteloos doorpingelen. Zelfs als je in Nederland in het bos wandelt, hoor je geregeld mens-gerelateerde geluiden. Of ze nu ver weg klinken, of alsnog vanuit je broekzak komen: je ontkomt er vaak niet aan.

Honderdduizenden tot wel miljoenen jaren geleden klonk alles steevast anders. Het enige wat je toen hoorde, waren de dieren, de oceanen en de wind. Er was geen techniek, geen menselijke ruis. Ja, die mensaap , misschien. Maar ook nog heel veel andere dieren. Hoe leuk - èn ontspannend - is het dus wel niet om je even onder te dompelen in de losse tijdperken? En om tegelijkertijd meer te leren over die dieren van toen?

Zo klonk Nederland bestaat uit drie seizoenen. Ik mocht in de laatste aflevering van S03 samen met Merlijn iets leuks vertellen over de oer-Europese vroedmeesterpadden en schijftongkikkers. En over hoe die vroeger, èn vandaag de dag nog steeds, met hun unieke 'roepjes' de Nederlandse wateren bezetten.

Een aanrader, deze podcast! Je kan hem op meerdere manieren terugluisteren. Zie de groene knoppen hieronder. En wil jij ook met mij samenwerken voor een podcast, artikel, of ander project? Hier vind je mijn contactgegevens!

Deze oude tekening toont de vroedmeesterpad: het mannetje draagt de eitjes op zijn rug. Vandaar de naam 'vroedmeester'. Meer over deze soort, en over diens verre neef de schijftongkikker - en hoe die dan weer aan zijn naam komt - hoor je in de podcast aflevering terug!

English summary:

I was recently interviewed for a podcast (in Dutch only) that focuses on the way The Netherlands 'used to sound'. In other words: during prehistoric times, before humans arrived, what animals would call? What nature sounds would we be surrounded by if we would time travel to these ancient moments? I was able to give the listener more insights into the biology and calls of midwife toads and painted frogs. Species that luckily still amaze us with their calls today, but that also have been around for quite some time already! You can replay the episode (in my case, S03E06) and listen to all the cool stories - also of other scientists and reporters - through the green buttons above.

Een recente trailer op YouTube. Daar zijn meer shorts te vinden met betrekking tot deze podcast en andere leuke Vroege Vogels items!

Source drawing: Public Domain

Het DNA sieraad van Rafke 🌻 DEEL 1

Thu, 05 Feb 2026 09:59:34 GMT

The piece of jewelry with Rafke's DNA �� PART 1

5 feb, 2026

[English summary below]

Na een aantal jaren in mijn thuisstudio een eigen methode geoptimaliseerd te hebben om echte DNA-moleculen te verwerken in sieraden , werd ik benaderd voor wat ik alleen maar kan omschrijven als een wel héél bijzondere en intieme opdracht: ik mocht het DNA van Rafke – een vrolijke peuter, die helaas al zo’n 30 jaar niet meer onder ons is – verwerken in een waardevol gedenksieraad.

Maar wacht. Even een stapje terug... “ een DNA sieraad? Waar heeft Manon het nu weer over?", hoor ik je al denken… Eigenlijk bedoel ik het exact zoals het klinkt: een DNA sieraad - met échte DN A-moleculen erin , ontrokken uit échte lichaamscellen . En o p een unieke manier ingekapseld, bijvoorbeeld in een ring, of in de hanger van een ketting. [tekst gaat verder na de foto]

Rafke was een vrolijke peuter, die in de jaren negentig overleed aan de gevolgen van een genetische aandoening. Het DNA onderzoek werd recentelijk weer opgepakt. Van het overgebleven DNA-monster maakte ik zorgvuldig en met liefde een gedenksieraad voor Marion: Rafke's moeder. Dit is de laatste foto van Rafke thuis. Kort erna is ze opgenomen en tien dagen later stierf ze.

DNA-moleculen zijn zó klein dat je ze met het blote oog niet kunt zien. Alleen bij bepaalde chemische processen in het laboratorium kunnen laboranten – als ze een beetje geluk hebben – het DNA tijdelijk zien drijven als een ‘wit wolkje’. Maar dat moment vervliegt snel weer in de rest van het proces, dat uiteindelijk leidt tot een vloeistof waaruit de genetische code kan worden afgelezen voor data analyse.

De meeste mensen zullen zo’n DNA-wolkje dus nooit met hun eigen ogen kunnen zien. Laat staan het met zich mee kunnen dragen in een dierbaar keepsake item , zoals een sieraad.

En toen kwam Rafke ineens in mijn leven.

Rafke is een meisje dat ongeveer 30 jaar geleden overleed. Ze werd te vroeg geboren op 19 sept 1995 en stierf vervolgens ook te vroeg, op 28 juni 1997. Rafke had een zeldzame genetische afwijking. En door de aandoening die hiermee samenhing, kreeg Rafke maar liefst 55 keer (!) een hartaanval. Artsen van over de hele wereld bogen zich over zowel de anatomische als de genetische kant van haar hartziekte, in de hoop haar te kunnen redden. [tekst gaat verder na de foto]

De ketting en de hanger van het gedenksieraad zijn van goud en zijn op voorhand uitgekozen door Marion. Vervolgens liet Marion de artistieke invulling aan mij over. Ik koos ervoor om in mijn thuisstudio de DNA-moleculen van Rafke (het glinsterende vlokje in het midden) met mijn eigen methode te kleuren en om het DNA vervolgens zo veel mogelijk te laten afsteken tegen een sterrenstelsel-achtige achtergrond.

Ondanks dat artsen van over de hele wereld invlogen, ondanks alle media-aandacht, en ondanks dat Rafke de eerste prematuur baby was waarbij met succes een pace-maker werd aangebracht - stierf Rafke toch aan de gevolgen van haar ziekte.

Wetenschappers van onder meer het UMC in Amsterdam ontdekten jaren geleden dat Rafke een zeldzame, zeer schadelijke mutatie in haar DNA had. En dat onderzoek werd recentelijk opnieuw opgepakt: onderzoekers uit het UMC benaderden Marion, Rafke's moeder, om te vragen of het DNA van Rafke opnieuw gebruikt mocht worden voor bevestigend onderzoek met modernere moleculaire technieken. Zo kon het onderzoek zorgvuldig worden afgerond.

Van het DNA-monster zou na afloop nog een klein beetje overblijven. Samen met de labtechnici ging Marion daarom op zoek naar een manier om het resterende DNA-monster van Rafke te vereeuwigen. [tekst gaat verder na de foto]

Een foto gemaakt in mijn thuisstudio: Wild DNA Studio & Shop. Dit is tijdens het DNA verwerkingsproces. Op het puntje van de naald die ik in mijn handen houd, zie je een doorzichtig 'wolkje': dat zijn Rafke's DNA-moleculen, vóórdat kleuring plaatsvond. Dit DNA werd door lab-technici van het UMC in Amsterdam geëxtraheerd in het kader van genetisch onderzoek naar de zeldzame mutatie van Rafke.

Ik vind het een enorme eer dat zij bij mij uitkwamen en dat ik mij in mijn thuisstudio mocht ontfermen over Rafke’s DNA-wolkje. Marion ging uiteindelijk naar huis met een sieraad dat haar een stukje dichter bij haar dochter brengt. Zij heeft overigens expliciet toestemming gegeven voor het delen van alle details van dit verhaal, want ze vindt het belangrijk dat Rafke’s verhaal zo veel mogelijk verteld blijft worden . ��

Over het sieraad, over de details rondom Rafke’s DNA-mutatie, én natuurlijk over wat voor stoere, dappere en lieve meid Rafke was ondanks alles, zal ik in aankomende blogs meer vertellen. Houd mijn sociale media kanalen en deze website dus in de gaten. Wil je in de tussentijd al meer weten over de mogelijkheden voor bijvoorbeed jouw eigen DNA-sieraad? Klik dan op de groene knop hieronder: daar vind je meer uitleg en kun je eventueel het formulier invullen met jouw vraag. Dan kom ik daar zo snel mogelijk op terug!

English summary:

After years of developing my own method to encapsulate real DNA molecules into jewelry and other keepsake items, I was entrusted with preserving the DNA of Rafke. Rafke was a little girl who unfortunately passed away around 30 years ago, due to a rare genetic condition. Following recent and renewed molecular research using modern techniques, a small amount of Rafke’s DNA appeared to have remained in the laboratory in Amsterdam UMC. Rafke's mother, Marion, searched for a meaningful way to preserve the remaining DNA molecules, to honor her daughter’s life and to remember her by. I had the honor of transforming Rafke’s DNA into a lasting necklace, with full permission to share the story and the details. In future blogs, I will thus share more background information about the jewelry piece itself, about the rare genetic mutation of Rafke, and of course about who Rafke used to be as a toddler: happy and full of life, despite everything. So: stay tuned - and if you would like to know more about the options for, for instance, obtaining your own DNA keepsake item: check out the green button above, switch to the English version, and feel free to contact me!

Source photo's jewelry: © Dr. Manon de Visser
Source photo's Rafke: © Marion Kranendonk

Het NIBI congres afgetrapt als 'keynote speaker'

Tue, 20 Jan 2026 18:43:18 GMT

Kick-started the NIBI conference as 'keynote speaker'

22 jan, 2025

[English summary below]

Ik wil graag even terugblikken naar iets heel bijzonders dat ik afgelopen najaar heb mogen doen, vlak vóór ik op reis vertrok naar Australië en Japan. Half november mocht ik namelijk het NIBI congres van 2025 , gehouden in Egmond aan Zee, aftrappen als eerste keynote speaker . Wat een enorme eer was!

Het NIBI (Nederlands Instituut voor Biologie) organiseert jaarlijks een congres voor en door vakdocenten. En deze editie met het thema 'Wonderen der Natuur' bracht meer dan 800 (!) biologiedocenten uit het hele land samen. Dat is een publiek waarvoor spreken tegelijk fantastisch én ook best spannend is. Want: hoe vertel je iets nieuws, of op z’n minst iets wat inspirerend of anders is, aan een groep mensen die de biologie niet alleen al door en door kennen - maar het óók nog eens dagelijks zelf onderwijzen? [tekst gaat verder na de foto]

Vanuit Wild DNA op het podium om het congres te openen voor een publiek van 800 biologiedocenten.

Juist dit unieke publiek maakte deze keynote tot een bijzonder leerzame en waardevolle opdracht. Het kwam neer op een oefening in keuzes maken: welke voorbeelden en grapjes werken hier? En waar vraagt zo'n kundig publiek om een iets andere invalshoek, of om nét even wat meer diepgang?

Mijn lezing ging over de " imperfecties van de natuur " - en over hoe imperfecties eigenlijk heel natuurlijk zijn. Dat is een thema dat mij interesseert en die ik ook vaak gebruik als metafoor in mijn werk. In de biologie, maar ook daarbuiten. Evolutie, bijvoorbeeld, is een gedachteloos, doelloos, en nogal lui proces - maar dat is wél wat het juist succesvol maakt. [tekst gaat verder na de video]

De zaal met bijna duizend stoelen, de avond vóór mijn ochtendlezing. Spannend!

Al het leven bestaat doordat de natuur foutjes 'durft' te maken. Met die foutjes duid ik steevast al gauw op DNA mutaties - die dus zeker niet altijd 'slecht' zijn.

Ik merk dat dit vaak iets raakt bij mensen. Omdat de wildernis ons op subtiele wijze laat zien dat perfectie geen voorwaarde is voor kwaliteit of vooruitgang (in tegendeel). Deze keynote en de gesprekken die ik tijdens de netwerksessies op het congres had met gepassioneerde mede-biologen en docenten, herinnerde me daar weer feilloos aan. Ik vond het dan ook een superleuke opdracht en heb fijn samengewerkt met het NIBI in het proces!

Ook samenwerken? Bijvoorbeeld in de vorm van een lezing, voordracht of workshop waarin dierkunde, wetenschap, en verwondering samenkomen? Dan hoor ik graag van je via info@wilddna.nl . Tot snel!

Uiteindelijk heb ik veel geleerd van deze opdracht en fijn samengewerkt met NIBI. Ook samenwerken? Mail info@wilddna.nl

English summary:

In November 2025, I had the honour of opening the NIBI Congress in the Netherlands as a keynote speaker for an audience of around 800 (!) biology teachers . Speaking to such an expert audience is always both exciting - as well as challenging. It requires careful choices in storytelling strategies. My talk focused on the imperfections of nature. I often use evolution as a broader metaphor in my lectures to show that mistakes, variation, and imperfection are actually essential drivers of progress. This talk, as well as the conversations that followed, once again highlighted how this perspective resonates with diverse audiences, including a highly knowledgeable one. I learned a lot from this experience and I enjoyed collaborating with NIBI very much! If you would also like to collaborate with me in the context of a lecture or workshop: feel free to get in touch via info@wilddna.nl .

Bron foto's en banner: het NIBI team

Met zeer veel dank voor de prettige samenwerking aan in het bijzonder: Maartje Kouwen en Rianne Lakerveld van Duinen !

Lights, camera, action bij het NEMO Science Museum!

Wed, 14 Jan 2026 08:07:09 GMT

Lights, camera, action at the NEMO Science Museum!

14 jan, 2025

[English summary below]

Wat een leuk kerstcadeautje was dit: sinds half december draait er een video van mij in het museum van NEMO! Het filmpje is opgenomen in het kader van de tentoonstelling ' Leven in het heelal '. Daar was wel al een video te zien, maar die was inmiddels nogal verouderd... Hoog tijd dus om deze tentoonstelling letterlijk nieuw leven in te blazen! ;)

Het oude - en ook het nieuwe - filmpje heet: ' Wat is leven? ' Ja, een hele moeilijke vraag! Maar dankzij de gepassioneerde medewerkers van zowel het NEMO Science Museum als het digitale studiobedrijf YIPP , heb ik daar het afgelopen najaar kort antwoord op mogen geven in deze productie. Via mijn Faces of Science -achtergrond werd ik geselecteerd om dit verhaal te vertellen, vanuit mijn perspectief. En dat vind ik een hele eer (en eerlijk gezegd ook een beetje gek; dat mijn stem nu elke dag te horen is voor bezoekers van NEMO).

Hopelijk zorgt de nieuwe video voor een frisse uitstraling en een verhaal dat blijft plakken. Hieronder kun je de video bekijken, maar je kunt natuurlijk óók zeker een bezoekje aan het museum brengen voor the real experience ! O ja, en onder de video heb ik ook nog wat behind the scenes foto's geplaatst. Gewoon, voor de leuk.

Wil jij ook met mij samenwerken aan een productie? Of wil je mij laten weten wat je van dit filmpje vindt? Graag! Je kunt mij contacteren via info@wilddna.nl

Deze video is een samenwerking tussen NEMO, YIPP, en Wild DNA (a.k.a. ikke). Zelf vind ik 'm superleuk geworden! De muziek op de achtergrond heb ik er trouwens met toestemming van YIPP onder gemonteerd: in het museum wordt het filmpje afgespeeld zonder muziek.

English summary:

Since December, a video has been added to the 'Life in the universe ' exhibition of NEMO Science Museum . Through my Faces of Science background, I was selected to help produce an educational video entitled ' What is life ?' (in Dutch). From my background as an evolutionary biologist, I helped answer this question. It is interesting to realise that my voice can be heard all day, every day, by the museum visitors - but it is a true honor! The video is a collaboration between NEMO Science Museum, YIPP digital studio, and Wild DNA (a.k.a., me). Would you like to work together too? Or do you want to let me know what you think of this result? Yes please! You can contact me via info@wilddna.nl

Bron video en foto’s: NEMO Science Museum & YIPP

Muziek onder video: met toestemming gemonteerd, rechtenvrij, ' Sentimental '

Met zeer veel dank aan in het bijzonder:
- Esther Hamstra (NEMO)
- Mart Vogel (NEMO)
- Michelle van der Hoeven (YIPP)
- Judith van de Graaf (YIPP)
- en andere tentoonstellingsmakers, technici, video-editors en producers die hier verder nog aan bij hebben gedragen vanuit NEMO en YIPP!

EenVandaag vroeg een persoonlijk interview: wat een eer!

Sun, 19 Oct 2025 11:24:55 GMT

EenVandaag requested a personal interview: such an honor!

19 okt, 2025

[English summary below]

Laatst werd ik aangenaam verrast, doordat ik werd benaderd door een journalist van EenVandaag : het nieuws- en actualiteitenprogramma van AVROTROS op NPO 1 en NPO Radio 1 .

Op de redactie heerste vooral nieuwsgierigheid over het onderwerp DNA-onderzoek: wat is DNA eigenlijk? Waarom is het bestuderen van DNA zo belangrijk voor mens, dier en natuur? Hoe gaat dit in zijn werk, en hoe verschillen de technieken van vandaag de dag van die van vroeger? Zal dit in de toekomst nog veranderen? Zo veel vragen!

Uiteraard was ik blij dat de redactie met deze vragen rondliep: er is in het nieuws te weinig aandacht voor het vakgebied van de genetica, vind ik. Tsja: ik heb natuurlijk niet voor niets een bedrijf opgericht met de naam ' Wild DNA '!

We raakten dus al snel aan de praat. Er werden ook veel persoonlijke vragen gesteld: over waarom ik DNA en dieren eigenlijk zo interessant vind, en of dat al van jongs af aan zo was. De insteek van waar de redactie precies naar op zoek was, werd tijdens de gesprekken voor zowel de journalist als mijzelf steeds duidelijker: het liefst niet alleen een technisch verhaal - zoals ze die wel vaker schrijven - maar vooral óók een persoonlijk verhaal. Zulke verhalen plaatst EenVandaag iedere zondag online, zo werd mij verteld.

Leuk! Daar stond ik zeker ook voor open!

Een hele eer vond ik het natuurlijk, dat er zulke interesse getoond werd in de wetenschap maar óók in de mens erachter . Bij deze alvast een voorproefje, gekopieerd uit de tekst van het artikel dat vandaag op de voorpagina van de Eenvandaag website verscheen:

"Ik speelde eigenlijk bijna nooit met barbies en al helemaal niet met baby borns", zegt Manon. "Ik had een hele verzameling dierenpoppetjes waar ik mee speelde, bijvoorbeeld in de zandbak, dan maakte ik mijn eigen kinderboerderij of dierentuin. Op de computer speelde ik vaak Zoo Tycoon (een videogame waarbij je een eigen dierentuin kan bouwen, red.) en buiten deed ik weleens slakkenraces of pakte ik pissebedden op."

Wil je de rest lezen? Dat kan, via de groene knop hieronder!

Deze leuke foto die op het lab geschoten werd door Ingrid den Boer, werd met onze toestemming gebruikt als banner foto door EenVandaag: "Dr. Manon de Visser op het laboratorium, met een buisje waarin het DNA van een dier als 'wit wolkje' te zien is."

English summary:

Recently, I was pleasantly surprised when I was suddenly contacted by a journalist from EenVandaag, a Dutch news program. They wanted to talk about DNA and genetic research. About what DNA is, why genetic studies matter, and about the technicalities. What started as a scientific conversation soon turned into a more personal story about my lifelong fascination with animals and DNA, something that they wanted to post on the front page of their website. It is such an honor! You can read the full feature through the green button above [article in Dutch]

Source photo's: Ingrid den Boer

"Mutation Science", Publicatie Alert!

Tue, 23 Sep 2025 16:48:11 GMT

"Mutation Science", Publication Alert!

23 sept, 2025

[English summary below]

De afgelopen tijd zijn er meerdere wetenschappelijke artikelen verschenen over onze Leidse watersalamanderstudies. Graag neem ik je gaandeweg mee langs elk van deze publicaties met een korte uitleg – zodat jij weer helemaal op de hoogte bent van het laatste nieuws uit amfibieënland!

Bij het Wielstra lab hebben wij jarenlang onderzoek gedaan naar een handvol mutaties die misschien wel de meest ingewikkelde zijn die er bestaan. Ik heb het over de mutaties in het DNA van kam- en marmersalamanders, die ik bestudeerde in het kader van mijn PhD en postdoc projecten.

Die soorten zitten namelijk opgescheept met een bizar, dodelijk syndroom waardoor de helft van de eitjes niet uitkomt. Dit wordt veroorzaakt door afwijkingen in het DNA. Zo veel was al bekend, omdat wetenschappers al meer dan veertig jaar geleden onder de microscoop (!) met het oog konden zien dat het DNA van deze salamanders soms in vorm varieert. En dat die variatie verklaarde welke eitjes wel, of juist niet, uitkwamen.

Als dat inderdaad al door een microscoop waar te nemen is en duidelijk gelinkt is aan een vorm van letaliteit, dan weet je zeker: er zit iets heel goed fout in dat DNA! Maar wat dan? [tekst gaat verder na de foto]

Onder een microscoop kun je cellen, en zelfs onderdelen daarvan zoals een compleet DNA molecuul, goed uitvergroten. Je kunt alleen helaas niet - zoals slechte, forensische series en films soms incorrect doen impliceren - zó ver inzoomen dat je de genetische code kunt 'lezen'. Daarvoor is echt een ander type analyse nodig.

De DNA code van salamanders is soms wel 10x zo lang als dat van een mens. Dat maakt het doen van microscopisch onderzoek weliswaar relatief gemakkelijk (omdat het een heleboel DNA is, dat dan als 'chromosoom-massa-molecuul' direct beter zichtbaar is), maar het maakt het onderzoek doen naar de genetische code zelf juist weer heel ingewikkeld...

Dit komt omdat zo'n lange code lastig uit te lezen is door bepaalde apparaten. En zelfs als dat wel lukt, is het daarna een super ingewikkelde, grote puzzel om in elkaar te zetten. Veel verder dan naar de microscoop grijpen, waren wetenschappers daarom nooit gekomen.

Tot nu!

Want wij hebben nu een groot deel van die ingewikkelde, genetische code in kaart gebracht èn de gemuteerde stukken code direct gekoppeld aan het syndroom. En dit hebben wij op verschillende manieren gedaan, onder het mom van: " we hebben het nog nooit gedaan, dus we denken dat we het wel kunnen" .

Langzaamaan komen dan ook onze publicaties naar buiten waarin we onze op maat gemaakte lab-methodes of computer-analyses in detail uitleggen. Hieronder schets ik een kort beeld van de inhoud van één van die recente artikelen: een publicatie waarin wij laten zien hoe we dan precies aan de hand van gemuteerde stukken uit de genetische code het gekke syndroom in de salamanders konden 'bevestigen'. [tekst gaat verder na de foto]

Foto van de 'chromosomen' van een mens, ter illustratie. Chromosomen zijn zichtbaar onder de microscoop. De genetische code zelf niet - daarvoor kan een microscoop niet ver genoeg inzoomen!

Het desbetreffende artikel verscheen onlangs in het tijdschrift Ecology & Evolution . We kruisten verschillende kamsalamandersoorten met elkaar om hybride nakomelingen te genereren. Dat is handig, omdat twee verschillende soorten - die hier en daar in het DNA verschillen - een soort 'cocktail-mix' van hun DNA overdragen aan hun nakomelingen. En daarmee kun je bepaalde overervingspatronen gemakkelijker volgen van generatie op generatie.

Door dit te doen, ontdekten wij al snel dat de gemuteerde stukken DNA zich anders gedroegen in 'het mixpatroon van de cocktails', vergeleken met normale stukken uit het DNA. Verder zagen we dat die gemuteerde stukken DNA altijd in een bepaalde 'dodelijke' samenstelling voorkwamen in de eitjes die niet uitkwamen - en in een bepaalde 'gezonde' samenstelling in de eitjes die wel uitkwamen.

Datzelfde patroon zagen de wetenschappers vroeger dus eigenlijk al door de microscoop heen... Maar wij hebben, met dit experiment, aan de hand van de code zelf, deze DNA-link met het syndroom (her)bevestigd.

Hoe cool is dat!?

De wetenschappelijke publicatie werd getrokken door mijn (oud)collega Willem Meilink. Je kunt hem bekijken via de knop hieronder:

English summary:

Recently, we published several scientific papers regarding our Wielstra lab newt studies. In this blog series, I explain each publication in simple terms. This Part 2 focuses on a bizarre lethal syndrome in crested and marbled newts, where half the eggs fail to hatch due to genetic constraints. Decades ago, scientists already noticed that the DNA shape of eggs that were healthy and eggs that were inviable differed, using a microscope and karyotyping. Thereby linking the high embryo mortality to a genetic cause. However, you cannot “read” the genetic code with a microscope... That requires sequencing, which is challenging because newt genomes are extremely large. Which is why nobody (but us) was crazy enough to try to figure out the mystery here, until now! Our team managed to map significant parts of this complex genetic code, and link certain mutated regions directly to the syndrome. We did this by crossing different crested newt species, creating hybrids that allowed us to 'track' certain inheritance patterns. We found that the mutated DNA segments behaved differently in terms of how they got inherited, and that they always appeared to be present in a 'lethal combination' in unhatched eggs versus in a 'healthy combination' in viable ones. Thereby confirming what scientists saw ages ago under a microscope: but with actual parts of the genetic code. This study was led by my colleague Willem Meilink and published in Ecology & Evolution , accessible via the green button above.

Source photo's: Wikipedia / Public Domain (chromosomes) and Pixabay.nl (banner and microscope scientist photo)

Wild DNA verstopt in Slimme Zomerquiz NEMO Kennislink

Fri, 05 Sep 2025 16:17:34 GMT

Wild DNA hidden in 'Smart Summer Quiz' by NEMO Kennislink

5 sept, 2025

[English summary below]

Aangezien het binnenkort toch nog even best warm wordt: via het Faces of Science-programma van de KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) mocht ik dit jaar opnieuw, samen met andere wetenschapscommunicatoren, vragen bedenken voor de 'Slimme Zomerquiz' van NEMO Kennislink !

De Wild DNA-vraag van dit jaar luidt: “waarom hoor je op zwoele zomeravonden eigenlijk zo vaak kikkers kwaken?”

Vorig jaar mocht ik ook al meedoen, hartstikke leuk! Toen ging de vraag over een salamander en een hagedis – en waarom de één misschien meer van zonnen houdt dan de ander… Denk jij de antwoorden te weten op deze dierenraadsels? Of ben je vooral benieuwd naar de andere quizvragen, die zeker niet allemaal over dieren gaan, maar ook over bijvoorbeeld festivals, favoriete vakantielanden, het heelal, en lekker eten?

Je kunt de quizzen doen via de groene knoppen hieronder. Een leuke manier om nog even volop van het lekkere weer te genieten, om je kennis over de zomer bij te spijkeren, en om mentaal alvast gedag te zeggen tegen de kikkers: want die gaan alweer bijna in winterrust, inmiddels!

English summary:

This year I once again joined the Faces of Science team to help create intruiging questions for NEMO Kennislin's "Smart Summer Quiz". The Wild DNA contribution comprised the following question: " Why do we often hear frogs croak on warm summer nights?" The quiz is in Dutch only, but it is a fun way to test your knowledge on the summer season - as it raises topics from animals to festivals, and from travelling to good food! You can find the 2025, as well as the 2024, quizzes via the green buttons above the frog picture.

Source photo's: Pixabay

"Salamander Science", Publicatie Alert!

Thu, 24 Jul 2025 17:30:20 GMT

"Salamander Science", Publication Alert!

24 jul, 2025

[English summary below]

De afgelopen tijd zijn er meerdere wetenschappelijke artikelen verschenen over onze Leidse watersalamanderstudies. Graag neem ik je de gaandeweg mee langs elk van deze publicaties met een korte uitleg – zodat jij weer helemaal op de hoogte bent van het laatste nieuws uit amfibieënland!

Één van de Wielstra lab artikelen die die onlangs zijn uitgekomen, is er een paper geleid door onze (oud-)MSc studenten: Robin Polanen en Stephanie Koster. Zij onderzochten, samen met de rest van ons team, duizenden stukjes DNA uit het genoom (= de totale genetische code) van Neurergus salamanders.

Neurergus is een geslacht bestaande uit meerdere, nauw verwante soorten salamanders (met soms ook weer ondersoorten) die voorkomen in delen van Azië en het Midden-Oosten. Het zijn dieren met vaak hele coole kleuren - zie bijvoorbeeld de screenshot hieronder!

Maar: helaas zijn er van de momenteel vier erkende Neurergus soorten al drie bedreigd in hun voortbestaan volgens de bestaande IUCN Red List rapporten - en alle vier de soorten lijken in aantallen af te nemen. Tegelijkertijd blijkt het dat óók nog steeds niet helemaal duidelijk is of die classificatie qua soorten (en ondersoorten) wel helemaal klopt: dat maakt alles des te problematischer!

Dus: op basis van onze kersverse DNA-gegevens, bestudeerden we voor het eerst in meer detail hoe deze soorten evolutionair gezien precies aan elkaar verwant zijn. Dat uitvogelen, lukte, deels. Maar het was soms ook minder simpel dan gehoopt...

Wanneer soortvorming in de evolutie snel achter elkaar plaatsvindt, is het soms namelijk lastig om de stamboom correct te reconstrueren. Daarnaast kan de boel als het ware vertroebeld raken door genetische uitwisseling tussen nauw verwante soorten in een ver verleden - wat het óók moeilijk maakt om grip op 'de' juiste stamboom te krijgen.

Als dit soort moeilijkheden zich voordoen, dan kan dit zorgen dat verschillende typen analyses tegenstrijdige resultaten opleveren - in plaats van wat je als onderzoeker het allerliefst zou willen: een eenduidig antwoord. Met Neurergus leken we in dit onderzoek specifiek te stuiten op het tweede, eerder benoemde probleem: genetische uitwisseling in het verleden, wat de boel vertroebelt. [tekst gaat verder na de screenshot]

Screenshot uit de recente video van Universiteit van Nederland. In die video vertel ik over Triturus , een soortgroep nauw verwant aan Neurergus . We namen de video deels op in dierentuin ARTIS , waar ze nadrukkelijk géén Triturus soorten houden, maar wél een Neurergus soort: N. kaiseri - de kleinste van het stel (en mijn favoriet, vanwege z’n prachtige kleuren!) Die verdiende wat ons betreft dus toch wel een mooi shot in de video. Beeld: Universiteit van Nederland .

Hoewel onze studie dus sommige relaties binnen de soortgroep helder wist te krijgen, bleven er een paar details achter die nog verder uitgeplozen moeten worden. Hopelijk lukt dit in de toekomst, met uitgebreider genetisch onderzoek naar volledige genomen (in plaats van naar een berg losse stukjes DNA).

Er is dus nog wel wat werk aan de winkel voor Neurergus ! Maar: belangrijk zijn natuurlijk niet alleen de dingen die nog niet helemaal duidelijk zijn, maar óók de nieuwe inzichten die we wél met overtuiging konden presenteren in deze nieuwe studie!

Zo vonden we binnen het DNA van verschillende monsters van Neurergus kaiseri (het lievelingetje uit de foto hierboven) bewijs voor het bestaan van twee unieke groepen: een noordelijke en een zuidelijke - die genetisch sterk van elkaar verschillen. We adviseren in het artikel dan ook om deze groepen voortaan als twee losse soorten te beschouwen.

Dat is belangrijk, bijvoorbeeld voor gestroomlijnde natuurbescherming en dus voor het behoud van biodiversiteit.

Tegelijkertijd ontdekten we óók juist dat sommige Neurergus soorten die nu nog als aparte soorten worden beschouwd, genetisch eigenlijk nauwelijks van elkaar verschillen en dus juist weer beter beschouwd kunnen worden als één en dezelfde soort. Dat is óók even belangrijk om te weten voor, onder andere, een goede natuurbeschermingsaanpak.

Kortom: deze recente studie vanuit ons team, die gaat over super schattig-ogende salamanders, heeft geleid tot een aantal ontdekkingen én tot een aantal nieuwe vraagstukken! En dat is goed, want een gedegen wetenschapper wordt stiekem altijd enthousiast van zowel antwoorden àls nieuwe vragen.

En dit laat mooi zien, dat onderzoek eigenlijk ook nooit echt 'af' is!

Voor meer informatie, kun je het volledige artikel, inclusief mooie figuren en illustraties van Neurergus , zelf via de link hieronder bekijken:

English summary:

"A recent Wielstra lab study led by our former MSc students Robin Polanen and Stephanie Koster, explores the evolutionary relationships between different Neurergus salamanders. This is a group of salamanders that appears to be more and more threatened - while the taxonomic classification has not yet been fully supported with molecular informatino. So: using fresh and in-depth genomic data, we reconstructed the species tree of this diverse genus. But we found out that some relationships were a tad difficult to fully resolve... This is likely due to ancient gene flow events. But: a much more clear and noteworthy outcome was obtained too. Namely, we discovered two genetically distinct groups within the species Neurergus kaiseri (in the screenshot above, from this recent salamander video ): there seems to be a northern and a southern clade that differ genetically on the species level. So, in the article we recommend recognizing these subgroups as two different species - which is important for, for instance, well-founded conservation efforts. Conversely, some Neurergus lineages that are currently treated as separate species may, according to our findings, actually represent single species! This obviously also matters, in terms of conservation. Overall, our study yields new insights, and also poses new questions, regarding the systematics of this adorable but threatened group of salamanders!"

Source photo: Video UvNL , screenshot.

Universiteit van Nederland VIDEO: kamsalamander-gekte!

Thu, 03 Jul 2025 11:43:37 GMT

University of the Netherlands VIDEO: crested newt madness!

3 jul, 2025

[English summary below]

Wellicht heb je het al langs zien komen: de afgelopen tijd heb ik veel samengewerkt met Universiteit van Nederland (UvNL) . Niet alleen gaf ik drie avondshows in ARTIS, waar ik op terugblikte in dit bericht : óók ging de redactie dit voorjaar met mij mee op pad. Het bos in, om de kamsalamander te zoeken. En met succes, kan ik je vertellen!

Dit alles was natuurlijk met een duidelijke reden: de afgelopen zes jaar van mijn carrière ben ik namelijk - bijna letterlijk, eigenlijk- het DNA van deze bijzondere watersalamander in 'gedoken'. Hoe dat DNA bij deze dieren in elkaar steekt, is namelijk nog relatief onbekend. Maar binnenin dat DNA liggen behoorlijk vreemde en grote mutaties verscholen die tegen de evolutie in lijken te druisen - en die wij onderzochten... [tekst gaat verder na de video]

Een eer, vond ik het, om over die studies te mogen vertellen voor een breed publiek èn ook nog tijdens het uitvoeren van ons veldwerk! Dat veldwerk gaat hand in hand met Stichting RAVON , trouwens. Want mijn fijne collega Andres Scherff hielp met het uitzetten van fuiken èn met het tellen van de salamanders vóórdat we ze weer te water lieten. Zo kunnen we de populaties in de natuur actief (blijven) monitoren op een diervriendelijke manier!

Wil jij dus meer weten over hoe we die salamanders vangen, hoe ze eruit zien, en wat er mis is met hun DNA? Pak er dan een koffie of theetje bij, bekijk de video, en begeef je eventjes in onze eigen, ruwe, natuur. Laat me vooral weten wat je van het verhaal vindt! En mocht je na het kijken van de video nog steeds nieuwsgierig zijn naar het kamsalamander-syndroom: volg dan de knoppen hieronder. Daarin verwijs ik door naar wat relevante bronnen!

Super bedankt voor de interesse!

English summary:

Recently, I have been collaborating quite a bit with the University of the Netherlands (UvNL) . It started with a few live shows at ARTIS Zoo – which I reflected on in this article on my pages . But the UvNL team also joined me during fieldwork in the forest this spring - to record it. So now, a brand-new video has been released! In this UvNL video, I introduce the audience to the research that I have been involved in over the past six years of my career. Have a look and discover the 'weirdness' behind these amazing creatures! The video can easily be watched with subtitles. I’d love to hear what you think. (And pssst: if you are still curious after watching this video, I provide a few links to for instance publications via the green buttons above).

Promotie uitgelicht in het vakblad van RAVON

Thu, 26 Jun 2025 15:12:39 GMT

Defense highlighted in the research magazine of RAVON

26 jun, 2025

[English summary below]

Deze post begin ik met te benoemen hoe dankbaar ik ben voor de moeite die vriend en collega Sergé Bogaerts stopte in het genereren van aandacht voor de (kam)salamanderstudies! Het is namelijk inmiddels alweer meer dan 3,5 maand (!) geleden dat ik mijn PhD op dat terrein verdedigde. Wat gaat dat toch snel allemaal.

Sergé was zo begaan als maar zijn kon, want hij is net als ik een amfibieënliefhebber. Daarom schreef hij over dit evenement in de rubriek 'Kortom' een klein artikel in het vakblad van RAVON : Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland . Je kunt je op dit tijdschrift - dat altijd bomvol wetenschappelijke nieuwtjes en prachtige 'glibberig-ogende' foto's staat - abonneren via deze link of via de bovenste groene knop hieronder. En via déze link of de tweede groene knop hieronder, vind je meer informatie over de desbetreffende uitgave waarin dit artikel gedrukt werd. Ik bedank trouwens ook graag nogmaals mijn lieve moeder Steinie voor het maken van de memorabele foto op de dag van de verdediging, die we in dit kleine item konden gebruiken.

Voor het gemak heb ik hieronder een blije selfie geplaatst met het blad èn een beter leesbare screenshot van de PDF versie - in de hoop dat de redactie van RAVON dat niet erg vindt. Maar voor de rest van de verhalen? Gauw abonneren, zou ik zeggen!

English summary:

"Let me first of all express my gratitude to my friend and colleague Sergé Bogaerts for highlighting my PhD research in the most recent print of the RAVON magazine! It has already been over 3.5 months since I defended - time goes by fast. As a fellow amphibian enthusiast, Sergé kindly wrote a short article in the 'In Short' section to cover the news about the defense. Above, you find a cheerful selfie with the magazine and a screenshot of the article itself. I also thank my lovely mother Steinie for taking the nice picture that we used, which was taken slightly after the defense. If you are curious about the RAVON magazine (Dutch only), follow the green buttons above and consider subscribing to receive the printed editions at home!"

Source photos: RAVON

"Is de natuur chaotisch?" - terugblik op de shows bij ARTIS & UvNL

Mon, 16 Jun 2025 11:44:22 GMT

"Is nature chaotic?" - reflecting on the ARTIS & UvNL shows

16 juni, 2025

Van links naar links: Merijn Doggen (UvNL hoofdredacteur), Prof.dr. Jan Bouwe van den Berg (wiskundige VU), Dr. Charissa de Bekker (microbioloog UU), ikzelf (evolutionair bioloog LU & Naturalis), en Eveline van Rijswijk (politicoloog, historicus & theatermaker). In mijn hand houd ik een kralenketting vast, die tijdens de show symbool stond voor een DNA streng in coole animaties op de dome . Foto door Femke Berkhout.

[English summary below]

We hadden er lang naar uitgekeken, maar begin juni was het dan eindelijk zo ver: de drie chique avondshows in het planetarium van ARTIS, uitgedacht door een team van journalisten, wetenschappers, theatermakers - en meer! Hoe ontzettend vereerd voelde ik mij om samen met zó veel verschillende slimme koppen drie dagen in de weer te zijn om ons verhaal over te brengen. De shows gingen in op alle natuurlijke 'orde en chaos' die onze wilde planeet rijk is.

Voor degenen die bij de shows waren: tof dat je er was! En ik ben benieuwd hoe je het hebt ervaren: laat dit mij vooral weten. En voor degenen die er helaas niet bij konden zijn, maar die nog wel nieuwsgierig zijn naar wat we tijdens deze avonden uitgespookt hebben, vat ik de avond - zoals ik deze ervaren heb - nog graag even samen.

De shows waren het uiteindelijke resultaat van een nauwe samenwerking tussen Universiteit van Nederland en dierentuin ARTIS-Park . De shows werden gegeven in het kader van (de nasleep van) het Aardbewoners Festival 2025 - en de locatie betrof het planetarium: dat is een grote, overdekte koepel in ARTIS waarop projecties te zien zijn die het gevoel van een immersive experience meegeven aan het publiek. Stond ik daar ineens - midden op een podium met een ' theater in the round ' opstelling. Die term houdt in de theaterwereld in dat het publiek zich helemaal rondom het podium bevindt. Deze avonden heb ik, voordat ik ging optreden, dan ook steeds extra goed gecheckt of mijn haar van achteren wel ècht goed zat! [tekst gaat verder na de foto]

Het publiek onder de dome van het planetarium in ARTIS, tijdens de beginnende rondreis door het heelal. Foto door Femke Berkhout.

De inhoud van de shows zelf bestond uit, naar mijn mening (al is deze uiteraard gebiased ), een zeer unieke combinatie van wetenschappelijke storytelling , theater-spektakels, visualisaties, en comedy . De presentator was Merijn Doggen, tevens hoofdredacteur van Universiteit van Nederland (UvNL) die de shows inluidde. Daarna startte het publiek met een gezamenlijke reis door het heelal, die verzorgd werd door experts uit ARTIS. En die reis eindigde uiteindelijk op onze kwetsbare planeet: moeder aarde. Dé plek waar het leven op de één of andere manier lang geleden alle ruimte kreeg om te ontstaan.

Op dat punt nam ik het podium over, want ik mocht hier meer over vertellen vanuit mijn achtergrond als evolutionair biologe bij Leiden Universiteit en Naturalis Biodiversity Center . Dus vertelde ik het publiek over LUCA, oftewel de ' Last Universal Common Ancestor ', die meer dan vier miljard jaar geleden leefde! Ook sprak ik over hoe onze eerste, dierlijke voorouders sponzen waren die wel heel veel weg hadden van slap, nat washandje - maar dat dit niet een reden is om ze uit te lachen: het zijn namelijk súper succesvolle dieren, wat betreft hun evolutie, want ze bestaan nog steeds. [tekst gaat verder na de foto]

Zelfs ik, als gepassioneerd spreker en actrice, vond het een unieke ervaring voor de verandering eens op een rond podium te bewegen, met het publiek rondom en omhoog richting de dome boven mij kijkend! Foto door Femke Berkhout.

Verder vertelde ik over de ins en outs van de genetica en over wat mij zo fascineert aan DNA mutaties: dé foutjes van de natuur die nodig zijn om het leven in stand te houden. En die ons tegelijkertijd laten zien dat fouten maken iets heel natuurlijks is - ook al willen we dat zelf niet altijd graag toegeven.

Ik gaf uitleg over Charles Darwin en de Darwinvinken, over mijn onderzoek naar 'mislukte evolutie' bij kam- en marmersalamanders, en over hoe mensen denken zo uniek te zijn. En over hoe ik het met dat laatste dus ook best eens ben. Want wij, de Homo sapiens , zijn de enige diersoort die zó zelfverzekerd is, dat deze gelooft zich niet aan te hoeven passen aan zijn omgeving, zoals andere soorten. Homo sapiens past zijn omgeving wel gewoon aan zichzelf aan. En als dat hem niet meer lukt op aarde - dan maakt Homo sapiens slimme plannen om naar een andere planeet te verhuizen.

Hele ordelijke ideeën, voor een nogal chaotische soort - was mijn boodschap. [tekst gaat verder na de foto]

Een stukje van de technici die de dome besturden, samen met het team van UvNL die de wetenschappelijke animaties maakten. Op de achtergrond zie je mij een beetje op het podium rond waggelen tijdens mijn ' act '. Foto door Femke Berkhout.

Na mijn verhaal volgde Dr. Charissa de Bekker die gespecialiseerd is in het bestuderen van 'zombie-schimmels' bij mieren. Zij vertelde over hoe de stofjes die de zombieschimmels uitscheiden veel weg hebben van LSD - en dat dit mogelijk verklaart waarom mieren zich zó bizar gaan gedragen bij een infectie met zo'n zombie-schimmel. Charissa vertelde verder nog van alles over de verschillende zombie-schimmel-soorten, over of deze wel of niet op mensen kunnen overspringen, en over hoe de chaos die deze schimmels in de natuur bij de mieren veroorzaken juist orde scheppen in hun eigen voortbestaan.

Hierna volgde Prof.dr. Jan Bouwe van den Berg , die het wetenschappelijke deel van de avond afsloot. Hij vertelde over zijn werk als wiskundige en over hoe de wiskundige soms moeilijk te bevatten is, maar eigenlijk verstopt zit in alle natuur om ons heen. Hoe wiskunde orde kan scheppen in iets wat op het eerste gezicht chaotisch lijkt. Denk maar aan patronen op de huiden van dieren, zoals aan de vlekken van giraffen, de strepen van zebra's, of de stippen van luipaarden. Die patronen zijn - zo blijkt - vrijwel altijd te voorspellen en te verklaren aan de hand van wiskundige formules. En Jan Bouwe gaf ons daar de nodige uitleg over. [tekst gaat verder na de foto]

Eveline met de dome - zonder projecties - om haar heen tijdens onze repetities. Foto door Femke Berkhout.

Maar: hiermee was de avond nog lang niet helemaal afgesloten! Eveline van Rijswijk , die veel weet over geschiedenis en de politiek en die onder andere als theatermaker actief is, vermaakte het publiek nog met een hilarisch optreden en een mooi, betekenisvol lied over de mens. Daarin nam zij de nogal excentrieke gedragingen van Homo sapiens extra streng onder de loep - en dat sloot weer mooi aan bij het thema waarmee ik de verhalen die avond begon. For the record : Eveline is dus echt super grappig, trouwens! Had ik dat al gezegd?

Na de performance van Eveline, was de show dan echt voorbij - maar: de bezoeker mochten nog wél exclusief het dierenpark van ARTIS op om te gaan kijken bij de dieren laat in de avond. Sommige dieren slapen dan al, en andere dieren zijn dan juist wakker en actiever ten opzichte van tijdens reguliere openingstijden: nog een mooi voorbeeld van alle chaotische en ordelijke variatie in de natuur. Hopelijk liepen de mensen dan ook inderdaad rond op het park met een nieuwe kijk op het leven, en op de mens. En hopeljiok konden zij, net als ik, met een glimlach op hun gezicht de weg naar huis weer vinden. [tekst gaat verder na de foto]

Ik vertelde over misschien wel de 'grootste' fout die de evolutie gemaakt heeft - één die verstopt zit in het DNA van kamsalamanders. Op de achtergrond zie je ook de bewegende kralenketting-animatie. Foto door Femke Berkhout.

Kan jij nou - net als ik - niet genoeg krijgen van hoe evolutie werkt en hoe DNA in elkaar zit? Houd dan bijvoorbeeld de Instagram kanalen van niet alleen mijzelf ( @wild_DNA ), maar óók die van Universiteit van Nederland ( @universiteitnl ) in de gaten de komende tijd! Want hoewel deze shows er voor nu op zitten: mijn samenwerking met hen zet zich voort. Wij zijn namelijk nog láng niet uitgepraat over de bijzondere fenomenen in de wilde natuur!

Bedankt voor het lezen - en tot snel weer, dus! ;)

English summary:

Earlier this month, three special evening shows took place in the planetarium of ARTIS Zoo , created through a unique collaboration between Universiteit van Nederland ( University of the Netherlands ) and ARTIS Zoo as part of the "Aardbewoners Festival 2025". The shows were fully centered around the theme of "natural order and chaos" and provided the attendees with a unique, entertaining mixture of scientific storytelling, theatre, immersive visuals, and comedy.

After an introductory journey through the universe, I had the honor of participating in the chaos (punt intended!) by sharing insights from my former work as an evolutionary biologist at Leiden University and Naturalis Biodiversity Center . From my scientific and personal perspective, I told the audience stories - amongst other things - about LUCA (the Last Universal Common Ancestor, that lived a long time ago), about how all life is basically built on mutations (nature's true flaws) and about why sponges (our humble, animalistic ancestors) are simply evolutionary rock stars compared to us humans.

The evening also provided a platform to biologist Dr. Charissa de Bekker , who spoke about zombie fungi that manipulate ant behavior, and to mathematician Prof. Jan Bouwe van den Berg , who revealed how mathematical patterns underlie all seemingly chaotic and orderly beauty of animal markings, such as zebra stripes and leopard spots. Finally, the show closed with an incredibly witty and sharp performance by theatremaker and historian Eveline van Rijswijk , who reflected on many of the peculiar behaviors of Homo sapiens .

After the show ended, the visitors still had time to enjoy an exclusive, late-night stroll through the zoological park of ARTIS, allowing them to observe the animals and their behavior outside regular opening hours. A perfect ending to those nights that were full of wild wonder.

Curious to hear more about this topic and collaboration? Then make sure to follow me ( @wild_DNA ) on Instagram and LinkedIN if you did not already do so, but also follow Universiteit van Nederland ( @universiteitnl on Instagram), because our journey to dive deeper into the mysteries of nature and to discuss those mysteries with the outside world certainly did not end yet with that third show.

So stay tuned!

Foto's: alle foto's (inclusief die op de banner/thumbnail) zijn gemaakt door Femke Berkhout ( @femmiephotography ) en gedeeld met mij via Universiteit van Nederland. Ik heb deze op mijn website met toestemming van de redactie van UvNL.

Dankwoord: In het bijzonder bedank ik graag oprecht nog één keer iedereen die hier op wat voor manier dan ook aan mee heeft gewerkt vanuit UvNL, ARTIS, UU, UvA, LU, Naturalis, technische bedrijven, catering bedrijven, en meer! En uiteraard bedank ik vooral óók het publiek van die avonden voor hun aanwezigheid, aandacht, en slimme vragen - en bedank ik de lezers van deze blog voor hun interesse in het topic en de terugblik!

Vroege Vogels live! Over de 'dikkopjes' van padden, kikkers en salamanders

Mon, 05 May 2025 13:32:29 GMT

Live on the radio! To talk about the tadpoles of frogs, toads and salamanders

5 mei, 2025

Selfie met presentator Menno Bentveld
(op het Media Park in Hilversum)

[English summary below]

Twee maanden geleden was ik al te gast bij Vroege Vogels om te praten over de opkomende padden- en salamandertrek. Dat gebeurde in het veld naast de studio aan het Naardermeer (check deze oudere blog ). En gisteren mocht ik opnieuw met presentator Menno praten over amfibieën! Dit keer was dit op het Media Park in Hilversum en ging het over een logisch vervolgonderwerp: kikkerdril en kikkervisjes.

Want padden, kikkers en salamanders trekken in het voorjaar natuurlijk met een reden naar het water toe: ze paren er en zetten er hun eitjes af. De redactie van Vroege Vogels wandelde recentelijk over het Media Park en ontdekte daar tot hun grote verbazing wel duizenden kikkervisjes. Ze schakelden me gelijk in om in de eerstvolgende uitzending – die dus gisteren plaatsvond – de poel te bezoeken en samen te praten over deze dieren.

Het werd een ontzettend leuk gesprek. We schepten wat dieren uit het water en bespraken de fascinerende levenswijze van amfibieën, die zowel in het water als op het land leven. Ook stond de metamorfose centraal: de dieren beginnen als larve (ook wel 'dikkopje', of kikkervisje) met kieuwen en een staart in het water, en eindigen na een metamorfose met longen en poten op het land.

Hoe zit dat ook alweer precies met die metamorfose? En kun je eigenlijk aan een larve zien of het er één van een pad, een kikker of een salamander is? Dat – en meer – kwam aan bod in het interview. Je kunt zowel het korte introductiefragment als het volledige gesprek in één keer terugluisteren via deze link of via de bovenste, groene button onder de video's in deze post.

Het is altijd gezellig bij de NPO. En het blijft oprecht een eer om ondergewaardeerde, koudbloedige dieren een stem te mogen geven in de media!

In de video's zie je dat ik een kikkervisje vast houd in een buisje met vijverwater. Het diertje is springlevend en is direct na ons korte gesprek weer vrijgelaten in de poel.

English summary:

Two months ago, I was invited to talk live on the radio at the nature-oriented morning show called ' Vroege Vogels ' (which literally translates to 'Early Birds' - check this older post). Back then, we discussed the onset of the yearly toad and salamander migration next to the Naardermeer studio. And yesterday I was invited back into the studio - the one on the main Mediapark in Hilversum - to talk about the logical, next topic: frogspawn and tadpoles. After the radio team had spotted thousands of tadpoles at a pool next to the studio last week, they invited me to come over during the scheduled episode (which was yesterday) to visit the pond together and have a chat about amphibians and their fascinating life cycles. We explored how larvae develop from being water-bound creatures with gills and a tail into land-dwelling animals with lungs and limbs. It was a fun and informative session! It is always a pleasure to join the Vroege Vogels team and getting offered a chance to give the generally underappreciated, cold-blooded animals some well-deserved attention in the media always feels like an honor to me!

Banner foto: padden 'dikkopjes, rechtenvrij via Pixabay.com
Video's zijn gemaakt door Daan de Vos, redactielid Vroege Vogels .

Op middelbare scholen vertellen over mijn werk

Thu, 01 May 2025 11:08:00 GMT

Talking about my work at high schools!

1 mei, 2025

[English summary below]

Net als vorig jaar was ik dit jaar via Wild DNA weer te gast bij de 'biologische beroeps babbel' op ISW Hoogeland . Dat is een middelbare school waar mavo, havo, en vwo leerlingen in één gebouw onderwijs krijgen - hoe mooi is dat!

Een toekomstperspectief bieden
De activiteit waarvoor ik werd uitgenodigd, was speciaal bedoeld voor zo’n zestig leerlingen van vwo 4. Veel van hen zijn op die leeftijd nog niet echt bezig met de keuze voor hun studie of baan – en dat is helemaal logisch. Zelf had ik rond die tijd ook nog geen flauw idee wat ik later wilde worden. Juist daarom is het waardevol om jongeren alvast een inkijkje te geven in de mogelijkheden. Niet om ze direct op een pad te duwen, maar om ze te laten zien wat er allemaal kan. Want die verre toekomst, die komt stiekem best snel dichterbij.

Van gewassen telen tot aan DNA bestuderen
Met plezier doe ik daarom elk jaar weer mee aan deze ‘beroepsbabbel’, georganiseerd door ISW Onderneemt . Het is een soort carrière-speeddate waarbij leerlingen in gesprek kunnen met allerlei biologisch georiënteerde professionals. Ikzelf was er als zoölogisch geneticus, maar daarnaast waren er nog dertien andere experts aanwezig. Zij kwamen onder andere uit de microbiologie, medische wereld, natuur- en bosbeheer, fysiologie, voeding, gewassenteelt en bio-informatica hoeken. Stuk voor stuk inspirerende routes binnen de biologie, dus. [ tekst gaat verder na de foto's ]

"Geen idee"
Als ik de leerlingen vraag wat ze later zouden willen worden, krijg ik meestal één van drie soorten reacties. Optie één is vrij zeldzaam, maar het gebeurt: een leerling reageert direct met "ik weet het al hoor". Tijdens deze specifieke carrière speeddate, zei een leerlinge: "ik word óf binnenhuisarchitect, óf ik ga iets doen in de luchtvaart. Dit van biologie vind ik maar saai" . Respect! Doelgericht èn goudeerlijk. Deze sessie was wellicht niets voor haar, maar ik vermoed dat zij er wel komt.

Optie twee zie ik veel vaker: de leerling schrikt een beetje van de vraag en weet het echt nog niet. Je ziet soms zelfs een beetje stress ontstaan – en dat snap ik volkomen. Want hoe moet je eigenlijk op zo'n leeftijd al precies weten wat je veel later - als je zo ongeveer pas dubbel zo oud zal zijn - dagelijks wil gaan doen met je leven?

En dan is er nog optie drie. Deze leerling weet het óók niet, maar reageert met een schouderophaal en een onderuitgezakte houding. Er lijkt niet veel stress te zijn rondom de vraag en de interesse gaat direct uit naar hoeveel geld je verdient met een bepaalde baan en hoeveel tijd die kost. Dit type leerling heeft klaarblijkelijk een nogal rooskleurig beeld van "het werkende leven".

Dat komt wellicht door sociale media en de vele ‘snel-rijk’ filmpjes die momenteel online de ronde doen... Dat is geen ramp, natuurlijk! Maar het maakt zo'n beroepsbabbel wél een mooi moment om een kleine reality check mee te geven, en de leerlingen zo veel mogelijk te inspireren om zich in te gaan zetten voor wilde dieren en de natuur. [ tekst gaat verder na de foto ]

Samenwerkingen & Contact

Hopelijk hebben de verhalen en passies van tenminste één van de in totaal veertien sprekers iets geraakt bij de leerlingen. Zodat ze straks, als het erop aankomt, met iets meer vertrouwen een richting kunnen kiezen: of dat nu biologie is, of niet. Eerder werkte ik dus ook al eens met ISW Hoogeland samen. Je leest hier meer over dat bezoek.

Contacteer mij vooral via info@wilddna.nl indien je kansen ziet voor soortgelijke samenwerkingen!

English summary:

Just like last year, I was invited by ISW Hoogeland to join their biology-themed career event. Around 60 high school students (age ~16) participated in a 'speeddate style' session with various professionals. I shared my experiences as a zoologist and geneticist, alongside experts from fields like medicine, ecology, and plant science. Some students knew exactly what they wanted, others had no idea – and that’s perfectly fine. Hopefully, the stories we shared helped spark some inspiration for their future study or career choices! If you are interested in collaborating (for instance to have me over as a guest lecturer, or to have an extra pair of eyes with developing educational material), please feel free to contact me via info@wilddna.nl .

--
Source photos speeddate: ISW Onderneemt / ISW Hoogeland. The faces of the students have been blurred for the sake of privacy.

Nieuwe baan bij Diergaarde Blijdorp! Terug naar mijn 'zoo roots'

Tue, 22 Apr 2025 09:17:00 GMT

New job at Rotterdam zoo! Back to my 'zoo roots'

22 apr, 2025

[English summary below]

Sommigen wisten het al en voor anderen komt het misschien nog als een verrassing, maar: ik ben ontzettend blij om te vertellen dat ik sinds 1 april met een nieuwe baan ben gestart bij Diergaarde Blijdorp, als Research Officer ! Het is heel bijzonder om deel uit te maken van het team medewerkers van de dierentuin waar ik als Rotterdams kind wekelijks kwam met mijn ouders. En waar mijn liefde voor het bestuderen van dieren ontstond.

In mijn studententijd was ik er trouwens in de weekenden ook regelmatig te vinden, maar toen als educatief vrijwilliger. In die fase was ik ook veel bezig met andere dierentuinprojecten, trouwens. Zoals bij Apenheul Primate Park, GaiaZOO, en "ChimpanZOO" (een programma van het Jane Goodall Instituut). En na mijn studie ging ik aan de slag als ecologe, geneticus, en wetenschapscommunicator bij verschillende organisaties juist buiten de dierentuingemeenschap. Maar met mijn PhD diploma op zak, mag ik het cirkeltje weer rond maken: tijd om terug te keren naar mijn ' zoo roots '!

Ik ben ontzettend dankbaar dat ik deze stap kan zetten en dat ik mij vanuit mijn nieuwe rol bij het Blijdorpse Conservation & Science Center - samen met meer dan honderd andere experts binnen Blijdorp - in mag gaan zetten voor dierentuindieren, hun wilde soortgenoten, én diens natuurlijke leefgebieden. Tegelijkertijd blijf ik mij ook nog steeds inzetten voor Naturalis Biodiversity Center als onderzoeker - een sterke combinatie, omdat beide partijen zich hard maken voor het beschermen van de biodiversiteit wereldwijd!

Wil jij weten waarmee wij ons bij Diergaarde Blijdorp bezig houden als het gaat om onderzoek, soortbehoud en natuurherstel? Bekijk dan via de knop hieronder de wetenschappelijke pagina op de site van Blijdorp:

English summary:

Some of you may have already heard, but I would like to share that I've started a new job as a Research Officer at the Conservation & Science Center of Diergaarde Blijdorp (Rotterdam Zoo). It's a true honor to now be part of the dedicated, overall team that runs the very place where my passion for studying animals first began, in my early childhood! As a student, I also spent weekends volunteering at this zoo. And during that time, I gained experience as a biology student by conducting zoo-related research projects via, for instance, Apenheul Primate Park, GaiaZOO, and the Jane Goodall Institute’s "ChimpanZOO program".

After I graduated, I worked as an ecologist, geneticist, and science communicator at several organizations outside of the zoo community. But now that I've obtained my PhD in biology, I am able to return to my 'zoo roots'! Simultaneously, I will also remain involved with Naturalis Biodiversity Center as a researcher. This makes for a strong combination, since both parties strive to protect biodiversity across the globe! If you would like to know more about the science and conservation projects that we are collectively working on at Rotterdam zoo, then check out the button above.

Source banner photo: Illustrator Peri Priatna , copyright-free through Pixabay.com

IK BEN DOCTOR! En een blij (salamander) ei

Thu, 06 Mar 2025 15:25:51 GMT

I AM NOW A DOCTOR! And eggceptionally happy

6 mar, 2025

[English summary below]

Sinds gisteren mag ik mijzelf officieel "Doctor" noemen – en dat voelt nog heel onwerkelijk!

Om één uur 's middags ('klokke 13:00 uur") verdedigde ik op 5 maart 2025 succesvol mijn PhD over de vreemde evolutie van het DNA van kam- en marmersalamanders, tegenover een groep zeer slimme, respectabele Doctoren en Professoren. Omdat zij jarenlang een inspiratie voor me zijn geweest – en dat ook blijven – voelde deze mijlpaal extra bijzonder.

Óók was het trouwens voor het eerst in mijn leven dat ik een pak droeg (zit verrassend lekker, eigenlijk - ik begrijp eindelijk waarom Barney Stinson ons daar al die jaren geleden zo mee verleidde). [tekst gaat verder onder de foto]

De bul in de ene hand, het proefschrift in de andere - en op de achtergrond de Leidse grachten.

Als je het gemist hebt of je afvraagt waarom deze gebeurtenis zo stilletjes voorbij is gegaan: ik heb deze ceremonie expres zeer intiem en klein gehouden. Maar, wees zeker niet getreurd! Ik ga namelijk nog presentaties geven (bijvoorbeeld in Naturalis' LiveScience zaal), blogs en artikelen publiceren en delen (hier op www.wilddna.nl - en op LinkedIn en Instagram ) en gedrukte boekjes/proefschriften uitdelen aan geïnteresseerden (contacteer me dus als je graag wil dat ik er alvast één voor je reserveer!)

Ook zal ik af en toe snippets uit de ceremonie-opname delen om terug te kunnen kijken, zoals die hieronder. Onder de fotocollage zie je mij in actie tijdens het zogenaamde 'lekenpraatje'. Ik leg in dit stukje video één van de hoofdconcepten van mijn proefschrift uit: de 'bloopergenen' in het DNA van de Triturus salamanders. Dat zijn zeer grote stukken zwaar gemuteerd DNA, waardoor de helft van de eitjes van de kam- en marmersalamander soorten dus nooit en te nimmer uitkomen.

Echt heel bizar, Charles Darwin zou zichzelf op zijn hoofd gekrabd hebben!

Het was een heel avontuur, zo'n verdediging. Ik bedank iedereen die mij geholpen heeft dit waar te maken - ik voel me net een blij ( Triturus salamander ) ei! De komende weken vier ik deze mijlpaal dan ook met een welverdiende vakantie en daarna deel ik hier meer over èn begin ik aan nieuwe avonturen! Stay tuned!

Foto's van de bijzondere dag, samen met mijn paranimfen Laura de Visser, MSc , en Dr. Chris van der Ploeg - die het beiden ook echt top deden ♥

Een momentopname uit het 'lekenpraatje', dat sinds 2024 ook bij de Universiteit van Leiden verplicht vooraf gaat aan de verdediging. Het is bedoeld om het ijs te breken: het idee is dat het publiek zo meer over het onderzoek snapt, en de kandidaat minder gespannen is zodra de verdediging van start gaat.

English summary:

As of yesterday, I can officially call myself Doctor – and that feels so surreal! I successfully defended my PhD on the bizarre evolution of crested and marbled newt DNA in front of an inspiring panel of Professors and Doctors. It was also my first time ever wearing a suit (and I finally get why Barney Stinson kept recommending it). For those who missed it or wondered why it happened a bit under the radar: I deliberately kept the ceremony small and intimate (and it was all in Dutch, also). But no worries! I’ll be sharing presentations (such as at Naturalis) both in English and Dutch, I will write more posts (on www.wilddna.nl , LinkedIn , and Instagram ), and I'll be handing out more printed copies of my dissertation (so let me know if you'd like one to be reserved for you!). The defense was quite an adventure, and I’m incredibly grateful to everyone who helped make this all happen. But to unwind, I will first be celebrating this achievement by going on a relaxing break before diving into new adventures. Stay tuned!"

Vroege Vogels: live op de radio kletsen over de salamandertrek!

Sun, 09 Feb 2025 12:46:12 GMT

Dutch radio: live to discuss the great 'salamander migration'!

9 feb, 2025

[English summary below]

Het is nog koud buiten - brrr: en toch wordt het langzaam alweer warmer na een milde winter. Dat betekent dat bij veel natuurliefhebbers, inclusief mijzelf, de lentekriebels al te voelen zijn. Er zijn namelijk al dieren wakker aan het worden: niet alleen de vogels beginnen met fluiten, maar ook de amfibieën starten met de migratie van hun overwinteringsplekken naar de voortplantingswateren. Ik mocht daar zondag over vertellen bij Vroege Vogels, BNNVARA, NPO Radio 1 (luister vanaf 2:04:00 ).

Ik had een super leuk gesprek met Menno, die mij interviewde over de winterrust van salamanders, de "salamandertrek", en het voortplantingsgedrag van watersalamanders. En uiteraard kwam ook mijn promotie-onderzoek naar de vreemde mutaties bij kam- en marmersalamanders aan bod. Want dat gekke fenomeen blijft iedereen fascineren! Het is een eer daar inmiddels al meer dan vijf jaar aan gewerkt te mogen hebben, en ik doe niets liever dan mensen uitleg geven over wat ik zelf inmiddels heb geleerd over de (im)perfecties van de evolutie.

Je luistert of bekijkt het hele fragment terug via de bovenste groene button hieronder! Ik kom om ongeveer 02:04:00 aan bod met een korte introductie, en het langere interview gaat van start vanaf 02:09:30 . D e middelste groene button toont het artikel waarin het item kort wordt toegelicht. En de onderste groene knop leidt je naar een los fragment van een ouder interview : namelijk van toen ik in 2021 al bij Vroege Vogels in de studio was om te praten over mijn kamsalamander-onderzoek - dat toen nog volledig in de kinderschoenen stond.

Hopelijk mag ik er gauw terugkomen om nog meer te kletsen - altijd gezellig!

Op het terras buiten de studio, net naast de moestuin en vlak na zonsopkomst, tijdens het interview met presentator Menno Bentveld (foto's door Steph Nigten, eindredactrice)

Banner foto: Alpenwatersalamander, rechtenvrij via Pixabay.com

English summary:

I was invited to talk live on the Dutch, nature-oriented radio programme 'Vroege Vogels' ('Early Birds'). The interviews at Vroege Vogels are always very pleasant, often occurring directly in the field or right outside the studio on the terrace. Indeed, the interviewer Menno took me one step outdoors: because nature is always close-by! We talked especially about salamanders: how they hibernating on land - probably also in the small garden behind us - and how they are already starting to wake up from hibernating to migrate to the breeding ponds. We then talked more about that: the breeding, and about my scientific studies towards crested newts eggs and the weird mutation in their DNA. It was a blast! To listen back, I above list the current episode fragment (top green button, from 02:04:00 onwards), the article in which the different interviews of the episode are summarized (middle green button) and one of my old interviews (also about newts, bottom green button) at this radio station [everything is in Dutch only].

Vlaamse media verrassing sluit 2024 af!

Wed, 01 Jan 2025 13:40:12 GMT

Flemish media surprise concludes 2024!

1 jan, 2025

[English summary below]

Zoals veel van jullie heb ik de afgelopen tijd genoten van de feestdagen. Vandaag is eigenlijk ook nog een vrije dag (en als ik er zin in heb, ook de rest van de week nog!), maar toch wil ik tussendoor graag dit blogbericht delen. Want tot mijn verrassing ontdekte ik vandaag dat De Morgen , een krant uit België, mij op de valreep van 2024 heeft genoemd in een artikel over ' de vijf bijzonderste nieuwe diersoorten van 2024 ' .

Wat een leuke verrassing én een geweldige afsluiting van het jaar!

In het artikel worden de fluitende kikkers genoemd als één van de vijf bijzondere soorten. Misschien herinner je ze nog wel: die kikkers met hun unieke Star Trek -achtige geluidjes, waar ik eerder deze winter door De Volkskran t en ook NPO Radio 2 over werd geïnterviewd. Blijkbaar heeft mijn uitleg over waarom deze kikkers niet gewoon ‘normaal’ kwaken ook journalisten in België bereikt. Ik vind het een eer dat mijn toelichting opnieuw wordt aangehaald in dit artikel van De Morgen , dat laat zien hoe er nog steeds ongelooflijk coole nieuwe soorten worden ontdekt.

Het artikel gaat echter niet alleen over nieuwe soorten; het benadrukt ook hoe deze ontdekkingen haaks staan op de biodiversiteitscrisis. Een belangrijke boodschap, want ik zie op sociale media regelmatig een drogreden voorbij komen die vaak wordt gebruikt door ‘biodiversiteitscrisis-ontkenners’: "Het aantal soorten gaat helemaal niet achteruit - er worden juist continu nieuwe soorten ontdekt!"

Jammer genoeg werkt het in de praktijk natuurlijk niet zo .

Nieuwe soorten worden inderdaad continu beschreven, maar die soorten bestonden natuurlijk allang - wij kenden ze alleen nog niet of hadden ze nog geen naam gegeven. Maar dat we zo nu en dan een paar nieuwe namen aan het lijstje kunnen toevoegen, betekent niet dat de vele soorten die daadwerkelijk uitsterven daarmee worden gecompenseerd. Was het maar zo'n feest!

Wat natuurlijk wél echt een feest is, is het nieuws over die vijf bijzondere nieuwe diersoorten uit 2024 (en het feit dat TWEE ervan amfibieën zijn - wel verdiende aandacht als je het mij vraagt!). Het artikel van De Morgen is volledig online te lezen:

English summary:

"During the holidays, I discovered that the Belgian newspaper De Morgen mentioned me in an article that describes " the five most remarkable new species of 2024 ". One of these included the whistling frogs, known for their unique Star Trek-like calls (remember I previously discussed the discovery of these frogs in interviews with De Volkskrant and NPO Radio 2?). It’s an honor to see my explanation has not gone by unnoticed in our neighboring countries, and was highlighted again. And I find it especially interesting to see it in a piece that emphasizes both the excitement of species discoveries, as well as the ongoing concerns regarding biodiversity loss. But overall, the discovery of these five fascinating, exemplar species is something worth celebrating - and you can read the article by clicking the green button above! [in Dutch/Flemish]."

Source photos: Pixabay. Source logo: De Morgen.

NPO Radio 2 interview: over dieren met 'spermapakketjes', buitenaardse fluittonen, en slaapnestjes

Mon, 21 Oct 2024 20:02:06 GMT

NPO Radio 2 interview: animals with 'sperm packages', extraterrestrial sounds, and sleeping nests

21 okt, 2024

[English summary below]

Onlangs verscheen ik in het nieuws van de Volkskrant om te vertellen over 'fluitende kikkers', en ook NPO Radio 2 wist mij te vinden. Gisteren sprak ik live op de radio over die kikkers bij het programma ' Vroeg Pieken! ' in de rubriek ' Dierennieuws '. Hoe kan het dat de kikkers fluiten in plaats van kwaken? Waarom maken ze überhaupt zulke geluiden? En zijn er eigenlijk meer dieren die dingen doen die wij niet direct zouden verwachten?

Uiteraard zit de natuur boordevol leuke voorbeelden van eigenaardige diersoorten. Ik kon het dan ook niet laten om tijdens het interview in te gaan op twee van mijn lievelingsdieren: de pymy hog (een klein varkentje) en de watersalamander . Ik vertelde over de bijzondere mini-varkentjes die 'nesten' bouwen en over de salamanders die geen fysiek contact hebben tijdens de seks - maar werken met het leveren van 'spermapakketjes'.

Ben jij nu nieuwsgierig geworden naar deze vreemde gedragingen van dieren en heb je het interview gemist? Geen probleem! Je kan het hele fragment hieronder, of op de website, terugluisteren:

Studio video + geluidsfragment (geplaatst met toestemming van NPO Radio 2 | Vroeg Pieken! | KRO-NCRV | rubriek 'Dierennieuws')

Foto gebruikt door de studio, waar ik op sta in het veld in Nederland met een boomkikker in mijn hand. Deze boomkikker heeft in tegenstelling tot die boomkikkers op Madagaskar met buitenaardse fluittonen wél een meer 'standaard' kwaakgeluid (gemaakt door Christos Kazilas).

English summary:

"Recently, I appeared in de Volkskrant to talk about "whistling frogs". This led to NPO Radio 2 also reaching out, and yesterday I was live on the show Vroeg Pieken! for the segment " Dierennieuws ", discussing why some frogs 'whistle' instead of 'croak'. We also discussed other 'unlikely' animal behaviors, and I couldn't resist mentioning two of my favorite animals: pygmy hogs, which build sleeping nests to keep them warm and safe considering their small size, and salamanders, which transfer sperm without having physical contact. Curious to hear more? You can listen to the full interview above [in Dutch]."

Source photos: banner image Crested newts reproducing under water - adjusted/cropped - photo by Mr. Michael Fahrbach (©). Pixabay (left). Banner image pygmy hog in sleeping nest from grass - adjusted/cropped - photo by Mr. Kalyan Varma (right, © License: CC BY-NC-SA 2.5 IN ). Source photo of me holding a tree frog by Mr. Christos Kazilas (©).

Interview Volkskrant: over 'Star Trek' kikkers met 'buitenaardse' fluittonen

Wed, 16 Oct 2024 12:37:00 GMT

Interview Volkskrant: 'Star Trek' frogs with 'alien-like' whistle sounds

16 okt, 2024

[English summary below]

Kikkers die fluiten als een vogel: ze bestaan. In verband met een nieuw onderzoek waarin wetenschappers zeven soorten kikkers ontdekt hebben met 'buitenaardse' fluittonen werd ik geïnterviewd door de Volkskrant. Hoe uniek zijn die fluittonen? Waarom 'kwaken' sommige kikkers niet gewoon, zoals je zou verwachten? Hoe kan het - evolutionair gezien - dat ze zulke 'vogelachtige' zanggeluiden hebben ontwikkeld? Je leest het in het artikel van de Volkskrant. Hieronder heb ik alvast een stukje geciteerd:

" Manon de Visser, evolutionair bioloog verbonden aan de Leiden Universiteit en Naturalis Biodiversity Center, acht dat laatste een logische uitleg. ‘Voor de kikkers zou het energieverspilling zijn als hun soortgenoten het geluid niet zouden kunnen horen door achtergrondlawaai. [...] Zelf heb ik onderzoek gedaan naar vroedmeesterpaddden. Als je die hoort, denk je dat je een verlegen vogeltje hoort “fluiten”. Ik heb ook vaak genoeg mysterieuze fluittonen gehoord toen ik ooit in de schemer veldwerk deed in de jungle van Costa Rica. Dat was altijd tijdens en na zware regenbuien: een teken dat het kikkers waren en geen vogels.’"

Benieuwd naar de rest van het verhaal? Klik op de groene knop hieronder (kun je er niet bij door de paywall ? Contacteer mij dan, ik heb de PDF versie voor je!) Ook heb ik hier een geluidsopname geplaatst uit het artikel: de ontdekte kikkers op Madagascar hebben kennelijk fluittonen die veel weg hebben van fluitjes uit Star Trek!

Geluidsfragment van de 'Boatswain Whistle' uit Star Trek. De zeven 'ontdekte' boomkikkersoorten werden vernoemd naar iconische figuren uit de serie omdat het geluid wat ze maken buitenaards klinkt. (Bron figuur: YouTube / de Volkskrant)

English summary:

"Frogs that whistle like birds actually exist! A new study came out in which scientists describe seven newly 'discovered' frog species in Madagascar that make alien-like calls. They sound more like birds than like frogs, and de Volkskrant interviewed me about the evolution and 'uniqueness' of such bird-like frog calls. The researchers suggest that, evolutionarily, these distinct sounds helped frogs to be heard over certain background noises, increasing their chances of being noticed by other frogs. In the interview I discussed some experiences that I have had with frogs that do not sound like frogs - because these seven new species are definitely not the first! To check out the full story, click the green button above [article in Dutch only, but make sure to listen to the whistle clip from Star Trek - a sound which the frog calls resemble! Can't reach the article due to the paywall? Then contact me directly, as I can send you the PDF version.]"

Source banner images: Pixabay (links), de Volkskrant (logo midden), en Google Maps (rechts).

Borneo avonturen: congres en rondreis!

Wed, 09 Oct 2024 12:19:08 GMT

Borneo adventures: conference and travellig!

9 okt, 2024

[English summary below]

Deze zomer vloog ik naar Maleisisch Borneo om mijn salamander onderzoek in de spotlights te zetten! In augustus vond namelijk het allergrootste herpetologie-congres ter wereld plaats: The World Congress of Herpetology ( WCH, editie 2024 ). Herpetologie is het vakgebied dat zich richt op de studie van reptielen en amfibieën. Dit jaar kwamen meer dan anderhalf duizend (!) experts samen – een waanzinnig ongelooflijk gezicht.

Salamanders als buitenbeentjes
Het was al geen geheim, maar tijdens dit vijfdaagse congres werd het me nog duidelijker: salamanders vormen de buitenbeentjes binnen de herpetofauna. Om de een of andere reden lijken ze gewoon wat minder populair! De meeste lezingen, posters, en boeken op het congres gingen over hagedissen, slangen, kleurrijke kikkers en bijvoorbeeld krokodillen. (Water)salamanders en de nog zeldzamere wormsalamanders – een fascinerende maar relatief onbekende groep amfibieën – waren in mindere mate vertegenwoordigd.

Steeds meer vrouwen
Blijvend in het thema van 'buitenbeentjes': ooit was herpetologie voornamelijk een mannendomein, en vrouwelijke herpetologen waren zeldzaam. Dat geldt natuurlijk ook voor de wetenschap in het algemeen. En de paar vrouwen die vroeger wetenschapper waren, kregen relatief weinig erkenning voor hun werk. Maar gelukkig is dat aan het veranderen: het congres bracht de rol van vrouwen in de herpetologie, vroeger én nu, onder de aandacht. Het is altijd bijzonder om als jonge vrouw deel uit te maken van deze groeiende beweging. De organisatoren benadrukten vooral het belang van gelijke kansen voor iedereen die een passie voor (herpetologisch) onderzoek heeft! [tekst gaat verder na foto]

NewtCap = no cap
Zowel ik als mijn begeleider, Dr. Ben Wielstra, gaven een lezing. Ben vertelde over ons onderzoek naar het raadselachtige DNA van kamsalamanders , terwijl ik een nieuwe ‘genetische tool’ introduceerde die ons team heeft doorontwikkeld. Deze tool, genaamd 'NewtCap,' maakt het mogelijk om DNA van meer dan honderd soorten salamanders uit te lezen – iets wat nog niet eerder was getest of mogelijk werd geacht. De ‘Cap’ staat voor ‘Capture’ (opvangen), en ‘Newt’ betekent watersalamander. De tool heeft potentie om veel nieuwe inzichten te vergaren over salamanders. No cap !

Het meisje in de jungle (of de jungle in het meisje?)
Naast het congres vond ik natuurlijk ook een goed moment om - tussen het harde werken door - rond te reizen door het prachtige Borneo. Er komen geen salamanders voor op het eiland, maar dat weerhield me er niet van om naar andere dieren te speuren. Ik vind ontzettend veel dieren interessant, namelijk - niet alleen amfibieën! Tja: je kan het meisje misschien wel uit de jungle halen, maar je kan nooit de jungle helemaal uit het meisje halen, zullen we dan maar zeggen. De reis leverde natuurlijk allerlei bijzondere ontmoetingen op (zie enkele foto’s hieronder).

Stay tuned voor meer nieuws over onze salamander studies!

De meest bijzondere ontmoeting was wel deze: midden in het regenwoud, in de regen, hing een vleermuisje aan een liaan!

Deze 'schuimnestboomkikker' (in het Engels de 'Flying Harlequin Frog') is mooi roze en heeft teenvliezen om mee te 'zweven'.

We kwamen veel wandelende takken tegen. Sommigen waren kolossaal, maar dit was, relatief gezien, een middenmaatje!

Deze grote slak heeft een grote eetlust - en dat zorgt voor problemen. Het is een Afrikaanse reuzeslak, een exoot op Borneo.

Tot slot spotte ik op het congres mijn grote liefde (extra verleidelijk voor een millenial in een warm klimaat): ijskoffie.

English summary:

Last summer, I traveled to Malaysian Borneo to present my salamander research at the World Herpetology Congress ( WHC 2024 ), the largest global gathering in herpetology. In the field of herpetology, scientists and other experts focus mostly on reptiles and amphibians. I was happy to present my work about salamanders, which I have noticed are somewhat "the odd ones out" (lizards, frogs, snakes, and crocodiles are much more popular). Another nice thing about the congress was that they highlighted the ever-evolving role of women in science (herpetology specifically), and they underscored the importance of equal opportunities in research. My supervisor, Dr. Ben Wielstra, and I both gave talks. Ben presented our large-scale salamander DNA research and I introduced the audience to a new genetic tool we tested and that we call "NewtCap" (as it targets, or 'captures' the DNA of newts and other salamanders). While there, I also seized the opportunity to head into the jungles of Borneo. This led to some unique wildlife encounters (see pictures).

KIJK Magazine interview: deze vis 'loopt' en 'proeft' met poten

Tue, 01 Oct 2024 08:38:55 GMT

KIJK magazine interview: this fish 'walks' and 'tastes' with feet-like structures

1 okt, 2024

[English summary below]

Een vis die kan lopen èn proeven met zijn 'poten'? Ja, het bestaat echt! De poon, een bijzondere vissoort, gebruikt zijn vinnen niet alleen om zich voort te bewegen, maar óók om voedsel te ontdekken. Onlangs vroeg een journaliste van KIJK Magazine mij naar de evolutie achter deze unieke eigenschap. Mijn eerste gedachte? Het is - evolutionair gezien - best wel logisch, eigenlijk!

Wil je meer weten over waarom de poon deze 'magische' poten heeft? En over hoe bepaalde evolutionaire processen dit soort wonderlijke aanpassingen in de natuur vormgeven? Dit werd namelijk bij de poon onderzocht door wetenschappers van Harvard en Stanford University, de aanleiding van het KIJK Magazine interview. Hierbij alvast een voorproefje:

"Dat de poon zijn ‘poten’ zowel gebruikt voor het voortbewegen en het graven als om te ‘proeven’ is bijzonder, maar ook wel weer verklaarbaar, zo geeft evolutiebioloog Manon de Visser van de Universiteit Leiden en het Naturalis Biodiversity Center aan. “Het is evolutionair gezien natuurlijk erg handig. Je ziet het vaker in de natuur. "

Benieuwd naar het hele verhaal? Klik op de groene knop hieronder. Tip: er zit ook een hele coole video bij! "

Één van de vissoorten met de 'poten' (de uitsteeksels bij de kop aan de onderkant). Dit is de zogenaamde 'grauwe poon', die komt voor in onze Noordzee, maar ook in de Oostzee, de Middellandse Zee, de Zwarte Zee, en de Atlantische kusten van West-Europa en Noord-Afrika. Wil je weten hoe de poon 'loopt' en 'proeft' met de uitsteeksels? Check dan de video in het artikel van KIJK Magazine. (Bron figuur: Publiek Domein)

English summary:

"A fish that can walk and taste with its 'feet'? Yes, it exists! It is called a sea robin, a unique type of fish that uses its fins not only for movement but also to detect food. Recently, a journalist from KIJK Magazine asked me about the evolutionary reasoning behind this remarkable adaptation. Curious to learn why the sea robin has these 'magical' limbs? The article delves into recent studies conducted by scientists from Harvard and Stanford, and includes my personal insights on similar, fascinating traits in nature. You can read the full story in the KIJK Magazine article, available via the green button above! [article in Dutch only - but make sure to check out the amazing video footage nonetheless]".

Source banner photo: Public Domain.

NOS interview: mooie rifvissen overschaduwen bedreigde buitenbeentjes

Thu, 18 Jul 2024 11:15:41 GMT

NOS interview: pretty reef fish overshadow threatened misfit fish

18 jul, 2024

[English summary below]

Als je denkt aan het beschermen van bedreigde dieren, aan welke dieren denk jij dan? Waarschijnlijk gaan je gedachten direct uit naar aaibaar ogende, grote dieren zoals panda's, ijsberen en apen. Dit noemen we de ' conservation bias '. Wij mensen zijn geneigd ons in te zetten voor dieren die nauw aan ons verwant zijn en dus op ons lijken, zoals zoogdieren.

En als ik je in het specifiek zou vragen naar vissen uit de oceaan? Dan denk je misschien al snel aan felgekleurde vissen zoals maanvissen, of de 'Finding Nemo' clownsvis. Ben ik warm? Zo ja: ook dat valt onder diezelfde conservation bias. We b esteden nu eenmaal onbewust meer aandacht aan dieren die we mooi en interessant vinden en waar we bekend mee zijn, dan aan dieren die we saai, eng of lelijk vinden en waar we weinig vanaf weten.

Telefoontje van de NOS
Een journalist van de NOS belde mij op. Hij had het item van het Jeugdjournaal gezien waarin ik opkwam voor minder populaire dieren die in rap tempo uitsterven maar die slechts weinig aandacht krijgen, zoals amfibieën. Mijn hulp bleek weer nodig: er is namelijk een nieuw onderzoek gepubliceerd naar rifvissen waaruit blijkt dat natuurbehoud initiatieven en onderzoeksprojecten niet per se gericht zijn op soorten die het het meest nodig hebben, maar op soorten die populair zijn. Een conservation bias, dus!

Buitenbeentjes zijn even belangrijk
Het is cruciaal dat we met zijn allen gaan inzien dat óók 'saai ogende' rifvissen, slijmerige kikkers en padden, en de krioelbeestjes zoals wormen en insecten vaak hele belangrijke rollen spelen in ecosystemen wereldwijd. En dat onze interesses en vooroordelen ervoor zorgen dat de buitenbeentjes, die de aandacht soms juist het hardst nodig hebben, veelal buiten beschouwing worden gelaten.

Ik geef meer uitleg over waarom dit zo belangrijk is, en over hoe het precies zit met die conservation bias , in het NOS artikel dat gisteravond verscheen. Lees het via de onderstaande, groene knop:

Aan wie zou jij aandacht schenken om uitsterven te voorkomen?

De vis links : een Rypticus soort die lijkst op de nauw verwante R. courtenayi , één van de door de wetenschappers aangetoonde buitenbeentjes-soorten die valt onder de 'straalvinnigen' en die met uisterven bedreigd wordt (status: 'Vulnerable'). Deze wordt ook wel een 'zeepvis' genoemd.

De vis middenin: de driebandanemoonvis, oftewel de 'clownsvis' ( Amphiprion ocellaris ), die eigenlijk niet bedreigd wordt en de status 'Least Concern' heeft, maar wel veel aandacht krijgt onder het motto 'saving Nemo'.

Of de vis rechts: een soort uit het geslacht Ogilbia. Dat zijn tevens vissen die niemand opvallen, ondanks dat bijvoorbeeld de soort O. cocoensis toch echt de bedreigde status 'Vulnerable' draagt. Het is een naaldvis-achtige.

Sources

Rypticus photo: Wikipedia , photo by Matthew Hoelscher. Adjusted/background removed and shared under the CC BY-SA 2.0 license.

Amphiprion ocellaris photo: Adjusted from Pixabay , no restrictions.

Ogiblia photo: Public domain Wikipedia , by JT Williams, published in PLoS One .

Aan wie van de drie vissen hierboven zou jij het meeste aandacht schenken om uitsterven te voorkomen?

De bovenste vis : deze Rypticus soort die lijkst op de nauw verwante R. courtenayi , één van de door de wetenschappers aangetoonde buitenbeentjes-soorten die valt onder de 'straalvinnigen' en die met uisterven bedreigd wordt (status: 'Vulnerable'). Deze wordt ook wel een 'zeepvis' genoemd.

De middelste vis: de driebandanemoonvis, oftewel de 'clownsvis' ( Amphiprion ocellaris ), die eigenlijk niet bedreigd wordt en de status 'Least Concern' heeft, maar wel veel aandacht krijgt onder het motto 'saving Nemo'.

De onderste vis: een soort uit het geslacht Ogilbia. Dat zijn tevens vissen die niemand opvallen, ondanks dat bijvoorbeeld de soort O. cocoensis toch echt de bedreigde status 'Vulnerable' draagt. Het is een naaldvis-achtige.

Sources

Rypticus photo: Wikipedia , photo by Matthew Hoelscher. Adjusted/background removed and shared under the CC BY-SA 2.0 license.

Amphiprion ocellaris photo: Adjusted from Pixabay , no restrictions.

Ogiblia photo: Public domain Wikipedia , by JT Williams, published in PLoS One .

English summary:

When I ask you to think about protecting endangered animals, what is the first thing you think about? Most likely pandas, polar bears, or for instance monkeys come to mind... This is known as the 'conservation bias': humans tend to focus on animals that resemble us, such as mammals. And what if I would ask you to think about threatened, marine fish in particular? Chances are that your thoughts jump to colorful species like angelfish or the 'Finding Nemo' clownfish, because they look pretty. The conservation bias leads us to prioritize attractive and familiar animals over those that are perceived as dull, scary, or ugly and that we are unfamiliar with.

Recently, a NOS journalist contacted me after seeing the Jeugdjournaal item in which I tried to give less popular, rapidly vanishing animal species, such as amphibians, a voice. Again, I was requested to comment on the topic. This time in response to a new study on reef fish, that reveals that conservation efforts and scientific projects tend to focus on popular species rather than those most in need - highlighting the conservation bias in reef fish conservation and research. It is crucial to recognize that even 'boring' reef fish, slimy frogs, and creepy crawly insects for instance, play vital roles in ecosystems. Our own biases result in neglecting these underappreciated species. I explain more about this, and about why this is a problem, in the NOS article [in Dutch only].

Source photo banner: Pixabay

Op het NOS Jeugdjournaal nam ik het op voor slijmerige, koudbloedige dieren!

Fri, 28 Jun 2024 10:25:43 GMT

On the Dutch, national news channel for kids I stood up for slithery animals!

28 jun, 2024

[English summary below]

De telefoon ging over: "Hoi Manon, wat vind jij er eigenlijk van dat bedreigde panda's en tijgers heel veel aandacht krijgen en sommige andere bedreigde dieren heel weinig?" Het was een journalist van het NOS Jeugdjournaal .

Vergeet de buitenbeentjes niet!
Ik onderzoek al jaren niet-aaibare dieren zoals salamanders, kikkers en padden, dus de redactie wist waarschijnlijk mijn antwoord al wel een beetje. Ik zei: "Tja, ik vind het heel goed dat die veel aandacht krijgen natuurlijk! Maar er zijn ook heel veel andere dieren die mensen lelijk of eng vinden en die daarom in de vergetelheid raken. Dat is zonde en niet zonder risico's." Het NOS Jeugdjournaal vroeg mij vervolgens om op televisie iets te vertellen over minder populaire dieren en waarom die meer gewaardeerd zouden moeten worden. [tekst gaat verder na de video]

Bron: NOS Jeugdjournaal / NPOZapp .
Verslaggever en editor: Benjamin Kat .

Opnames bij Reptielenhuis de Aarde
Eigenlijk wilde ik de inheemse kikker- en salamandersoorten van Nederland laten zien, zoals de Alpenwatersalamander en de bruine kikker . Maar omdat het deze week zó heet was buiten, achtte ik de kans klein dat we er veel zouden vinden in het bos... De amfibieën zitten met dit weer op koele plekken, diep verstopt in de modder of onder water. Ze uit de sloten en poelen boven water halen, de hete zon in, zou ik niet zo lief gevonden hebben.

Dus stelde ik voor dat we naar Reptielenhuis De Aarde konden gaan. Dat is bij mij thuis om de hoek en daar zitten vooral veel reptielen, zoals netpythons, kameleons en sporenschildpadden, die goed verzorgd worden in grote verblijven. En er woont ook één bijzondere amfibie die de ster van de show bleek: de exotische joekel "Jabba". Hij mocht natuurlijk ook in beeld komen. [tekst gaat verder na de foto]

Bron: NOS Jeugdjournaal / NPOZapp .

Jabba de exotische stierkikker
Jabba is een Afrikaanse stierkikker . Gelukkig komt die niet voor in Nederland en gaat het met deze soort wel goed in zijn natuurlijke leefgebied in Afrika! Helaas is het wél zo dat er veel stierkikkers zoals Jabba op plekken in andere landen leven in het wild waar zij eigenlijk niet thuis horen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de Amerikaanse stierkikker : die komt wél in Nederland voor. We noemen zo een dier dan een 'exoot'.

Ik legde uit hoe een exoot zoals de stierkikker een probleem kan zijn voor de biodiversiteit: stel je maar eens voor dat kleinere, kwetsbare kikkers en padden moeten concurreren om leefgebied en voedsel met gigantische kikkers zoals Jabba! Helaas was er niet genoeg tijd om dit allemaal in het filmpje op te nemen, maar gelukkig heb ik daar zelf ook een Naturalis YouTube video over gemaakt. [tekst gaat verder na de foto's]

Jabba vertegenwoordigt alle amfibieën! Stierkikkers zijn als exoot een probleem. Maar in hun eigen leefgebied zijn het fascinerende dieren die een belangrijke rol vervullen, net als alle andere amfibieën. Ecosystemen zouden hoogst waarschijnlijk instorten zonder amfibieën!

Amfibieën: onze 'kanaries in de kolenmijn'
Ondanks dat niet alles uit het interview in het filmpje kwam, ben ik super blij dat ik op TV via NPOZapp duidelijk mocht maken dat het wereldwijd heel erg slecht gaat met veel amfibieënsoorten. Als je wilt weten waarom dat is, heb ik alle oorzaken voor jou hier op een rijtje staan. En als je wilt weten waarom dit eigenlijk een groot probleem is en wat we daaraan kunnen doen? Check dan ook dit artikel waarin ik uitleg dat amfibieën eigenlijk onze 'kanaries in de kolenmijn' zijn.

Gelukkig kon ik in de video benadrukken dat amfibieën een belangrijke schakel zijn in natuurlijke voedselketens wereldwijd. En dankzij die kleine, grote vriend "Jabba de Hutt" de stierkikker kon ik aan alle jonge kijkers laten zien dat amfibieën een stuk liever zijn dan ze soms lijken (en kijken)! En als jij nu benieuwd bent of een soort bedreigd is of niet, kun je dit checken via " IUCN Red List ". Meer over dit alles is te vinden door te klikken op de groene balk:

English summary:

Recently I was on NOS Jeugdjournaal (the National news channel for children) to stand up for threatened species that get less attention. My focus was, of course, on amphibians, as amphibians are in jeopardy worldwide. However, they do not get as much attention as more flamboyant or cute species, such as tigers or pandas. In the interview I discussed the problems that amphibians face: climate change, habitat loss, deadly diseases, and exotic species.... Unfortunately not everything made the cut, but I believe the general message came across well: amphibians are a lot cooler than many people think, they play an important role in natural food chains around the globe, and they need our help more than ever! The episode + article can be reached through the video and green button above [in Dutch only].

Source banner photo: NOS Jeugdjournaal / NPOZapp & IUCN.

Minder biologie in onderwijs en wetenschap? Niet als het aan Wild DNA ligt...

Thu, 13 Jun 2024 10:42:16 GMT

Less biology in science and education? Not if it is up to Wild DNA...

13 jun, 2024

[English summary below]

Ik heb al een tijdje niets gepost op mijn website. Dat komt doordat ik - zoals sommigen van jullie misschien weten - druk bezig ben met het afronden van mijn promotieonderzoek aan de Universiteit van Leiden en bij Naturalis. Daarover later meer! Hiernaast ben ik ook actief met Wild DNA, mijn eigen bedrijf. En dat is maar goed ook. 'Waarom?' Nou...

Politiek heeft lak aan kennis & natuur
De hedendaagse politiek lijkt weinig te geven om onderwijs, wetenschap en natuur. Onze kenniseconomie staat onder druk vanwege; 1) een forse vermindering van biologielessen in het primair onderwijs, 2) het feit dat studenten van het hoger onderwijs straks misschien wel te kampen hebben met oubollige boetes , met nóg meer burnouts , of met beiden, 3) het roekeloos korten en bezuinigen op wetenschap en innovatie in het algemeen, en 4) het bizarre plan om de BTW op boeken te verhogen , wat lezen en leren nóg minder toegankelijk maakt... En dan?

Doe wat je wil èn kan
Ik alleen kan de wereld niet redden, maar het bij die gedachte laten is te makkelijk. Ik ben wellicht niet gau w te vinden bij demonstratie of protest (daar ben ik te kopschuw voor), maar ik geloof wél dat iedereen íets ka doen, ook al klinkt het cliché. Op mijn eigen manier vertel ik mensen bijvoorbeeld graag over mijn werk als biologe en probeer ze op een vermakelijke en educatieve manier te inspireren over dieren, DNA, natuur, en wetenschap. Dat is de grootste reden dat ik Wild DNA heb opgericht. [ tekst gaat verder na de foto ].

Van school naar school
Ik breng jullie dus graag up to speed : Recentelijk heeft Wild DNA de focus verlegd van basisscholieren naar middelbare scholieren en vervolgens nog verder naar het beroepsonderwijs. Zoals altijd vond ik het ontzettend leuk om hier mijn weg in te vinden. Het leukste is om gepassioneerde kinderen, tieners en jongvolwassenen te ontmoeten die interesse hebben in de natuur en de biologie (en geloof me, daar zijn er veel meer van in de maatschappij dan wij soms denken). Ook bij mijzelf begon het al heel jong. L ees daarover meer op mijn NEMO profiel (onder het kopje: ' wat wilde je worden toen je 7 was ' ).

Leeftijd ± 10 jaar - 'Lol met lelijke dieren'
Onlangs hielp ik Dirkje Brouwer met een nieuwe kinderkrant genaamd 'Lol met Lelijke Dieren'. Er zijn natuurlijk niet echt lelijke dieren; elk dier is fascinerend op zijn eigen manier. Toch vinden de meeste mensen dieren met een zachte vacht meer aaibaar dan alles met een slijmerige uit of bijvoorbeeld voelsprieten. Er mag dus best eens wat meer aandacht zijn voor de 'lelijkerds'! [ tekst gaat verder na voorpagina en de flyer ].

Eerder werkte ik ook al samen met Dirkje, voor haar boek ' Otje en ik & de (te) gekke superkracht van mijn axolotl ' . Daar schreef ik een wetenschappelijk accurate bijlage voor over axolotls en andere salamanders. En voor de 'lol met lelijk dieren' kinderkrant? Daarvoor deed ik als biologe een inhoudelijke factcheck . In de krant staan namelijk ontzettend veel leuke feiten en raadsels over ondergewaardeerde dieren, zoals slakken, kikkers, vleermuizen en zelfs zeeaugurken. Wil jij de krant helemaal lezen? Of wil je hem hebben voor in het klaslokaal of jouw winkel, bijvoorbeeld? Houd dan de uitgever, De PapierVis , in de gaten voor meer informatie.

Leeftijd ± 15 jaar - 'Biologische Beroepsbabbel'
Wild DNA werd pas ook uitgenodigd door ISW onderneemt . Daar nam ik deel aan speeddate-sessies met HAVO/VWO 4 leerlingen van ISW Hoogeland. Ik beantwoordde hun vragen over een carrière in de biologie, en ikgaf samen met andere professionals zoals een huisarts, een bioinformaticus, een ecoloog, en een dierenarts een gevarieerd beeld van mogelijke, toekomstige beroepen. Dat werd goed ontvangen (hoewel de meesten toch wel hun puberneus ophaalden bij de woorden 'dode dieren opzetten', dat ging ze nog nèt iets te ver). Lees hier meer over deze 'Biologische Beroepsbabbel'. [ tekst gaat verder na de foto] .

Leeftijd ± 20 jaar - Gastlezing 'DNA & biodiversiteit'
Verder was ik, a.k.a. Wild DNA, deze lente te gast bij Yuverta in Helmond, een school van het middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Mijn taak? Een gastlezing verzorgen voor eerstejaars studenten van de opleiding ' Wildlife Management ', om ze een indruk te geven van het belang van DNA onderzoek in het beheren van met name dierpopulaties. Zo vertelde ik hen over mijn genetische onderzoeken naar onopvallende exotische amfibieën , sterk bedreigde Indiase dwergzwijntjes , en vreemde, gemuteerde watersalamanders .

Het maakte duidelijk indruk, en het leukste was om vanuit de studenten zelf te horen dat ze dit een stuk interessanter vinden dan ' de droge, standaard lesstof'. Hoewel die standaard lesstof natuurlijk ook ontzettend belangrijk is, is het wat mij betreft ook cruciaal dat jongeren en jongvolwassenen het hoe en waarom begrijpen áchter die droge stof. Zo blijven ze gemotiveerd om mogelijk zelf ooit een onderzoeker of natuurbeschermer te worden, of om bijvoorbeeld de politiek in te stappen met een duurzame, langetermijnvisie.

Contacteer mij vooral!
Als je na het lezen van dit verhaal interesse hebt om samen te werken, voor educatief materiaal of een gastlezing bijvoorbeeld, aarzel dan niet om contact met mij op te nemen. Mail mij via info@wilddna.nl of zie de contact pagina voor meer informatie.

English summary:

It has been a while since I last posted something, primarily because I have been engaged in various activities. Through my company, Wild DNA, I have focused on biology-related educational projects on lower and middle school level, as well as on vocational secondary education (MBO in Dutch) level.

Firstly, I contributed to a newspaper for approximately eight to ten-year-olds entitled "Lol met Lelijke Dieren" ("Fun with Ugly Animals") by performing an expert fact-check. This newspaper highlights the uniqueness of less 'conventionally cute' animals, such as bats, frogs, and snails, through engaging figures, texts, facts, and puzzles. Another recent project involved participating in a 'career speed dating' event at ISW IOnderneemt/ISW Hoogeland, where I shared insights about my work as a biologist with teenagers alongside professionals from various fields. And just the other week, I gave a guest lecture on 'DNA and biodiversity' at Yuverta for first-year students of the 'Wildlife Management' track, where I discussed the importance of DNA research in (animal) population management. These projects have been incredibly rewarding!

If you are interested in collaborating (for instance to have me over as a guest lecturer, or to have an extra pair of eyes with developing educational material), please feel free to contact me via info@wilddna.nl .

---
Source DNA strand banner photo: Pixabay.
Source Newspaper + Flyer: De PapierVis / Dirkje Brouwer.
Source photo's speed-date: ISW Onderneemt / ISW Hoogeland - the faces of the students have been masked with emoji's because of privacy.

Ambassadrice-boodschap: "Biologie zit in mijn DNA - en ook in dat van jou"

Wed, 17 Apr 2024 10:07:59 GMT

Ambassadress' message: "Biology is in my DNA - and in yours too"

17 apr, 2024

[English summary below]

Dit jaar mag ik mij ambassadrice noemen van "De Week van de Biologie". Wat een eer!

Ieder voorjaar wordt door het NIBI (het Nederlands Instituut voor Biologie) een week boordevol activiteiten georganiseerd die te maken hebben met biologie en de natuur. Dit jaar is De Week van de Biologie van maandag 20 mei tot en met maandag 27 mei . "Deze week draait om ontdekken, educatie en bovenal plezier voor biologie ervaren" , aldus het NIBI.

Voor mij is iedere week "Week van de Biologie". En niet alleen omdat dat mijn werk is. Eigenlijk vind ik dat iedere week, voor iedereen, zou moeten draaien om natuureducatie, -onderzoek of -plezier. Of alle drie tegelijk! En stiekem denk ik dat dit voor de meeste mensen ook gewoon geldt, maar dat lang niet iedereen dit doorheeft... [tekst gaat verder na de foto]

De prachtige amfibieën in deze zogenaamde 'cuvet' vonden we in een doodgewoon, modderig poeltje. Er liep een bruggetje overheen, waar de meeste wandelaars overheen liepen zonder zich te realiseren dat deze dieren zich zo dichtbij schuil hielden! Na de afname van wat slijm voor DNA-onderzoek, mochten deze dieren natuurlijk direct terug, hun geliefde vijver in. Ben jij net als ik geïnteresseerd in amfibieën? Dan is de "Met Kikker "' Kwak' op voorjaarsexcursie activiteit mischien iets voor jou! Die is op 20 mei. (Foto door Christos Kazilas).

Bijvoorbeeld: heb jij toevallig afgelopen week vrolijk buiten gelopen toen het eindelijk weer eens lekker weer was?
Heb jij niet pas nog gelachen om het gedrag van jouw kat of hond, of om iemand anders zijn huisdier (zij het via TikTok filmpjes)?
Of heb jij misschien wel een verse maaltijd gegeten die zó lekker was dat je smaakpupillen ervan dansten?

Alles wat we doen en ervaren - van binnen en van buiten - heeft direct of indirect iets te maken met onze biologie en de natuur. Daarom is De Week van de Biologie zo belangrijk. Want in die week geven we daar extra aandacht aan. Je kunt dan op allerlei manieren meer leren over wat biologie eigenlijk is, en hoe we elke dag - zelfs midden in een drukke stad, bijvoorbeeld - omgeven worden door de natuur.

Zo worden er allerlei boeiende excursies, lezingen en workshops georganiseerd. Een rondje door de natuur om bevers en vogels te zoeken? Dat kan! Altijd al eens uilenballen willen uitpluizen? Geen probleem! Of misschien een Romeinse kruidenproeverij? Tuurlijk! Via de groene knop onderaan de pagina vind je het aanbod met alle activiteiten. [tekst gaat verder na de foto]

Misschien heb je niet zo veel met amfibieën, maar wel met insecten en planten? Op deze foto kreeg ik les van een imker. De honingbijen hebben mij niet één keer gestoken: het zijn hele vredige dieren. Maar hoe zit het nu eigenlijk met wilde bijen? Worden die bedreigd door honingbijen? Hoe kan het dat sommige insecten zo goed zijn in samenwerken? En welke insecten zijn belangrijk voor het bestuiven van wilde bloemen? Met al deze vragen kun je bijvoorbeeld terecht bij de "Excursie Insecten" op 25 mei, of bij "Vlinder Tuinlab" op 20 mei.

Uiteraard vind ik het super leuk dat ik ambassadrice mag zijn van dit grootschalige evenement. Natuurlijk ook om een beetje aandacht te geven aan de rol van DNA! Want biologie zit in mijn DNA - en ook in dat van jou. Via het NIBI heb ik mij dan ook als volgt voor mogen stellen:

"Wist je dat al het leven bestaat door natuurlijke ‘foutjes’? Gek hè? Ik ben Manon, een biologe met een brede interesse in natuurbehoud, dieren, en genetica. Alle organismen zijn gevormd door zogenaamde ‘mutaties’. Door wild DNA, zoals ik dat noem. Ik geloof dat we met méér kennis over de biologie onszelf, elkaar, en de wereld om ons heen beter snappen. En dat we daardoor iedere dag een positieve impact achter kunnen laten. Om kwetsbare soorten te beschermen en de natuur te helpen herstellen. Bij mij kun je voor van alles terecht. Biologie zit namelijk in mijn DNA! Meer weten over bedreigde dwergzwijntjes, mysterieuze salamanders, of menselijke apenstreken? Benieuwd naar het dagelijkse leven van een bioloog? Of op zoek naar ‘tips & tricks’ op het gebied van wetenschaps-communicatie en -educatie? Ik help je graag. Daarom ben ik ambassadeur van De Week van de Biologie 2024: neem jij daar ook een kijkje?"

Ik wens iedereen heel veel plezier en nieuwe kennis toe tijdens De Week van de Biologie! Benieuwd naar de andere ambassadeurs van dit jaar? Bekijk ze hier .

English summary:

Each year, the 'Dutch institute for Biology' (NIBI) organizes one week full of nature- and biology-related activities during what is called 'The Week of Biology". This year, as one of the ambassadors, I highly encourage people to take part in one of the many excursions, lectures, or workshops that will take place between 20 and 27 May. You can check out the program here (in Dutch). Curious to see the other ambassadors? Have a look at this page (in Dutch). Have fun exploring!

Source banner photo: DALL-E 3.

KIJK Magazine interview: waarom mensen kippeneieren gingen eten in plaats van huismuseieren

Mon, 08 Apr 2024 09:48:41 GMT

KIJK magazine interview: why we eat chicken eggs and not house sparrow eggs

8 apr, 2024

[English summary below]

We weten al ontzettend veel over de domesticatie van kippen, maar er wordt ook nog heel veel onderzoek naar gedaan. Zo werd ik een tijd geleden al geïnterviewd over hoe het DNA van de moderne kip de wilde, rode kamhoen bedreigt. Ook werd ik niet lang geleden geïnterviewd over de eeuwenoude vraag: wat was er eerst, de kip of het ei? En nu werd ik wederom geïnterviewd over de huiskip. Dit keer met betrekking tot een nieuw, wetenschappelijk onderzoek naar eierschaalfragmenten die afkomstig blijken van kippeneieren van wel duizenden jaren geleden.

De geschiedenis in
Onderzoekers zijn er onlangs in geslaagd om zulke oude stukjes eischaal, gevonden langs het Centraal-Aziatische deel van de zogenaamde zijderoute (een wegennetwerk in de handel uit het verre verleden), op soort te identificeren. Dit helpt wetenschappers om meer te begrijpen over waar, wanneer, hoe, en waarom de mens ooit specifiek kippen (en niet andere vogels) begon te houden voor eiproductie. Op dat laatste gaat het KIJK artikel niet zo diep in, maar dat is wel hetgeen wat mij opviel aan de studie: de wetenschappers hebben namelijk misschien bewijs gevonden dat kippen aantrekkelijk waren voor eiproductie omdat dit niet seizoensgebonden was, zoals bij veel andere vogels natuurlijk wel zo is.

Een 'ei-eiwit' analyse
Hoewel een DNA-analyse praktisch vrijwel onmogelijk zou zijn met zulke oud biologisch restmateriaal, werd ik toch gevraagd om mijn mening te geven over het onderzoek. Dit omdat de wetenschappers een combinatie van slimme technieken en inzichten gebruikten, waarvan sommigen wel aardig in de buurt komen van een DNA-analyse (namelijk een soort ' eiwit -analyse', net ietsje anders dus). Een deel van het interview:

Wat betreft vervolgonderzoek heeft De Visser wel wat ideeën. “Ik denk dat het waardevol zou zijn ook goed te kijken naar de genetische basis van het leggen van eieren buiten het welbekende vogelseizoen. Waarom deden kippen dat? Want dat is namelijk hét kenmerk waarop mensen zijn gaan selecteren, en dus de reden dat we nu kippeneieren eten en beschilderen met Pasen, in plaats van bijvoorbeeld huismuseieren.”

De rest van het artikel en mijn commentaar lees je via de onderstaande, groene knop!

Een kip met eieren. Deze heeft het zo te zien erg goed! Maar het is natuurlijk niemand onbekend dat de kippenfokkerij van nu helemaal uit de spuigaten loopt. Alleen dat is - bijna letterlijk - voer voor weer een andere blog! (Bron: Pixabay)

English summary:

Researchers have booked a lot of successes in understanding the domestication of chickens, but a lot of studies are still being done. For instance, in recent interviews I have delved into various aspects, including the way the red junglefowl is currently threatened by the DNA of modern chickens (read here ), or the age-old question of which came first: the chicken or the egg (read here ). And last week I was interviewed again, this time about a recent study on ancient eggshell fragments that date back thousands of years. Scientists were able to identify these fragments as chicken-specific and they have investigated their origin and location, unraveling more about the evolution of the modern chicken for egg production. While DNA analysis is not possible, the researchers did something the like: 'protein'-analysis. The researchers also mentioned something interesting: potential evidence for non-seasonal egg-laying - a trait that likely made the chicken a very attractive species for human consumption and thus domestication as opposed to other bird species. To read the full article and my part of the interview, you can follow the link in the green button above [article in Dutch only].

Source banner photo: Pixabay.

Alweer een jaar 'Face of Science' winnaar bij de KNAW

Thu, 28 Mar 2024 10:38:20 GMT

Already 'Face of Science' for one year, at KNAW

28 mrt, 2024

[English summary below]

Het is alweer een jaar geleden dat ik de benoeming 'Face of Science' (FoS) won via de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen , NEMO Kennislink , De Jonge Akademie , en Stichting Lira Fonds . Het was een bevlogen jaar, waarin ik veel geleerd heb en andersom ook veel kennis heb mogen delen via mijn FoS profiel . Een stukje uit een persoonlijk interview werd zelfs onlangs nog uitgelicht op de fondsen & prijzen pagina van FoS, omdat deze de jeugd zou inspireren nieuwsgierig en zichzelf te zijn, en tevens mensen van mijn eigen leeftijd zou inspireren om mee te doen aan het FoS programma (om op die manier natuurlijk weer de jeugd verder te inspireren, wat het cirkeltje rond maakt). Ik vind het echt een eer! [ tekst gaat verder na de screenshot hiervan ].

Ik geef het toe: soms word ik wel eens moe van mijn baan. Dan duurt het allemaal te lang voor mijn gevoel (één onderzoek kan soms echt wel jaren duren) en raak ik afgeleid. Of dan denk ik dat het allemaal niet goed genoeg is, als ik me vergelijk met anderen... Maar juist tijdens activiteiten waar ik aan mee heb kunnen doen dankzij o.a. de FoS nominatie, word ik er dan weer aan herinnerd hoe tof het is om de wetenschap te mogen uitoefenen. Om biologe te zijn. Om mensen te inspireren. Om een PhD te doen.

Koptelefoon op en gaan!
Dit gevoel kreeg ik bijvoorbeeld tijdens het " Getsie, Gatsie, Genetica !" audio-praatje wat ik hield voor middelbare school docenten in het museum van NEMO. Daar deelde ik allerlei bruikbare bronnen voor in het klaslokaal. Na afloop kwamen er leraren nog met hun koptelefoon op naar mij toe: "Wat vertel je dat allemaal mooi - heb je daar een losse opleiding voor gevolgd?" "Uhm, nee, eigenlijk niet echt" , was mijn knullige antwoord. "Ik probeer mij gewoon een beetje te onderscheiden als biologe, en soms pakt dat dan niet helemaal goed uit - en soms juist wel!" Zo is dat dus ook gegaan bij FoS: ik heb mij toen aangemeld met wat hulp van derden en werd gelukkig geselecteerd - en uiteindelijk leverde dat dus nieuwe kansen op [ tekst gaat verder na de foto ].

Blogs, video's en meer
Want los van de NEMO Science Night voor leraren, heb ik het afgelopen jaar nog wel meer dingen mogen doen via FoS. Zo heb ik blogs geschreven bij NEMO Kennislink over onder meer het eten van kikkerbillen , over zes redenen dat amfibieën wereldwijd zo'n gevaar lopen , en over de alleroudste dieren van de wereld . Ook heb ik veel leuke, nieuwe mensen ontmoet en is er een hele toffe video gemaakt over mijn drijfveren en mijn werk bij Naturalis, die je hier kunt terugkijken.

Al met al heb ik het dus naar mijn zin gehad bij FoS. En het leuke van FoS is: je blijft altijd Face of Science. Ik zal dus nog wel even doorgaan met bloggen voor NEMO en met kennis opdoen binnen deze community. Ondertussen is de nieuwe lichting 'faces', van 2024, weer bekend gemaakt. Daar zitten jonge deskundigen tussen die uiteraard van alles doen; van ethiek tot aan politiek, van geschiedenis tot aan bestuurskude, en van genetica tot aan computer science. Daarover hier meer. Wat dit óók betekent? Dat FoS nu alweer zit te wachten op nieuwe aanmeldingen, voor 2025. PhD kandidaat en interesse? Lees hier dan meer:

English summary:

It has already been a year since I was selected as one of the 'Faces of Science' (FoS) of The Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW), NEMOKennislink , The Young Academy , and Stichting Lira Fonds . In 2023, I have had a lot of nice events and had the opportunity to make blogs and vlogs about my work. Most of that material can be found here and is in Dutch, however for some articles there is also a link to an English version. Now, the 2024 batch of FoS winners has been announced (see here ). If you know anyone who might be interested to join FoS in 2025, click the green button above for more information on how the nomination process works [in Dutch only].

Source banner photo: Pixabay.

Wilde wezens juichen om een bosbes van golfbal-formaat

Mon, 25 Mar 2024 13:45:40 GMT

Wild beings celebrate a golf ball sized blueberry

25 mrt, 2024

[English summary below]

Hoi! Welkom in de rubriek 'wilde wetenschap’, waar ik zo nu en dan een informatieve, laagdrempelige, soms wat satirische wijze probeer uitleg te geven over wat dieren, inclusief mensen, drijft. Eigenijk zijn we niet veel meer dan 'wilde wezens', namelijk! Dit keer staat het tumult rondom hét wereldnieuws - de gigamegabosbes - centraal. Want wilde wezens juichen nu eenmaal om een bosbes van golfbal-formaat. Maar waarom eigenlijk?

Waarom zijn we massaal gefascineerd door deze bosbes? De gedragsbiologe èn de evolutionair geneticus in mij vindt dit maar al te intrigerend. Mensen zijn van nature geïnteresseerd in extremen. Wat is het kleinst, wat is het grootst? Wat is het makkelijkst, of het moeilijkst? Het kortst of het langst? Zo gek is dat niet. Denk maar aan: ‘spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is het mooiste van het land?’ We zijn er allemaal mee opgegroeid.

Ik ervaar dergelijke vragen over extremen als biologe trouwens dagelijks. Als ik weer eens in de dierentuin of in het museum werk, dan hoor ik continu;
“welk dier is hier al het langst?”, “ welke vind jij het allerleukst ?”, of “welke is het gevaarijkst/dodelijkst?”

Dat zijn de meest gemiddelde vragen (ironisch genoeg). Met die laatste scoor je overigens bonuspunten: mensen zijn naast extremen namelijk óók heel geïnteresseerd in alles wat maar met gevaar te maken heeft. Wilde wezens, zijn we. Onlangs werd ik trouwens wederom benaderd in verband met zo'n soort vraag. Of ik misschien een blog kon schrijven over de oudste dieren ter wereld. (Zie hier , mocht je nu getriggerd zijn dit te willen weten).

Back to the point : het lijkt net alsof alles wat ergens tussenin zit, niet telt. Alsof alles wat bekend is, er niet is. Ofzoiets. Gemiddeldes zijn veelvuldig, maar gewoon. Normaal. Daarom zijn het ook gemiddeldes: ze zijn overal, maar ze zijn middelmatig. Niets meer, niets minder. Net als de bosbessen van regulier formaat, bijvoorbeeld, die we dagelijks tegen komen voor in onze yoghurtshakes en bosbessentaartjes. Daar vinden we niets bijzonders aan.

Maar alle bijtende spot terzijde: het heeft natuurlijk een logische reden dat we vaak geneigd zijn meer stil te staan, of meer te willen weten, over extremen. Extremen zijn namelijk de situaties die we het minst vaak tegen komen. [tekst gaat verder na de foto]

Onze hersenen zijn getraind op het herkennen van afwijkingen. Als je op dit kiezelstrand zou lopen, zou je 100% geneigd zijn het blauwe schelpje op te rapen. Dat is gewoon een instinct wat in ons zit.

Net als dat je blij roept: ‘kijk nou, deze is echt lang!’ bij een bovengemiddeld lang frietje, of hagelslagje, zal je bijvoorbeeld oplettend opkijken als iemand opeens heel hard gaat schreeuwen op straat. Het doet een alarm belletje rinkelen. Je roept niet zomaar bij ieder frietje, of hagelslagje, "hoera", en hetzelfde geldt voor de alertheid: je kijkt ook niet zomaar angstig om je heen op straat als er geen aanleiding is. (Zo wel: dan ben je óf een vrouw, óf een piekeraar - of beide: welkom bij de club!)

Kortom: ons gejuich om de grote bosbes heeft dus een dieper liggende reden. En dat is ons zogenaamde ' survival instinct' . Ha! Dat klinkt misschien suf. Want hoezo zou survival instinct ervoor zorgen dat we zo blij worden van een enorm dikke bosbes?

Maar toch. Sta er eens bij stil: ons gedrag wordt continu gestuurd door de wil te overleven. Door plezier en genot op te zoeken, en door pijn en gevaar uit de weg te gaan. Dat deden we in de oertijd al door patronen te herkennen , en dat doen we vandaag de dag gewoon nog exact zo. Patroonherkenning is één van dé redenen dat onze soort, Homo sapiens , zo ‘succesvol’ is: het helpt ons communiceren, muziek te maken , onderzoek te doen, dingen uit te vinden, enzovoorts.

En het helpt ons dus op te letten wanneer er iets gebeurt in onze omgeving. Als er iets afwijkt, kan dat namelijk vaak iets goeds, of juist iets slechts betekenen. Ons brein is daar zó op aangepast, dat we het ons niet realiseren. We zijn ons er niet direct van bewust dat ons ‘ survival instinct ’ de reden is dat we juichen om een bosbes van golfbal-formaat (en dat we ons direct daarna afvragen hoe deze eigenlijk zal smaken). Maar dat is wél zo.

We doen dat dus onbewust [ tekst gaat verder na de foto ].

Op het eerste gezicht lijkt dit niet direct een heel gekke foto. Het is pas één factie van een seconde later dat we denken: wacht, dit klopt niet. Het patroon wijkt af. Velen van ons zullen ongetwijfeld de neiging voelen ons hoofd naar links te kantelen om wijzer te worden uit deze foto.

Laten we dan nu eens stilstaan juíst bij de alledaagse gemiddeldheden die we tegenkomen. Bij ‘het normale’. Bijvoorbeeld, wat nu als we eens goed zouden kijken naar het doorsnee stoepplantje , naar die voorbijganger van gemiddelde leeftijd, of naar die berg bosbessen van perfect, standaard formaat bij de lokale groenteboer…

Zouden we dan onze omgeving beter waarderen? Zouden we, als we onszelf bewuster maken van ‘het normale’, aangenamer omgaan met elkaar? En met onszelf? Zouden we kwetsbare soorten en ecosystemen behoeden van vervuiling en van uitsterving? Ik vraag mij dat diep van binnen af bij het zien van zo een artikel over een gigantische bes.

Het is de uitzondering die het gewone gewoon maakt. Maar als je écht goed kijkt, dan realiseer je je dat niets écht gewoon is. Uiteraard, die Australische bosbes van 20,4 gram is zéker een Guinness World Records bladzijde waard. Het is en blijft een leuk, opvallend nieuwtje en ik doe er gewoon een beetje flauw over natuurlijk.

Maar mijn punt is dat wij mensen óók heel uitzonderlijk zijn.

Want welke soort heeft er verder zó een unieke, evolutionaire geschiedenis op zitten, dat deze de opvallende verschijning van een megabosbes omtovert tot absoluut wereldnieuws? Dat één kweker, aan de andere kant van de wereld, succes en geluk had en dat wij – als de wilde oer-wezens die we eigenlijk zijn – elkaar daar dan tijdens onze bedrijfslunches en familiediners vol enthousiasme over vertellen? En dat dáár dan weer al grijnzend een enigszins cynische, maar hopelijk verhelderende blog over geplaatst wordt door een biologe?

We blijven van nature stuk voor stuk waanzinnig simpele, 'wilde wezens' in een wilde wereld. Niets meer, niets minder!

AI-gegenereerd. Als je blik over een dergelijke tekening dwaalt, merkt je brein veel afwijkingen op: de tools die dit soort figuren maken hebben vandaag de dag nog best veel moeite met gezichten, bijvoorbeeld. En gezichten zijn juist ontzettend belangrijke 'patronen' voor onze hersenen.

English summary:

Recently a world-record was broken for biggest blueberry in the world. It fascinates me how this is worldwide news, and how many people I encountered that were discussing this blueberry. Therefore, I wrote this blog post (in Dutch) to describe how we, as humans, are naturally fascinated by everything that is an outlier. Weird. Uncommon. This is ignited by our instinct, by our brain constantly trying to recognize patterns in the world around us. It has to do with survival instinct: everything that is deviant from the norm can be a threat, or maybe an indispensable gain. One way or the other: recognizing abnormalities can be important for our survival. And I thought it was rather funny to emphasize how something as primitive as our 'survival instincts' leads to us celebrating something so silly as the breeding a golf ball sized blueberry!

Wat is taxidermie?

Thu, 21 Mar 2024 16:37:07 GMT

What is taxidermy?

21 mar, 2024

[English summary below]

Taxidermie is de kunst van het opzetten van dieren. Het is een prepareertechniek om huiden te conserveren. Een ambacht die in de vergetelheid raakte... Maar anno 2024 is de taxidermie sterker teruggekeerd dan ooit! Hoe werkt het ook alweer precies? En wie zijn de mensen die dieren opzetten? Dat ga ik je allemaal vertellen in mijn taxidermie blogs, zoals deze.

Het woord taxidermie bestaat eigenlijk uit twee, Oudgriekse onderdelen; τάξις (táxis), wat op orde brengen betekent, en δέρμα (derma), wat huid betekent. Letterlijk is de taxidermie dus het op orde brengen van de huid. En we kennen het allemaal. Iedereen heeft wel eens een opgezet dier gezien. In een museum, op TV, of misschien zelfs gewoon eens bij iemand thuis. De één wordt er ongemakkelijk van, de ander vindt het juist razend fascinerend! Maar wat je er ook bij voelt: slechts weinig mensen denken echt na over het vakmanschap wat nodig is om het voor elkaar te krijgen een dier op te zetten. [tekst gaat verder na de foto]

Een foto die ik maakte in de collectietoren van Naturalis, met prachtige kunstwerken van opgezette vogels onder stolpen.

Iemand die dieren opzet wordt ook wel een 'taxidermist' genoemd. Dieren worden niet altijd opgezet voor 'het mooie', zoals in de foto met de vogels onder de glazen stolpen. Dat is echt zo'n voorbeeld van een decoratief staaltje taxidermie. Maar vaak worden dieren ook opgezet voor educatieve, of voor wetenschappelijke doeleinden. In dat geval hoeft het dier niet altijd levensecht over te komen.

Voor educatieve en wetenschappelijke doeleinden draait het er eerder om dat belangrijke uiterlijke kenmerken onderzocht worden en zo voorzichtig mogelijk behandeld en bewaard worden. Zodat deze ook in de toekomst nog bekeken kunnen worden door wetenschappers. In de collectie van Naturalis, waar ik sinds kort aan de slag ben gegaan bij het taxidermie-team (ook wel het prep-team ), worden bijvoorbeeld voornamelijk zogenaamde 'balgen' geprepareerd om opgeslagen te worden in de collectietoren achter de schermen, met referentienummertje en al. [tekst gaat verder na de foto]

Één van de zeer vele boxen met balgen, in dit geval preparaten van gierzwaluwen, in de collectie van Naturalis.

En ja, je las het goed: ik ben onlangs aan de slag gegaan bij het taxidermie-team van Naturalis . Niet fulltime , hoor - ik werk er ook nog steeds als amfibie-onderzoeker en evolutionair geneticus natuurlijk. Maar sinds ik begon aan mijn Bachelor biologie in 2011, waar ik geregeld dieren moest ontleden tijdens verschillende lab-practica, had ik al een interesse in de kunst van de taxidermie, en in wat die kunst je ook allemaal leert over dierlijke anatomie. Ik had alleen nooit de kans om, behalve het ontleden, óók de taxidermie onder de knie te krijgen.

Tot nu! Perfecte timing, dus, om deze blog serie te starten over de ins en outs, en de feiten en fabels, over het vak. Dus, ben jij benieuwd naar wat ik precies ga leren bij het prep-team van Naturalis? Of ben je gewoon nieuwsgierig geworden naar taxidermie wist-je-datjes? Houd dan de ' Wilde Wetenschap ' blogs in de gaten - want er zit er af en toe eentje tussen die gaat over de taxidermie.

Wordt vervolgd!

Een zwart-wit foto van het internet van een hertenkop, die vaak decoratief gebruikt worden als 'jachttrofee'. Bij Naturalis prepareren wij gelukkig vooral dieren die juist niet bejaagd zijn, maar een natuurlijke dood zijn gestorven.

English summary:

Taxidermy - the art of preserving animals - has seen a resurgence over recent years. But what is it exactly, and who are the people behind it? The word "taxidermy" comes from the Greek words "taxis" (arrange) and "derma" (skin), which together literally mean 'arranging the skin'. Taxidermy serves various purposes, from purely decorative ones to educational and scientific ones. At Naturalis, animal skins are conserved mainly for scientific research, in order to preserve important morphological characteristics for future studies. And I have exciting news: recently I joined the taxidermy 'prep-team' of Naturalis! Of course, I still study amphibians and am still an evolutionary geneticist at the institute. But as a result of a long-standing interest in the craftmanship behind taxidermy,, I am finally starting to learn the ins- and outs of the art. Perfect timing, if you ask me, to start a blog series too! So, if you are interested: stay tuned for more insights into the world of taxidermy in my ' Wild Science ' (Dutch: "Wilde Wetenschap" blog - because occasionally there will be an article like this one about the ins and outs of taxidermy specifically).

Oldest animals: a top 10!

Mon, 11 Mar 2024 14:33:20 GMT

(Engelse versie blog, voor de Nederlandse versie + bronnen klik je hier )

11 mar, 2024

The one-day-fly (also, mayfly) owes its name to its rapid lifespan, while a whale can sometimes live up to 200 years! But where do these differences in lifespan come from? And which animals really live to be the oldest? I present to you my 'top 10' of super old animals!

One thing we all know for sure, and that is that we will all die one day. But it is the moment of our death which is uncertain. We consult fortune tellers and their crystal balls en masse - but often with no gain. No one can predict the future. What we do know is that, sooner or later , we will have to deal with poorer health, illnesses, or an accident, perhaps. And if not, our body will eventually become simply exhausted. This applies to people, but also other animals. [Text continues after photo]

Did you know I once studied the longevity of zoo-housed primates once? You can read about it here .

Demographics are handy

Fortunately, we can make a reasonable estimate of the potential lifespan - also referred to as the 'longevity' - of an individual of a species based on biological data and statistics. By analyzing the timing of births, deaths, and the progression of aging within groups or populations over time, we get an idea of how old something or someone can become. Such studies fall under the study of 'demography'. See also ' demo - what, exactly? ', an item in which I talk about how I, as a biologist, investigated the demography of monkeys in zoos.

Crystal balls are not magical, and equally so no life on our planet earth luxuriates in absolute immortality. Although some animals bear the name of 'living fossils' - for instance the primitive-looking Nautilus or horseshoe crab - this does not mean that those animals never die. On the contrary! They are only called living fossils because in their appearance they still look exactly the same as their prehistoric ancestors. However, both Nautiluses and horseshoe crabs live for an average of about twenty years before they see the light of day and die. That being said, some animal species do exist that have a sort of ' cheat code '...

Horeseshoe crabs have a very ancient, primitive appearance and that is why people think they can get really old. They do look like their ancestors, but the animals themselves (only) live up to ~20 years.

Extraordinary creatures?

Some species of jellyfish exist that can continuously 'rejuvenate' themselves. There are also so-called ' Hydra ' polyps, which are able to clone themselves over and over. In theory, such animals can thus live forever. Also, there is a marine animal called the 'glass sponge', which can live for more than 10,000 years in a stable environment. But to truly live forever, even those outstanding organisms would have to live on an ideal planet with an infinite supply of food and no enemies, changes, and dangers lurking. That is something our wild, natural earth cannot offer us, nor long lasting sponges and bizarre jellyfish.

But for now, let's ignore the outliers and let's focus on animal species that have a clearly visible aging pattern. At least, one that is clearly visible to us. If we look at humans, we can say we are doing pretty well: men live for about an average of 80.1 years, and women get slightly older, with an average lifespan of 83.1 years. Many animal species will reach the same age, or even easily surpass it. Here is my top 10 favorite, oldie animals! [Text continues after photo]

Top 10 of elderly animals

#10 - Tuatara

This beautiful lizard only occurs in the wild in New Zealand. Most tuataras live to be around 60 years old, but sometimes they can reach 100. This elderly lizard is also called a living fossil: the tuatara has barely changed in appearance since its Jurassic ancestors 200 million years ago."

Tuataras can get really old and have such a cool appearance because they are so-called 'living fossils'!

#9 Asian elephant

Elephants generally live to around 60 to 70 years in the wild - but sometimes there are outliers. For example, there is an elephant named Vatsala in a reserve in India who is currently 105 years old. She is the only elephant in the world known to have lived past 100.

Did you know that elephants have six sets of molars that slowly wear down throughout their life? Thus, at some point when they reach a very old age, they will have no molars left to chew with.

#8 Pacific geoduck

"The Pacific geoduck mussel, also called an 'elephant-trunk clam', is a very large saltwater shellfish. The long organ that gives them their name protrudes from between the shell halves and is used for breathing and eating plankton. This eccentric animal species easily reaches an age of about 150. The oldest one known, died at 168 years."

The Pacific geoduck is also called the 'elephant-trunk' clam in English. In Dutch, we are a lot more straightforward than that: we simply call it a sea-dick.

#7 Aldabra giant tortoise

"Meet Jonathan, the oldest living land animal. He was born in 1832 and is now over 191 years old. This Aldabra giant tortoise lives on the island of Saint Helena. Another famous giant tortoise is Harriet, who traveled with Charles Darwin on his ship 'The Beagle''. She eventually lived to be 176 years old."

The Aldabra giant tortoise is endemic to the Seychelles and is one of the largest species of tortoise that exists.

#6 Red sea urchins

Sea urchins are bizarre animals that are covered in an armor of spines, hence their name. A special species is the red sea urchin, which can reach an age of about 100 years. But often they even surpass this and live to be 200! They can also regenerate their spines in case they lose them.

De red sea urchin lives in the Pacific ocean, mostly in shallow waters. I could not find a better photo, so I present to you a slightly different species - but they basically all look the same: round and spikey!

#5 Bowhead whale

The Bowhead whale lives in the cold Arctic waters and easily becomes 200 years of age. This makes itt the longest living mammal. These whales appear to be extraordinary when it comes to repairing damage in their own DNA.

The fact that bowhead whales are so great at repairing mutations in their DNA has been linked to longevity and cancer resistance.

#4 Bristle worms

More than ten thousand species of bristle worms exist. They live a peaceful life in the deep, dark ocean and they are very successful when it comes to living as long as possible. Some species easily reach 300 years of age. Quite impressive for an animal that consists merely of a simple head, cylindrical body, and tailpiece.

These old, giant tube worms can tolerate extremely high hydrogen sulfide levels!

#3 Koi carp

Koi carp are bred color variants of the common carp. The oldest koi ever was called Hanako and she was 225 years old when she died in 1977. In ornamental ponds, koi carp generally live to be about 40 years old, while wild carp in nature become slightly older, with an average of 70 years. Hanako was clearly one of the outliers!

In Japan, many people keep Koi fish in ponds as they represent prosperity, good luck, and fortune.

#2 Greenland shark

The Greenland shark is the longest living vertebrate species. Their lifespan is estimated to be between 250 and 500 years. It takes 150 years before this shark can even reproduce. The species is found in the deep waters of the Atlantic Ocean and primarily eats fish, but also likes the occasional giant squid as a dessert.

Image courtesy of the NOAA Office of Ocean Exploration and Research, Northeast U.S. Canyons Expedition 2013.

#1 Ocean quahog

This ocean quahog can live extremely long thanks to its hard shell, which closes very tightly. In 2006, a specimen was caught in Icelandic waters. This meant the end for 'Ming', who was 507 years old: researchers killed him to determine his age, and then discovered how ridiculously old he was. Humans....

The absolute winner of 'oldest animal' is the ocean quahog!

Ecomare/Oscar Bos, CC BY-SA 4.0

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos: Pixabay & Public Domain & Ecomare/Oscar Bos, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons.

Sources:

https://www.conserve-energy-future.com/longest-living-animals.php

https://www.rootsmagazine.nl/roots/10-oudste-dieren

https://www.adventurecanada.com/top-of-the-world-the-ten-longest-living-animals

We mogen retrovirussen best dankbaar zijn, blijkbaar - Interview in KIJK Magazine

Mon, 19 Feb 2024 17:01:28 GMT

We owe a lot to retroviruses, apparently - Interview in KIJK Magazine

15 feb, 2024

[English summary below]

We weten dat retrovirussen ons een hoop narigheid en ziektes bezorgen. Maar wist je ook dat we een heleboel te danken hebben aan deze virussen?

Pas nog werd ik geïnterviewd over een nieuw wetenschappelijk artikel, waarin wetenschappers bewijzen data we de stof myeline, die witte stof die een belangrijke rol speelt in ons zenuwstelsel, waarschijnlijk ontvangen hebben van retroviussen in een ver verleden. KIJK Magazine vroeg mij om hierop te reageren vanuit mijn evolutionaire achtergrond. Specifiek werd mij de vraag gesteld of deze ontdekking mij verbaast.

Het antwoord in het kort is: nee.

Maar het lange antwoord, inclusief de uiteenzetting van de bevindingen en de kennis over myeline, is natuurlijk veel leuker om te lezen. Bij deze een klein stukje uit mijn reactie: " ... hoewel de kans groot is dat dit nieuwe stuk DNA voor problemen zorgt, kan het natuurlijk ook voorkomen dat het óók voor de gastheer voordelig uitpakt. Dat blijkt hier het geval. "

De rest lees je hier, door met behulp van jouw myeline, die je dus te danken hebt aan een oervirus (!), te drukken op de onderstaande, groene knop:

Een weergave van een neuron, ook wel een zenuwcel, waarbij je de witgekleurde myeline duidelijk ziet zitten als omhullende, isolerende stof. (Pixabay)

English summary:

We know that retroviruses cause us a lot of trouble and plenty of diseases. But did you also know that we actually owe a lot to these viruses as well? I was recently interviewed about a new, scientific article that got published, in which scientists prove that we likely received the substance called 'myelin' - the white matter that plays an important role in our nervous system -, from retroviruses in the distant past. KIJK Magazine asked me to respond to this based on my evolutionary background. I was specifically asked whether this discovery surprises me. The short answer is: no. You can read the full article through the green button above [in, Dutch only].

Source banner photo: Pixabay.

Op bezoek bij het Douane DNA lab

Mon, 22 Jan 2024 20:53:01 GMT

Visiting the customs DNA lab in Amsterdam

22 jan, 2024

[English summary below]

Vorige week ben ik op bezoek geweest bij het Douane laboratorium in Amsterdam. Uit interesse ging ik er langs, samen met twee nieuwsgierige studenten uit onze onderzoeksgroep in Leiden: Sam en Floris. Het duurde even voordat ik alles wat ik er te zien en te horen kreeg, had laten bezinken. Maar toen ik dat gedaan had, ben ik dit blog gaan schrijven. Speciaal om jou een idee te geven van de indrukken die Sam, Floris en ik bij het Douane lab hebben opgedaan. Want, jeetje, wat doen ze daar bijzondere analyses!

Via LinkedIN had ik al een tijd contact met dé CITES Flora en Fauna vraagbaak van het Douane lab: Marco Houwertjes . Hij heeft ons die dag rondgeleid en is al dertig jaar werkzaam op het lab. Momenteel runt hij het Cluster Flora & Fauna, waarbij vooral onderzoek gedaan wordt naar materialen van (overleden) dieren, planten en andere organismen. Mensen proberen deze items - soms op de gekste manieren - mee het land in te smokkelen. Aan het Douane lab de taak om uit te zoeken of zoiets legaal of illegaal verloopt. Dat heeft vaak alles te maken met de beschermde status van de soort. De soort weten te identificeren is dus waar het vooral om draait - en soms gebeurt dat aan de hand van DNA monsters! [tekst gaat verder na de foto]

In het Douane lab in Amsterdam, met links masterstudent Sam van Veldhuijzen en in het midden honoursstudent Floris van Geest.

Pas bij aankomst realiseerde ik mij dat het laboratorium gevestigd is in een gebouw waarin ook de belastingdienst zich bevindt. Ik maakte een foto van het pand en dat werd opgemerkt door twee bewakers. Toen ik naar binnen liep, wachtten ze me op en vroegen ze waar ik voor kwam. Ik, die voor hen stond te wiebelen op mijn hakken, met mijn oordopjes nog in en met mijn split-dyed haren in een strakke knot bovenop mijn hoofd, antwoordde vrolijk: "ik kom voor het DNA cluster van het Douane laboratorium". Even een verbaasde blik van de mannen - wat ik inmiddels wel gewend ben, zie daarvoor dit verhaal - en toen verwezen ze mij naar de balie. Ik haalde mijn paspoort alvast tevoorschijn, want het gaat hier allemaal volgens strakke regels. Sam en Floris sloten in de tussentijd ook aan.

Op het laboratorium hebben wij vol bewondering mogen aanschouwen waar Marco zich dagelijks mee bezig houdt. Van het onderzoeken van in beslag genomen beeldjes van ivoor en laarzen van slangenleer, tot aan hele vloerkleden van ijsbeervacht met kop en al er nog aan. Het zijn allemaal items die de medewerkers van dit lab kunnen tegenkomen. Zelf heb ik altijd een interesse gehad in wildlife crime, wildlife trade en poaching. En in het maatschappelijke bewustzijn hieromtrent. Daarover raakten we natuurlijk ook in gesprek tijdens de rondleiding. [tekst gaat verder na de foto]

Één van de vele bewerkte, ivoren slagtanden uit de opslag. Vaak kan aan bepaalde, uiterlijke kenmerken van het ivoor vastgesteld worden of het om een slagtand van een mammoet gaat of om een slagtand van een niet uitgestorven olifantensoort. Ook kan er geregeld nog DNA uit gehaald worden, wat de bewijslast om aan te tonen dat het een verboden goedere betreft kan versterken. Daarmee wordt een conclusie juridisch meer onbetwistbaar.

We keken onze ogen uit op het lab. Er waren verschillende laboratoria voor de DNA-onderzoeken en uiteraard stonden er herkenbare machines: PCR apparaten, een 'bioanalyzer' en ook een zogenaamde 'Sanger sequencing machine'. Die laatste is bedoeld om korte fragmenten van DNA, die vermenigvuldigd zijn met behulp van de PCR techniek , uit te kunnen lezen. De hele ' crime scene investigation pipeline' is dus als het ware in dit laboratorium aanwezig. Van het extraheren van DNA uit weefselcellen, beenmerg en tanden, tot aan het genereren van de genetische data. Dat gebeurt allemaal hier. En dat is niet het enige.

Naast dat hier (il)legale flora en fauna zaken uitgezocht worden, vinden hier ook allerlei andere onderzoeken plaats door specialisten uit andere vakgebieden. We liepen langs een cabine waarin de tabakssamenstelling van sigaretten onderzocht wordt, we zagen een elektronenmicoscoop waarmee de microstructuur van onder andere textiel en weefsels geïnspecteerd kan worden, en we kwamen in een lab-ruimte waar misbruik van rode diesel aangetoond kan worden - rode diesel is goedkoper dan gewone diesel door een lager accijnstarief, maar sinds 2013 is dit type brandstof alleen voor voertuigen uit de scheepsvaart bestemd. Ook leerden we zelfs over een 'schoenzool-schuur-machine'. Daarop wordt getest of de zool van een schoen wel zo lang meegaat als de leverancier aan de klant belooft, door dus letterlijk die zolen helemaal op te schuren! [tekst gaat verder na de foto]

Marco liet ons, los van de items in de opslag, in een presentatie nog meer spullen zien die door de Douane in beslag zijn genomen. Het meeste schrok ik van deze foto van een bontjas gemaakt van franjeapen. Voor de duidelijkheid: dit is dus niet een jas geïnspireerd door franjeapenvacht, maar het is letterlijk gemaakt van die apen. Dat eerste had ik prachtig gevonden, maar dat tweede is voor mij de definitie van puur kwaad.

Ja ja, mensen liegen en bedriegen en doen dingen die eigenlijk niet mogen. Soms bewust, soms onbewust. Het is maar goed ook dat er experts zijn die hier onderzoek naar doen, zeker als het gaat om shady wildlife business . Vooral educatie en voorlichting zijn hard nodig - en dat is exact waarom Marco de tijd vrij gemaakt had om ons te ontvangen. Om ons van alles te leren, te laten zien. Hij gaat ook geregeld op pad; hij organiseert exhibities bij musea, hij verzorgt workshops aan studenten, hij werkt geregeld op locatie op Schiphol bijvoorbeeld, en hij neemt mensen zoals ons mee op sleeptouw. "Om elke dag iets positiefs te maken van dergelijke situaties, in de hoop dit om te zetten in iets goeds".

En dat is de boodschap die ik die dag mee naar huis heb genomen. Ik hoop dat ik als biologe op mijn eigen manier ook kan bij blijven dragen aan natuurbehoud en dierwelzijn. Jij ook?

Een laars versierd met de huid van een python. Dit is dus hoe het gaat: een dier wordt ofwel uit de mooie jungle gerukt, ofwel uit een hoogstwaarschijnlijk toch al oncomfortabele ' slangenfarm ', vervolgens gedood, dan in een laars veranderd om verkocht te worden aan een onwetende of kwaadwillende fashionista, om uiteindelijk bij de grens door de Douane in beslag genomen en vernietigd te worden... Wij móeten als mensheid beter kunnen dan dit.

English summary:

Last week, I visited the Customs Laboratory in Amsterdam together with two curious students of our group in Leiden:, Sam and Floris. We were shown around by Marco Houwertjes , a CITES / Flora and Fauna expert with 30 years of experience at the lab. The lab specializes in analyzing materials linked to smuggling, often related to animals, plants, and other organisms. Their primary task is to determine the legality of such items, which has everything to do with the protected status of the species being smuggled. Sometimes, doing DNA research provides the answer.

The laboratory shares its premises with the Dutch tax authorities, and when I took a photo of the building upon entering, I drew the attention of two security guards. They were surprised to hear I was visiting the DNA cluster of the customs laboratory (don't worry, I am used to this - see also this blog I once wrote). Once we were inside after a thorough passport check, we were amazed by Marco's work, which includes examining various seized items: from ivory figurines to polar bear fur rugs. We saw the craziest items.

Inside the laboratory, we were impressed by the state-of-the-art DNA research facilities! We saw PCR machines and sequencing equipment. The lab handles the entire "crime scene investigation pipeline" itself, from extracting the DNA to generating the genetic data. But there were clearly also other professions in the lab. Activities ranged from analyzing the composition of tobacco cigarettes, inspecting microstructures using electron microscopes, and testing product durability and safety, for instance for toys or clothes.

Marco's dedication to education and outreach left me with a lasting impression. He actively engages in activities like museum exhibitions, student workshops, in situ work at the airport, and, for instance, taking individuals like us on an exclusive tour. Personally, I have always had an interest in wildlife crime, wildlife trade, and poaching, and I strive to raise awareness about these issues in my own work as well. How about you?

Special thanks to the Customs Laboratory in Amsterdam!

Job promotion! Van PhD naar postdoc

Tue, 09 Jan 2024 20:26:29 GMT

Job promotion! From PhD to postdoc

9 jan, 2024

[English summary below]

Met het nieuwe jaar begint voor mij ook een nieuwe functie, namelijk die van postdoctoraal onderzoeker (een hele mond vol! Daarom wordt het veelal afgekort tot 'postdoc'). Dit omdat mijn PhD contract, inclusief een verlenging van drie maanden in verband met COVID-19-gerelateerde vertragingen, afliep.

Een PhD doen kost veel moeite. Kortom, het kost jaren en jaren van je leven om slechts een handvol onderzoeksvragen te beantwoorden (als je geluk hebt)! Hoewel ik nu, na vier jaar en drie maanden, mijn proefschrift nog wel moet afronden en verdedigen, mag ik de komende tijd al als postdoc in hetzelfde team van onderzoekers (bij het Wielstra lab ) aan de slag. Ik zal er verder werken aan mijn lopende, wetenschappelijke projecten. Zet je dus schrap voor meer amfibieën- en DNA-spam in 2024!

PS: Wat óók alvast leuk is om te melden (en hierover later meer) is dat ik deze functie in deeltijd uit ga voeren. Dat houdt in dat ik meer tijd over ga hebben voor bijklussen via Wild DNA. Bekijk hier alvast de gloednieuwe versie van de Wild DNA pagina.

PPS: De bijgevoegde figuur heb ik gebruikt om dit bericht verder op te leuken. Na veel optimaliseren en verfijnen, ben ik op dit plaatje te zien als postdoc, aan het werk, terwijl ik salamanders in het veld bestudeer. Of tenminste, volgens DALL-E3. DALL-E begrijpt niet veel van de daadwerkelijke watersalamandersoorten die ik bestudeer, zo lijkt het... Noch weet DALL-E hoe ik eruit zie, want de AI mag geen fotografische informatie van een echt persoon gebruiken om zijn afbeeldingen op te baseren. Ondanks dat dit dus totaal niet op mij lijkt (!) - en ondanks dat de salamanders een beetje afwijkend zijn - vond ik dit tóch een schattig beeld om te delen.

Met dank aan de Universiteit Leiden en het IBL (Institute of Biology Leiden), Naturalis Biodiversity Center, het Wielstra lab , het NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en de ERC (European Research Council).

Hieronder de door AI gegenereerde figuur die mij, volgens DALL-E3, zou moeten voorstellen in het veld.

English summary:

With the start of this new year, I was promoted from PhD candidate to postdoctoral researcher (generally shortened to 'postdoc'). This is because my PhD contract, including a three-month extension that was given due to COVID-19-related delays, has expired.

Doing a PhD takes a lot of effort. In short, it will take years and years of your life to answer just a handful of research questions (if you are lucky)! Although I still have to complete and defend my dissertation after four years and three months, I will already be able to continue working as a postdoc in the same team of researchers (at the Wielstra lab) for the coming time. I will keep working on my ongoing scientific projects. So brace yourself for more amphibian- and DNA-spam in 2024!

PS: What is also nice to report (and more about this later) is that I will be performing this position part-time. This means that I will have more time for additional jobs through Wild DNA. Check out the brand new version of the Wild DNA page here.

PPS: I attached a figure to draw attention to this blog post. After optimizing and refining, this image shows me working as a postdoc while studying salamanders in the field. Or at least, according to DALL-E3 that is what this would look like. DALL-E does not understand much about the actual newt species I study, so it seems... Nor does DALL-E know what I look like, because the AI is not allowed to use photographic information of a real person to base its images on. So, despie the fact that this doesn't look like me at all (!) - and even though the salamanders are a bit off - I still thought this was a cute image for sharing!

Special thanks to Leiden University and the IBL (Institute of Biology Leiden), Naturalis Biodiversity Center, the Wielstra lab, the NWO (Netherlands Organization for Scientific Research) and the ERC (European Research Council).

Flauw, maar: was de kip er eerst, of het ei?

Fri, 22 Dec 2023 13:59:39 GMT

Silly, but: what came first, the chicken or the egg?

22 dec, 2023

[English summary below]

Eerder deze winter werd ik gecontacteerd door journaliste Melanie Metz van NEMO Kennislink. Zij stelde mij de vraag: "Als je dit als biologe zou benaderen, wat kwam er volgens jou dan eerst: de kip, of het ei?" Ik geef eerlijk toe dat ik soms een nogal directe en oer-Hollandse manier van antwoorden heb. Ik zei namelijk meteen:

"ik vind dat toch zó een ontzettend suffe vraag!" Gelukkig moesten we daarna hard lachen: het interview kon van start gaan. En daarna schreef Melanie een uitgebreid artikel over de verschillende antwoorden die bestaan rondom dit eeuwenoude dilemma op de website van NEMO - en voegde daar ook mijn respons aan toe.

Hier is alvast een stukje eruit: 'De Visser hakt de knoop door. “Ik zou zeggen dat beide, zowel kip als kippenei, eerst waren. Het ei ís de kip.” Je kunt de mens tenslotte ook niet los zien van een sperma- of een eicel, of een plant van een zaadje.' Benieuwd naar de rest van het verhaal? Klik dan op de link hieronder:

Een mooi versierd kippenei. Verkeerde feestdag wel, maar ach: om alvast in de kerst sferen te komen!

English summary:

What came first, the chicken or the egg? Although I personally find this question a bit lame, I was thoroughly interviewed about it by Melanie Metz from NEMO Kennislink. You can read the story (in Dutch) through the green button above the festive egg photo.

Source photos: Pixabay.

"Getsie, Gatsie, Genetica!" NEMO Science Night 2023

Thu, 23 Nov 2023 11:56:50 GMT

"Gross, Genetics!" NEMO Science Night 2023

23 nov, 2023

[English summary below]

De verkiezingen liepen iets anders dan de meeste (natuur)wetenschappers waarschijnlijk hoopten, dus laat dit hopelijk een welkom weerwoord zijn:

Gisteren mocht ik, terwijl de stemmen geteld werden, als één van de nieuwe Faces of Science spreken op de inspirerende NEMO Science Night 2023 . Deze avond was bedoeld voor (aankomend) bèta docenten van het middelbaar onderwijs en dient om hen - gratis en voor niets - toe te juichen en te voorzien van educatieve materialen voor in het klaslokaal. Wat een eer dat ik daar een lezing mocht geven over mijn vakgebied!

De lezing zelf gaf ik de titel 'gatsie, getsie, genetica!' Dit omdat kennis opdoen van de moleculaire biologie nu eenmaal niet bepaald hoog op het lijstje van favoriete bezigheden van de gemiddelde tiener staat... Dat gold ook voor mij vroeger. [tekst gaat verder na foto]

Naast ikzelf waren er nog twee andere Faces of Science aanwezig. Anouk Mesch , rechts, vertelde over hoe we duurzaam eten kunnen stimuleren op school en Patrick Tang vertelde over wat we kunnen leren van de toepassingen van AI in het bestrijden van kanker! Foto door Meike Sier van NEMO.

DNA onderzoek is de afgelopen decennia super belangrijk geworden in de wetenschap èn daarbuiten. En het gaat alleen maar belangrijker worden in de toekomst. Bijvoorbeeld in de medische wereld, in de context van natuurbehoud, in strafrechtelijke zaken, in onze voedselvoorzieningen en de landbouw, in de biotechnologie; noem het maar op. Het is dus belangrijk dat kinderen enthousiast worden van DNA en er bij de eerste kennismaking niet alleen van verveeld raken, als je het mij vraagt.

Hoe kun je dus over het belang van iets wat je met het blote oog niet kunt zien, tóch een duidelijk beeld scheppen? Dat geldt voor klimaatverandering, dat geldt voor de biodiversiteitscrisis, èn dat geldt in het algemeen voor: DNA. Hoe wek je in het geval van dat laatste, voor iets wat menig mens doet gapen zodra de woorden ' helixstructuur ', ' nucleotide' , of ' Hardy-Weinberg ' vallen, tóch interesse op op school? Dat was mijn focus gisterenavond.

Voor degenen die niet bij de lezing konden zijn, maar nu wél geïnteresseerd zijn in concrete, bruikbare bronnen uit mijn presentatie, heb ik hieronder wat links geplaatst. De groene knoppen leiden naar o.a. online filmpjes, lespakketten en publicaties die interessant zijn voor iedereen van ongeveer veertien jaar en ouder die iets wil leren over dieren, DNA, genetica, en evolutie op een speelse wijze. Willen we namelijk meer, of minder (vertrouwen in) de wetenschap? Meer natuurlijk, dus gaan we dat regelen!

*BLS = ' Balanced Lethal System ', het evolutionaire, genetische syndroom van de salamanders waar ik al meer dan vier jaar onderzoek naar doe

** Deze publicatie uit ons team staat in een wetenschappelijk tijdschrift waarbij de peer-review niet door onafhankelijk wetenschappers uitgevoerd wordt, maar door slimme tieners met een interesse in de wetenschap!

English summary:

Yesterday, I had the honor to speak at the 'NEMO Science Night 2023' about making genetics engaging for high school students. Despite the challenge (genetics can be quite boring, of course), it is important to make kids enthusiastic about the topic. DNA research has become crucial in the fields of medicine, nature conservation, criminal law, agriculture and food services, biotechnology, and more. And if anything, it will only become more and more important in the foreseeable future. Thus, the focus of my talk was providing the audience (high school teachers) with materials that are engaging, visual, 'fun', and useful for any type of biology classes. For those who missed the talk, but are interested in these materials, I have provided links to a subset of them (green buttons above). Most of it is in Dutch, but in a lot of cases English summaries or subtitles are provided!

Source pictures: Pixabay, Pexels, Slidesgo, Flaticon & Freepik

Ik verscheen in Kijk Magazine: hoe zit het nu met die hybride "hond-vos"?

Thu, 09 Nov 2023 14:16:15 GMT

I appeared in Kijk Magazine: what to think of this hybrid 'dog-fox'?

9 nov, 2023

[English summary below]

Alarmbellen!! De eerste hybride nakomeling van een vos en een hond is namelijk ontdekt in Brazilië!

Huh, echt??? Ja, echt.

Tot voor kort leek het niet mogelijk dat honden en vossen onderling hybriden konden vormen, maar nu blijkt daarvan toch een geval beschreven in de wetenschappelijke literatuur. Moeten we ons hier zorgen om maken? Wat betekent het eigenlijk als soorten hybriden vormen? Schuilt er een gevaar in voor de natuur als steeds meer door de mens gedomesticeerde dieren gaan kruisen met wilde dieren?

Ik werd erover geïnterviewd door KIJK Magazine voor een nieuw artikel in de wintereditie die vanaf vandaag in de winkel ligt. Bij deze een klein stukje hieruit:

"Zelfs als soorten evolutionair gezien een voorouder hadden die erg lang geleden leefde, kan het dus nog steeds regelmatig gebeuren dat die soorten onderling nog hybride nakomelingen krijgen", zegt De Visser. "Die nakomelingen zijn alleen meestal minder gezond, minder vruchtbaar, of minder goed aangepast aan de omgeving." In een filmpje van Naturalis Biodiversity Center legt De Visser dit uit aan de hand van olie in water. Je kunt blijven roeren, maar de eigenschappen van de twee vloeistoffen verschillen zo van elkaar dat ze nooit echt mengen."

Maar het interview was super leuk en trouwens nog veel uitgebreider dan dit!

Je leest het verhaal over de bijzondere voshond deels via mijn foto's van het tijdschrift hieronder. Maar je kan natuurlijk ook online de versie van de winter editie kopen - te bereiken via de groene button hieronder - om het hele verhaal èn alle andere toffe artikelen te kunnen lezen!

Eerder werd ik overigens ook al geïnterviewd over de gevaren van hybridisatie tussen de wilde en de gedomesticeerde kip. De link naar dat online artikel heb ik voor jouw leesplezier ook nog hieronder in een groene knop gezet.

Het gehele artikel hierboven is geschreven door Naomi Vreeburg
( Bron: KIJK Magazine, winter editie 2023)

Voordat je schrikt: deze foto is natuurlijk niet echt! Check de foto op de eerste pagina van het KIJK Magazine artikel om een realistischer beeld te krijgen van de 'Pampas fox' hybride. ( Bron: Pixabay)

English summary:

Alarm bells are ringing!! The first hybrid offspring of a fox and a dog has been discovered in Brazil! Huh, really??? Yes really. Until recently it was thought that it would be impossible for dogs and foxes to create hybrid offspring... but now a case has been described in the scientific literature that states exactly that: a dog and a fox procreated. Should we worry about that at all? What does it actually mean when species form 'hybrids'? Are there potential threats to nature if more and more domesticated animals start interbreeding with wild animals? I was interviewed about it by KIJK Magazine for a new article. You can read it by buying the (online version of the) magazine through the first green button, or read it through the pictures above [Dutch only]. Earlier this year I was also interviewed to discuss the dangers of hybridization among wild and domestic chickens. I have placed the link to that article here again, in the second green button. [also, Dutch only].

Source banner photo: Pixabay.

Congres Biodiversity NAEM - meld je nu aan voor onze panelsessie!

Mon, 06 Nov 2023 16:12:32 GMT

Biodiversity Conference - register now for our panel session!

6 nov, 2023

[English summary below]

Ik weet dat de winter nog niet eens begonnen is, maar om de winter alvast mooi af te kunnen gaan sluiten staat de 'Netherlands Annual Ecology Conference' alweer te stralen op de agenda! Dit congres, dat valt onder NERN (Netherlands Ecological Research Network), zal ik zelf voor het eerst bijwonen. En niet alleen dat: ik organiseer ook één van de parallelle sessies!

Samen met PhD kandidaten Niek Wouter Gijsbert Barmentlo en Julia Beets van de Vrije Universiteit Amsterdam bereid ik sessie 4b voor, die geheel zal gaan over natuurbehoud, biodiversiteit, en - natuurlijk - DNA! Tegenwoordig zijn genetische tools en onderzoeken namelijk niet meer weg te denken als het gaat over het beschermen en monitoren van de natuur om ons heen.

Dus: past jouw onderzoek wel binnen dit kader en wil jij er graag een presentatie over geven aan jouw mede biologen, ecologen en genetici? Mail dan jouw titel + abstract naar manon.devisser@naturalis.nl .

Voor meer informatie over registreren volg je de groene knop onder de poster, of de QR code!

English summary:

I am well aware that winter hasn't even started yet, but to already make sure we will end the winter in a good manner the 'Netherlands Annual Ecology Conference' is in full prep! I will attend this conference, which is an initiative of NERN (The Netherlands Ecological Research Network), for the first time myself. But not just that: I am also co-organizing one of the parallel sessions!

Together with PhD candidates Niek Wouter Gijsbert Barmentlo and Julia Beets from the Vrije Universiteit Amsterdam I am preparing session 4b, which will be entirely about nature conservation, biodiversity, and - of course - DNA! Nowadays, genetic tools and research have become indispensable when it comes to protecting and monitoring the natural world around us.

So: does your research fit within this framework and would you like to give a presentation about it to your fellow biologists, ecologists and geneticists? Send me an e-mail with your title + abstract through manon.devisser@naturalis.nl .

[More information via the green button above or the QR code]

Source pictures: Pixabay & Pixabay

Exotische alpenwatersalamanders en groene kikkers in 'Schubben & Slijm'

Tue, 03 Oct 2023 09:54:17 GMT

Exotic Alpine newts and green frogs in 'Scales & Slime'

3 okt, 2023

[English summary below]

'Schubben & Slijm' is, zoals de naam al doet vermoeden, een nieuwsbrief over een boel koudbloedige beesten! Het boekje komt vier maal per jaar uit dankzij vrijwilligers van de organisatie RAVON (Reptielen, Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland).

Dit keer staan twee DNA onderzoeken uit onze groep weer in de spotlights in Schubben & Slijm : één artikel vat ons gepubliceerde, wetenschappelijke onderzoek naar exotische Alpenwatersalamanders kort samen, de ander is een oproep voor groene kikker fanaten om te helpen met een lopend onderzoek.

Je kan naar beneden scrollen, voor het gemak heb ik namelijk de artikelen voor je uiteen gezet in deze blog (met wat extra foto's onderaan)! Mocht je het hele blad willen lezen, dan kan je klikken op de onderstaande groene knop: ons eerste item staat op blz. 8 en 9, en het tweede item op de laatste pagina, blz. 24. De PDFs van de voorgaande nieuwsbrieven vind je op de website .

Hieronder het artikel over de exotische Alpenwatersalamanders, Ichthyosaura spp. (Bron: Schubben en Slijm, oktober 2023 blz. 8+9)

Hieronder de oproep voor ons groene kikker onderzoek (Bron: Schubben en Slijm, oktober 2023 blz. 24)

Op deze foto houd ik in het veld een groene kikker ( Pelophylax complex) vast. Het liefst doen we dat altijd met handschoenen (met name voor het welzijn van het dier). Maar soms gebeurt het dat je hier geen tijd voor hebt. Dan is het een kwestie van de handen goed nat maken zodat de huid van het dier zo vochtig mogelijk blijft. In dat geval kan het vasthouden van zo een volwassen individu heus geen kwaad en dan kunnen collega's gauw een foto nemen en de handschoenen erbij pakken.

English summary:

In the Dutch newsletter 'Schubben & Slijm' (literally, 'Scales & Slime') volunteers of the RAVON organization describe research and monitoring projects of fish, reptiles and amphibians. Our research on exotic species of amphibians was featued: one article summarized a recent paper on exotic Alpine newt, whereas another piece of text calls for green frog experts to support an ongoing study. [articles in Dutch only, see above]

Source banner: Pixabay.
Source articles: Schubben & Slijm, oktober 2023
Source photo field: Ben Wielstra

Officieel een ANWB stelletje!

Thu, 28 Sep 2023 12:37:52 GMT

Officially an 'ANWB' couple!

28 sep, 2023

[English summary below]

Een ANWB stel? Tuurlijk wel!

Mensen grappen wel eens over 'ANWB-stelletjes' die vaak hetzelfde dragen, hetzelfde doen, in de natuur wandelen samen en al ellendelang bij elkaar zijn. Kortom: ze hebben het over ons!

Hoe leuk is het dat mijn man Chris van der Ploeg en ik samen gevraagd werden voor een interview in het ANWB magazine de Kampioen ?! Een officiëlere manier om tot ANWB koppel benoemd te worden kan ik mij eerlijk gezegd niet bedenken!

In de rubriek 'leuk stel' geven we gelijk aandacht aan de natuur en vooral ook hoe bijzonder de natuur is nádat de zon onder gaat - wanneer 'het nachtleven' ontwaakt. Vanwege mijn baan kunnen we namelijk regelmatig 's nachts op pad in de duinen of het bos.

Uit het artikel: "��: '�� . �� . �� : �� ë��. �� .'

Verder vertelden we over onze relatie; hoe lang zijn we eigenlijk al samen, en hoe inspireren we elkaar elke dag, ondanks onze uiteenlopende interesses en carrièrepaden? Chris werkt namelijk als engineer bij TNO en Eindhoven University of Technology en ik dus als biologe bij Naturalis Biodiversity Center en Leiden University .

Blader gauw naar blz. 58 als je lid bent en het krantje op je deurmat belandt, of check hem hieronder / lees het online via:

Artikel geschreven door Jasmine Groenendijk, foto genomen door Marijn Scheeres (Bron: ANWB, Kampioen nr. 4 / najaar 2023).

English summary:

In The Netherlands, people often joke about couples being an 'ANWB couple'. This is generally an image of two people that are a bit older, have been together for a lifetime, wear the same clothes, and go for laid back walks in nature and travel the world. To me it does not sound like a joke at all: that's literally us! Someone contacted my husband, Chris, and me for an interview in the ANWB Magazine 'Kampioen' and we talked about one of our favorite activities: nature night walks. [article in Dutch only, access it through the green button above]

Source banner: Pixabay.
Source screenshot: ANWB Kampioen nr. 4 - najaar 2023

Kikkerbillen eten? Dit moet je eerst weten...

Wed, 20 Sep 2023 09:46:15 GMT

Eating froglegs? Some things you should know

20 sep, 2023

[English summary below]

Samen met de Keuringsdienst van waarde voerde ons onderzoeksteam een mini DNA-onderzoek uit: zijn kikkerbillen die in de doos zitten wel echt de soort die op de doos vermeld staat? Wat we ontdekten vond ik best alarmerend...

Plofkikkers
Gisteren verscheen een item op televisie over het 'farmen' van kikkers in Vietnam. In dit NPO1 item liet de Keuringsdienst van waarde zien hoe snelgroeiende kikkers ("plofkikkers", eigenlijk) gefokt worden voor menselijke consumptie. Kikkerbillen zijn namelijk een delicatesse. Vergis je niet, ze worden ontzettend veel gegeten, óók in Nederland! Het televisie-item over de kikkerfarms kan je hier terugzien, maar wees gewaarschuwd: als het om kikkers gaat staat het optimaliseren van het dierwelzijn helaas niet per se voorop - en dat terwijl kikkers echt wel pijn voelen .

Geen bescherming, geen duidelijkheid
Om alles erger te maken, worden 'eetbare kikkers' niet alleen gekweekt, maar vaak ook nog eens weggevangen uit het wild, waardoor ze snel in aantal afnemen. Sommige soorten worden hierdoor nu al bedreigd met uitsterven, omdat ze bijvoorbeeld niet op de CITES-lijst staan - en dat is kennelijk waar het al gauw mis gaat . Het is dus niet altijd even duidelijk of de pootjes van de kikkers die op je bord belanden in verre oorden wildgevangen of gefarmd zijn. En de negatieve impact op de natuur wordt waarschijnlijk ook nog eens onderschat , omdat er simpelweg niet genoeg gegevens over bekend zijn.

Onze onafhankelijke DNA-test
Dan tot slot ons aandeel in dit hele verhaal: de Keuringsdienst van waarde nam dit voorjaar contact met ons op voor een test. Zij leverden ons kikkerbillen aan uit dozen van vier verschillende merken uit de supermarkt of groothandel. En zonder te weten wat op de doos stond, zouden wij bij het Wielstra lab aan de hand van een DNA-barcoding experiment op een blinde en dus objectieve manier bepalen welke soorten kikkers er eigenlijk in de dozen zaten. Biologiestudenten Laura Bijlsma en Sidney Plomp voerden onder mijn co-begeleiding de analyse uit. Het resultaat was opvallend en werd direct ná de uitzending over kikkerfarms gepubliceerd in een artikel op de website van KRO-NCRV. Je kunt er meer over lezen - en over de problemen rondom de kikkerbillenhandel - via de groene button hieronder. Voorproefje:

"Dit is opmerkelijk, volgens Manon de Visser. ‘Het is op zijn zachtst gezegd best shockerend [...].Dat is alsof je kip zou kopen in de winkel, en dat blijkt dan ineens kalkoen-, fazant- of pauwenvlees te zijn.’"

Foto: verse kikkerbillen - zou jij ze nog eten nu je dit weet? (Bron: Pixabay)

English summary:

Together with the ' Keuringsdienst van waarde ' (a Dutch television show of a Food Inspection Service, similar to for instance the British program ' Food Unwrapped '), our research team carried out a small project: do the frog legs that are sold in boxes truly match the species described on the label of the box? What we discovered shocked me...

Many people worldwide consume frog legs, which are generally farmed in frog farms. A news item about this (in Dutch) appeared yesterday on television. After the episode aired, an article was published online about our side-experiment: the Keuringsdienst van waarde brought us frog legs from four different boxes/brands sold at, for instance, supermarkets. We did not know what was on the label, so with DNA-barcoding techniques we determined what species of frog was in each box. Biology students Sidney Plomp and Laura Bijlsma performed the work at the Wielstra lab under my co-supervision. You can read the article (in Dutch) through the green button above.

On frog legs, in short:
Frogs on frog farms are not always treated nicely: animal welfare somehow seems less important when it comes to these animals even though frogs are known to perceive pain. On top of that, many frogs are also wild-caught and sold for human consumption. Due to a lack of CITES protection for such 'edible' frog species, and due to a lack of clarity on rules and maintenance across borders, numbers in the wild are rapidly declining. Over-exploitation thus poses a threat causing several frog species to already be threatened with extinction.

Source banner photo: Pixabay.

Kannibalisme is helemaal niet zo raar in het dierenrijk

Fri, 15 Sep 2023 14:25:30 GMT

Cannibalism is not at all that strange in the animal kingdom

15 sep, 2023

[English summary below]

Er blijken kannibalistische rondwormen te bestaan! Waarom ik daar een uitroepteken bij plaats? Geen idee eigenlijk... Zo vreemd is het namelijk ook weer niet... Of wel?

Ik mocht mijn deskundige mening geven over de wetenschap van rondwormen en hun kannibalistische trekken in een artikel van KIJK Magazine. De desbetreffende nematode (dit is een ander woord voor rondworm) heeft de Latijnse naam Allodiplogaster sudhausi. Deze soort blijkt speciale genen in zijn DNA te bezitten waardoor hij van een standaard dieet naar een kannibalistisch dieet kan schakelen als dit nodig is - echt heel cool! Die speciale genen geven hem namelijk de mogelijkheid om zijn mond letterlijk te 'veranderen' met het doel een ander dieet te kunnen verorberen: soortgenoten.

Hoe dat precies zit? En wat ik precies te zeggen heb over dat ene, namelijk dat kannibalisme best gebruikelijk is in het dierenrijk? Dat lees je in het artikel, via de groene knop hieronder!

Voorproefje:

'Waarschijnlijk is de trigger voor het vormen van de monstermond een stressreactie op het verre van ideale kaasschimmel-dieet, geeft De Visser aan. “Dat is een slimme survival of the fittest-strategie: als het echt nodig is, eten A. sudhausi blijkbaar soortgenoten op om te kunnen overleven. Mensen zijn vaak geshockeerd als het gaat om kannibalisme. Maar wij onderschatten hoe gebruikelijk het eigenlijk is in de natuur, zeker wanneer er een voedseltekort is. In mijn eigen onderzoek zie ik het bijvoorbeeld ook bij kikkers en salamanders, die hun eigen eitjes, kikkervisjes en larven eten.”'

Je leest het hele verhaal via de groene button:

Foto van een rondworm (niet die kannibalistische, maar een andere soort - Bron: Public Domain)

English summary:

Turns out cannibalistic roundworms exist! Why add an exclamation mark to that? I am not sure, to be honest. Because cannibalism is not really that rare.... Or is it?

I was asked to give my expert opinion about the science of roundworms and their cannibalistic traits in an article by KIJK Magazine. The nematode in question (nematode is another word for roundworm) has the Latin name Allodiplogaster sudhausi. This species appears to possess special genes in its DNA that allow it to switch from a standard diet to a cannibalistic diet when necessary. These special genes give him the ability to literally 'change' his mouth with the sole aim of eating a different diet: its conspecifics.

How this works exactly? And what it was that I had to say about the fact that cannibalism is actually quite a common thing in the animal kingdom? You can read all of it in the article! [Dutch only, access it through the green button above]

Source banner photo: Wikimedia Commons, no known copyright restrictions.

Bandsalamanders! DNA talk 8 online

Fri, 08 Sep 2023 09:52:27 GMT

Banded newts! DNA talk 8 online

8 sep, 2023

[English below]
Er is weer reden om te vloggen! Vorige week is door mijn onderzoeksgroep namelijk een wetenschappelijk artikel uitgebracht dat gaat over de zogenaamde 'hybridezone' van twee soorten bandsalamanders: de Anatolische en de Kaukasische. Het paper komt voort uit het geweldige afstudeerwerk van één van onze (ex-) Masterstudenten: Konstantinos Kalaentzis.

In deze video neem ik je bij de hand en leg ik uit wat we beschrijven in het wetenschappelijk artikel (want geef toe, ik zit er vast niet naast als ik ervan uit ga dat je het onderzoek niet helemaal zult lezen). Pak daarom de popcorn en soda er vast bij en laat je aan de hand van wat mooie beelden in een paar minuten het hele onderzoek vertellen! Hopelijk is dit zo een leuke manier om wat meer te leren over prachtige salamanders waarvan je misschien niet eens wist dat ze bestonden.

Ik hoor graag wat je van de video vond - laat het me vooral weten! En ben jij nu benieuwd naar de andere DNA talks? Je vindt hier meer links. O ja, NEMO Kennislink / Faces of Science publiceerde trouwens ook iets hierover, zie daarvoor deze link.

Yes! There is another reason for a vlog! My research group published a scientific article last week, about the so-called 'hybrid zone' of two banded newt species: the Anatolian one and the Caucasian one. The paper is a result of the incredible thesis work of one of our (former) Master students: Konstantinos Kalaentzis.

In this video I will take you by the hand and explain what we describe in this scientific article (because, admit it: I am likely not wrong if I assume you are not going to read the study in its entirety). So, grab your popcorn and soda and let yourself be told the story of this research in just a few minutes with some beautiful footage! Hopefully this will be a fun way to learn a little more about these beautiful salamanders that you may not have even known existed.

I'd love to hear how you liked the video - please let me know! And did you become curious about the other DNA talks? You can find more links here .

[Photo's banner: on the left a male Caucasian banded newt ( Ommmatotriton ophryticus ) by Michael Fahrbach, and on the right a male Southern banded newt ( O. vittatus ) by Sergé Bogaerts. The latter species is not genetically studied in the specific paper discussed, but still makes for a very nice photograph!]

[Photo thumbnail/miniature: screenshot from the Naturalis YouTube video, via Getty Images through Naturalis]

Op de radio vertellen over mijn PhD project (en Halloween passie)!

Mon, 04 Sep 2023 10:25:08 GMT

On Dutch radio to talk about my PhD project!

4 sep, 2023

[English summary below]

Inmiddels ben ik alweer bijna vier jaar bezig met mijn promotieonderzoek naar een DNA afwijking bij kam- en marmersalamanders. Ik mocht daar deze week over vertellen bij Villa VdB op NPO Radio 1. Ik reisde af naar de studio voor wat uiteindelijk een ontzettend leuk, live gesprek werd over het salamander raadsel, mijn passie voor ' scare-acting ' rondom Halloween, en de beschermde status van de wolf.

Je luistert of bekijkt het hele fragment terug via de bovenste groene button hieronder! Die onderste kan trouwens ook, het gesprek werd namelijk zó leuk gevonden dat het gebundeld werd in de '4 van de Villa' podcast, waarin de meest spraakmakende gesprekken van de week terecht komen. Een hele eer!

English summary:

I have already been working on my PhD project about DNA mutations in crested and marbled newts for almost four years now. This week I got an opportunity to talk more about it in a Dutch show, Villa VdB, on NPO Radio 1. I traveled to the studio and found myself in a very nice, live conversation about the 'salamander mystery', my passion for ' scare-acting ' during Halloween, and the conservation status of the wolf. You can watch + listen back the entire interview via the green buttons above (Dutch only, the top one refers to the interview directly, the bottom one refers to a 'best talks of the week' podcast episode of the same show, which also features this interview - such an honor!)

We zijn omgeven door massaal 'gedumpte', exotische Alpenwatersalamanders

Wed, 02 Aug 2023 11:20:22 GMT

We are surrounded by massively 'dumped', exotic Alpine newts

2 aug, 2023

[English summary below]
Oké, weet je nog toen we een bundel aan studies publiceerden over exotische populaties van amfibieën die hoogst waarschijnlijk zijn uitgezet, zoals boomkikkers , vroedmeesterpadden , kamsalamanders en knoflookpadden ? Voeg de flamboyant ogende Alpenwatersalamanders vanaf nu ook maar toe aan dat lijstje...

Eerder schreef ik al een stuk "Aliens in de duinen!?" waarin ik uitlegde waarom dieren zo vaak voorkomen in de natuur op plekken waar ze niet horen, en waarom we ons dat niet altijd realiseren. Bijvoorbeeld door de onherkenbaarheid van zogenaamde 'cryptische soorten'. Mijn collega's en ik waarschuwden toen al voor het gevaar dat exoten vormen voor de lokale biodiversiteit en het milieu.

Vandaag herhalen we deze waarschuwing nog maar even, dit keer met mooie foto's van Alpenwatersalamanders erbij. Want wat blijkt? Ook die zijn massaal uitgezet in Nederland (en o.a. Engeland en Ierland), zo blijkt uit DNA onderzoek uitgevoerd door ons studententeam. De resultaten werden onlangs gepubliceerd in een wetenschappelijk artikel. [Tekst gaat verder na de foto]

Een zwanger alpenwatersalamander vrouwtje (links) met achter haar een alpenwatersalamander mannetje in prachtkleed (rechts). Tijdens de paartijd zijn de mannetjes opvallend blauw en hebben ze een gestreepte kam op hun rug. Foto door Michael Fahrbach.

De kracht van DNA onderzoek

Studenten van het Wielstra lab , evenals een grote groep ' citizen scientists ' en experts, hebben hard gewerkt om DNA monsters te verzamelen van Alpenwatersalamanders op allerlei plekken. Omdat het DNA van de Alpenwatersalamanders verschilt binnen het totale verspreidingsgebied - zie het als een 'genetische vingerafdruk' - kunnen we aan de hand van dit DNA bepalen wat de geografische oorsprong van geïntroduceerde populaties (of zelfs 'geïntroduceerde soorten') is.

Soorten? Ja, soorten. Want om de zaken net als bij de eerdere boomkikkerontmaskering nóg iets ingewikkelder te maken, lijkt het erop dat 'de Alpenwatersalamander', die momenteel nog onder één soortsnaam wordt geschoven in de literatuur (namelijk Ichthyosaura alpestris ), wellicht zelfs bestaat uit meerdere, verschillende soorten die met het blote oog gewoon moeilijk te onderscheiden zijn. De genetische achtergrond, daarentegen, is wél zeer verschillend. DNA biedt dan dus zekerheid.

'Ondoordacht gesjouw'
De resultaten aangaande de onderzochte populaties waren wederom best shockerend. We troffen maar liefst drie van de vijf vermeende, cryptische Alpenwatersalamandersoorten aan in Nederland, terwijl hier maar één van de vijf hoort voor te komen van nature. De DNA profielen van de meest afwijkende individuen uit de exotische populaties bleken afkomstig uit Italië en de Balkan regio.

Los daarvan kwamen we ook veel populaties tegen met het 'inheemse' genetische profiel, maar dat profiel komt op heel veel andere plekken óók voor - en de locaties zijn vaak nog steeds ver buiten het natuurlijke vesrspreidingsgebied. Kortom, die populaties moeten dus zeker niet als 'niet-exotisch' beschouwd worden. We schatten dat het daarom om tientallen, misschien honderden, uitzettingen moet gaan over de jaren heen: continu, ondoordacht gesjouw van A naar B, dus. Dit is de meest waarschijnlijke verklaring. [Tekst gaat verder na de foto]

Twee alpenwatersalamander mannetjes omringen een vrouwtje en proberen haar in het water te verleiden tijdens de paartijd. Foto door Michael Fahrbach.

Stop ermee!
Artikelen en persberichten verschenen naar aanleiding van de publicatie op Nature Today en Naturalis . Ook merken we al dat de media hier weer bovenop duiken (en terecht!) Het is namelijk belangrijk dat er meer bewustzijn komt over het probleem van geïntroduceerde populaties in de natuur. Want zoals we voorheen ook riepen, en blijven roepen: de grootste veroorzaker van de plotselinge verschijning van exoten is de mens. Het was vroeger normaal, maar het komt waarschijnlijk ook vandaag de dag nog voor. Ik stel daarom voor dat we dit voor eens en voor altijd een halt toeroepen en mensen oproepen om nooit dieren uit gevangenschap, zoals huisdieren, los te laten buiten. En hier is waarom:

Mensen zetten kennelijkal decennia lang amfibieën (en andere dieren en planten) uit in het wild, maar hebben geen idee wat de negatieve gevolgen hiervan kunnen zijn voor de inheemse biodiversiteit op de langere/evolutionaire termijn. Om daar meer te weten over te komen, raad ik aan de bovengenoemde persberichten te lezen, of om een kijkje te nemen bij de onderstaande video's op het YouTube kanaal van Naturalis. Daarin leg ik uit wat precies (de gevaren van) exoten zijn. Tevens leg ik daar uit hoe de studenten hun onderzoeken precies uitvoeren, mocht je daar nietuwsgierig naar zijn. De link naar het wetenschappelijke artikel staat natuurlijk ook nog een keer vermeld hieronder als groene button, dus klik daar ook even op!

English summary:
Today our research team published another paper on exotic amphibians in the Netherlands and beyond. This time we describe a big number of introduced populations of Alpine newts. Thus, these pretty-looking salamanders can be added to the list of tree frogs, crested newts, midwife toads and spadefoot toads that we analyzed earlier on (read about that here ).

Once again, we warn the public about the danger that releasing animals into the wild poses to native species. This constant dragging around of of wild animals that originally come from distant populations or different species - and that thus have different genetic profiles and evolutionary histories - has to stop for the sake of the health of nature & global biodiversity. This used to be normal decades ago, but we cannot exclude the possibility that people still do this nowadays due to a lack of awareness. So please: don't release captive animals or pets into the wild. Instead, bring them to a sanctuary.

A Nature Today article was published in response to the paper and press releases have already made the media alert to pay attention to the big problem of exotic amphibians again.. The link to the scientific paper on Alpine newts can be found in the green button above, and in the above videos I explain more about the DNA techniques, our research and the dangers of exotic animals in the context of earlier studies (and yes: English subtitles are included)!

NOTE: Het desbetreffende studentenproject werd onder leiding van hoofdonderzoeker Dr. Ben Wielstra uitgevoerd vanuit het Institute of Biology Leiden (IBL) en Naturalis Biodiversity Center . We werkten nauw samen met RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) . Verder waren er veel ondersteunende partijen betrokken binnen Nederland, maar ook daarbuiten: Engeland, Ierland, Schotland, etc. De publicatie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift ' Amphibia-Reptilia' .

Banner foto bovenaan en foto's met onderschrift in de tekst door Michael Fahrbach.
Banner foto onderaan via Pixabay.

NOTE: The projects were guided by principal investigator Dr. Ben Wielstra at the Institute of Biology Leiden (IBL) and Naturalis Biodiversity Center . We worked together closely with RAVON (Reptile, Amphibian, Fish Conservation Netherlands) and also with other parties within and outside of the Netherlands. The paper was published in the scientific journal ' Amphibia-Reptilia' .

Banner photo at the top, and photo's in the text with captions, by Michael Fahrbach.
Banner photo at the bottom by Pixabay.

Kleurvisie keerde weer terug bij zeeslangen - en dat is verrassend (maar ook weer niet)!

Thu, 13 Jul 2023 14:19:06 GMT

Seasnakes regained their color vision - which is both surprising and expected!

13 jul, 2023

[English summary below]

Eerder deze maand verscheen er een wetenschappelijk artikel in het tijdschrift ' Genome Biology and Evolution ' over de evolutie van kleurvisie in bepaalde zeeslangsoorten ( Hydrophis spp.). K IJK Magazine vroeg aan mij over een uitleg te geven over hoe bijzonder deze 'herontwikkeling' geweest moet zijn - en over of de genetische studie goed is uitgevoerd.

Voorproefje:

"“Dit is inderdaad niet iets wat vaak beschreven is in een zo specifiek, losstaand geval”, vertelt bioloog Manon de Visser van de Universiteit Leiden en Naturalis Biodiversity Center. “Wel is het zo dat onze eigen voorouders iets vergelijkbaars is overkomen. Eerst hadden wij drie soorten kegeltjes. Toen verloren we er een, maar later kwam er weer een derde type bij. Dat geldt ook voor sommige andere primaten en slangen. En nu blijkt dus dat een specifieke zeeslangensoort in totaal niet drie, maar vier typen opsines bezit.” Maar waarom heeft H. cyanocinctus dan twee extra kegeltjes gekregen? Dat is volgens De Visser ... "

Je leest verder via de groene button:

Tekening van een zeeslang uit het geslacht Hydrophis. (Bron: Public Domain)

English summary:

Earlier this month a scientific article appeared in the journal 'Genome Biology and Evolution'. It was about how a certain species of sea snakes 're-evolved' a particular form of color vision. KIJK Magazine asked my expert opinion on the piece: how rare is this finding? And is the study well executed? My opinion is embedded within the article [Dutch only, you can read it through the green button above]

Source banner photo: Pixabay.

"What is your favorite animal?" and more maddening questions!

Wed, 28 Jun 2023 16:41:54 GMT

(Engelse versie blog, voor de Nederlandse versie klik je hier )

28 jun, 2023

As a biologist you can work on it all: from molecules to ecosystems and from plants to animals. I myself chose to study mostly animals and their behavior. When I was still a child, I used to observe them every week at the zoo – and I still observe animals every day now. At my current job I even investigate the evolution and the DNA of animals.

In addition to researching animals, I enjoy making other people enthusiastic about science and animals too. While doing so I secretly observe the behavior of the people around me: after all, we are nothing more than monkeys ourselves. And monkeys are predictable... For example, the most expected and frequently asked question I receive as a biologist is definitely: "what is your favorite animal?" Utterly maddening! Because how could I ever choose? What should that decision be based on, even? I think that could be an entire study in itself. [Text continues after photo]

Did you know that, despite the low cuddliness-level, snakes are actually very social and intelligent animals? Pixabay CC0

Cuddliness, or DNA?

Most often one chooses a favorite animal based on its cuddliness. But a more original question you could ask, is: "which animal has the most absurd DNA?" To which I would respond: salamanders! Their DNA code is about ten times as long as that of a human, or most other animals. In that case we would base our fascination on a genetic trait - because why should cuddliness be the most important factor?

Let's take a different approach: why don’t we choose an animal with remarkable, evolutionary adaptations? Like a Nautilus, which has looked the same for hundreds of millions of years. For example, ask "which animal looks like something that is extinct, but is not?" A much more interesting conversation starter to talk about living fossils, if you ask me. Perfect question for when you are on a date too, so you can analyze someone's reaction (because who doesn't like a 'nature nerd'?)

Don't forget about endangered animals!

Perhaps an even more sensible way to pick an animal of interest is by talking conservation needs. In that case we would ask: "which wild animal desperately needs our support?" This will ensure we start thinking of vulnerable species, for instance the ones with a high extinction risk. So that we can discuss what we are going to do in order to prevent them from actually going extinct. I am thinking elephants, tigers and great apes, but it also makes me think of for instance sharks, insects and amphibians: they are struggling just as badly. [Text continues after photo]

'Nemo' is a clownfish that lives symbiotically with anemones, which are by the way also very cool animals and not plants as is generally believed. Pixabay CC0

From cold and slimy to warm and hairy

Long story short: many biologists are not interested in one animal or animal group. Okay, of course there are specialists who have been fascinated all their lives by a super unique organism such as – I don’t know - a mushroom beetle, a redback bearded saki, or a “humuhumunukunukuapua'a”. (The latter is apparently a Hawaiian fish with a nose that resembles that of a pig. Yes, I did actually have to Google some stuff to make my point here). But those are the exceptions in my field.

That is what makes the biology of animals so much fun for me : from cold and slimy to warm and hairy: I am interested in it! That makes me a bit of a generalist. And it makes it understandable that I am not able to choose one main favorite. So I won’t. But what I cán do is give you a list of a couple of animal species that I study or studied, for example, and that have therefore stolen a piece of my biologist’s heart: [Text continues after photo]

A chamois, which has a goat-like appearance, can run as fast as 50 kilometers an hour and can jump two meters high and six meters far! Pixabay CC0

Sea turtles

Did you know that it depends on the temperature of the nest whether sea turtle eggs develop into male or female turtles? The hotter it is, the more females there will be. In the past I investigated such nests in Costa Rica, together with the University of Utrecht. I collected the eggs to prevent poachers from robbing the nests. When the eggs hatched, we brought them back to where the mother made the nest and released them in that exact same spot: what a spectacle to see those baby sea turtles racing towards the water!

Bats

Despite their bad reputation, bats play an incredibly important role in our ecosystem. And they eat a lot of mosquitoes: win-win. In the past I often conducted fieldwork as an ecological consultant for Econsultancy, and now I still regularly go outside to search for the bats. I find them using a so-called 'bat detector', which makes the echolocation sound of the bats that is inaudible to humans, audible. Or I use a flashlight: you often find them in the summer nights between the trees, above the water, or circling lampposts while hunting insects. [Text continues after photo]

A grasshopper does not have ears on its head, but on its belly, so that it can 'hear through the ground'. Pixabay CC0

Pygmy hogs

Okay, let’s also include some cuddly looking animals here. The Indian pygmy hog, also known as the 'pygmy hog', is the smallest and most endangered pig species in the world. It is therefore not the same as a dwarf pig you encounter at the petting zoo, but it is really a special species. I studied the DNA of those hoggies together with Wageningen University and even got to see a stuffed specimen behind the scenes in the collection of Naturalis! A lot of effort is being made in India to preserve this species in the wild. A documentary that I can recommend about this is called 'Durrell's Underhogs': you can easily watch it on the internet.

Salamanders

Especially crested newts and marbled newts . I mention them here because I am currently working on these species together with Naturalis and the University of Leiden. These salamanders have an incredibly long DNA code. And also, there are all kinds of evolutionary riddles hidden within that DNA code! With my colleagues from the Wielstra lab I am investigating a severe mutation in the DNA that causes half of the eggs of these animals to never hatch (strange syndrome, as this is essentially a big waste of eggs!)

What animal deserves to be in the spotlight according to you?
Let the world know by sharing this blog online together with your answer!

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos: Pixabay CC0.

Six reasons why amphibians are declining worldwide

Tue, 25 Apr 2023 12:17:38 GMT

(Engelse versie blog, voor de Nederlandse versie klik je hier )

25 apr, 2023

Already since far before the dinosaurs existed, amphibians existed. But now populations, even entire species, are disappearing at fast pace. Climate change, habitat loss, the illegal pet trade, the introduction of invasive species and a rapid emergence of deadly, infectious diseases all pose serious threats to amphibians worldwide. The biggest cause? Humans.

Amphibians comprise a group of animals that includes the frogs, toads, salamanders and the lesser known caecilians. Scientists have been studying these animals for centuries already. And they have been around for a long time: the most recent common ancestor of all amphibians lived far before the first dinosaurs appeared!

One small frog species, the Darwin’s frog ( Rhinoderma darwinii ), has been named after the famous Charles Darwin. He discovered this special species in Chile during his “Voyage of the Beagle” exploration in the 19 ^th century. It is a relatively small frog species and it is known for its unique type of parental care: the father carries the tadpoles in his mouth. Although the Darwin’s frog once thrived, it is currently endangered - as are many other amphibians worldwide. [Text continues after photo]

1: Deadly pandemics

One of the major reasons amphibians are dying out is the emergence of fatal, infectious diseases. The greatest threat may very well be the emergence of chytridiomycosis: a deadly, pandemic illness caused by certain fungi that literally ‘eat away’ the skins of amphibians. Yikes !

Amphibians rely on their skin for breathing oxygen and for the passing through of other water-soluble molecules and nutrients. This means that if their skin gets too damaged, they eventually suffocate! Scientists are already calling the emergence of chytridiomycosis “the worst infectious disease ever recorded among vertebrates”. So actually this disease is, to amphibians, far worse than corona is to us. Just to make a quick comparison. It is estimated that over 700 amphibian species are currently affected by the disease, and perhaps over a hundred of species have already gone extinct in the last few decades as a result of it.

In addition to the fungi, the poor amphibians are also facing deadly viruses, the most common ones being the Ranaviruses (‘rana’ is the Latin word for ‘frog’). Unfortunately, there is no cure for the deadly diseases - and there also does not seem to be a solution to effectively fight the pathogens. This is a big problem. Especially since modern globalization and wealth has lead humans to travel the world easily. This has increased the the spread of infectious, amphibian diseases dramatically.

2: Habitat is disappearing

Next to deadly diseases, amphibians are going through some hard times because the habitats that they rely on are disappearing. Habitat loss, alteration, and fragmentation are causing populations to shrink or even vanish. Humans are encroaching natural areas as a result of urbanization, and landscapes change because of agricultural developments. This leads to terrains becoming uninhabitable for amphibians – it causes them to literally lose their homes! [Text continues after photo]

Because amphibians are generally reliant on both water and land, and because their habitat requirements tend to change across their life stages (a tadpole lives life differently than an adult frog, for instance), it is impossible to take just one, targeted conservation approach to save their natural living areas.

3: The impact of pollution

On top of the danger of disappearing habitats, amphibians are also impacted by industrial and agricultural pollution, which is a problem even in locations where their habitat is still (partially) intact. In fact, pollution is extra dangerous to amphibians in comparison to other types of animals, because their sensitive and permeable skin renders them more susceptible to chemicals - and likely also microplastics. You are already starting to notice how difficult it must be to be an amphibian nowadays!

4: Climate change and weather extremes

Just as how amphibians are sensitive to pollution, they are sensitive to other environmental factors. Today’s climate change and global warming are leading to alterations in the temperature and moisture of the environment. This is again disrupting the dermal uptake system of amphibians. And there is more. [Text continues after photo]

Climate change and global warming also impact amphibian life cycles. As these animals are highly dependent on weather conditions for their breeding behavior, reproductive seasons may come too early or too late for them if the weather is not optimal. For instance, warmer winters lead to earlier breeding with fewer eggs, which may be detrimental for the long-term survival of populations. On top of that, amphibians are not always very well equipped to deal with extreme weather conditions, such as seasonal droughts and wildfires. Most amphibians are likely unable to evolve and adapt fast enough to keep up with the unnatural fast pace of climate change.

5: The illegal pet trade

‘Just stop already!’ you must be thinking by now. But we do need to discuss a few more things. For instance the illegal pet trade. Amphibians make popular pets and although it is possible to obtain certain species legally and to take care of them properly, many species are consistently being collected from the wild to be sold illegally. Scientists found that this is the case for at least over a thousand amphibian species, of which 20% is known to be endangered in the wild. And the true number is likely even higher than that! [Text continues after photo]

6: 'Intruders' (invasive species)

A less described, but serious consequence of the pet industry besides, obviously, the harvest of wild animals, is the release of invasive species in new locations. When exotic species end up in some place where they don't naturally occur - ánd if they then settle there and increase in numbers - we can call them 'invasive'. This can happen on purpose, or by accident (for instance if pets escape). Invasive 'intruders' can compete with native species for food or living space, or they may even eat native species, eradicating them. Also, they can bring some of the dangerous pathogens discussed earlier onto new territory. You can compare this again with corona, which humans spread all across the globe in no-time because all areas of the world are so interconnected nowadays. The introduction of exotic species can therefore drive native species to extinction.

Can we still save amphibians - and should we even care?

Yes and yes! Luckily – despite all this misery – there is still some good news left: we are able to save many amphibians, including the Darwin’s frog, from their drastic downfall in the near future. But to save amphibians from extinction, natural environments all across the globe will need to be kept as cool, green, and clean as possible! Together, we thus must learn to appreciate and help amphibians more than we do now. This is important because without amphibians ecosystems will deteriorate, which will affect the well-being of humans as well. Want to know more about that? Then read my other article ' Why are amphibians ‘bioindicators’ and what does this mean? '

1 Hughes, A.C., Marshall, B.M. & Strine, C. T. (2021) Gaps in global wildlife trade monitoring leave amphibians vulnerable . eLife.

2 da Costa Araújo, A.P., Rocha, T. L., de Melo e Silva & D., Malafaia, G. (2021) Micro(nano)plastics as an emerging risk factor to the health of amphibian: A scientometric and systematic review . Chemosphere.

3 Hof, C., Araújo, M., Jetz, W. & Rahbek, C. (2011) Additive threats from pathogens, climate and land-use change for global amphibian diversity. Nature.

4 Stringham, O. C. & Lockwood, J.L. (2018) Pet problems: Biological and economic factors that influence the release of alien reptiles and amphibians by pet owners . Journal of Applied Ecology.

5 Ford, J., Hunt, D.A.G.A., Haines, G.E., Lewis, M., Lewis, Y. & Green, D.M. (2020) Adrift on a Sea of Troubles: Can Amphibians Survive in a Human-Dominated World? . Herpetologica

6 IUCN SSC Amphibian Specialist Group

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos: Pixabay CC0.

Why are amphibians 'bioindicators' - and what does this mean?

Mon, 24 Apr 2023 12:17:36 GMT

(Engelse versie blog, voor de Nederlandse versie klik je hier )

25 apr, 2023

Because of their vulnerability to pollution and environmental changes, amphibians are considered handy ‘bioindicators’. Simply said: if you see a frog or salamander, you likely find yourself in a healthy environment. Such a good environmental quality is important not only to amphibians, but to all of nature and biodiversity – including humans.

Amphibians are a group of animals that includes frogs, toads, salamanders and the lesser known caecilians. These animals have appeared in many ancient myths, legends and other stories, mostly because they were considered mysterious creatures. You are probably familiar with the story where the princess kisses a frog, which then turns into a prince. In the original version of the story by the Brothers Grimm the frog was actually not kissed by the princess. On the contrary! Instead of receiving a kiss, the poor frog was thrown into a wall to initiate its remarkable transformation into human being. But the fairytale has been changed through time in order to get rid of the sharp edges, as to make the story more animal friendly and less scary to children.

Rewritten fairytales and a changing, natural world

Nowadays, we know much more about amphibians. They are not as mysterious as our predecessors thought, but that does not make them any less interesting! Amphibians fulfill important ecological and economic roles within ecosystems. They are indispensable in the natural food chain, both in water and on land and without them, the chances are high that ecosystems would collapse.

Nature is not particularly doing well: just in the way humans have rewritten fairytales, humans worldwide have altered the natural environment of many animals. But the difference is that this unfortunately did not always lead to a better situation for the animals. This goes for amphibians as well, an animal group which appears to be of value in monitoring the environmental quality. [Text continues after photo]

Me studying salamanders in the Dutch forests. Curious? Read this blog ! Photo by Nienke Prins.

The importance of amphibians in nature and science

Amphibians keep insect populations, and thus pests, in check. They help manage algal blooms in waters and provide in decomposition and nutrient cycling through waste excretion. They also improve soil quality by digging burrows (similar to the more familiar example of rainworms). And, perhaps most importantly, they are an important food source to various types of organisms, including animals like; mammals, birds, fish, reptiles, and even other amphibians! In some societies, humans depend on amphibians as a food source too.

Besides all of these natural functions, amphibians also help move medicine and science forward as they are generally studied as model organisms. For example, frogs have been frequently investigated in studies on embryology, growth and toxic substances. And salamanders, for instance, are the focus of many studies because of their amazing capability to re-grow limbs and other body parts. Overall, it is safe to say that the biology of amphibians teaches us a lot about evolution, health and natural processes.

Being lectured by a sensitive skin!

In one of the first 'DNA talks', videos that I make for Naturalis, I explained about the similarities between the DNA of humans, chimpanzees, bananas and fruit flies (below). This video partially inspired the exhibition designers to include a chimpanzee, as well as a banana, in the evolution room, as a way to showcase genetic relatedness among organisms. My colleagues contacted me for more information after seeing the video: we had a nice chat about how I actually studied chimpanzees before I came to Naturalis, when I still worked for Apemanagement, Wageningen University and the Jane Goodall Institute NL. And we all became super excited about the idea for this new display! [Text continues after photo]

The four native species of newt that naturally occur in the Netherlands. Curious? Read this blog ! Photo by Nienke Prins.

Amphibians, our helpful bioindicators, are in danger

Amphibians are currently in trouble. Despite conservation efforts, they are facing a mass extinction crisis. This is alarming, because they represent a healthy environment – something that is of direct importance to human health, too. Sir David Attenborough mentioned the following on the matter: "Amphibians are the lifeblood of many environments, playing key roles in the function of ecosystems, and it is both extraordinary and terrifying that in just a few decades the world could lose half of all these species." You can read more about why amphibians are not doing very well here: ‘ Six reasons why amphibians are declining worldwide ’.

My wish: a metaphorical kiss to all amphibians!

We have already changed the fairytale around: the princess respects and kisses the frog, instead of catapulting it around. Kissing frogs and salamanders in real life is not a good idea and is also not recommended (luckily, little people will be saddened by these words of advice). But the least we can do for amphibians in the modern world is realize rather sooner than (too) late that they are a reflection of the natural health and beauty of our planet – and thus protect them. Underneath their sensitive, fascinating skins they may not be princes, but something much better: indicators of life. Amphibians need a metaphorical kiss of humankind in order to thrive.

This is why many scientists study amphibians and why conservationists worldwide are taking action to protect amphibians in the wild. There is an increasingly louder call for the reduction of pesticides and fertilizers in agriculture and a growing sense of responsibility to reduce the use of pollutants by industries - as well as by households. It is quite simple: the cleaner and more natural the environment, the more amphibians will be attracted to it. So the next time you see a toad hopping around in your garden, or a salamander swimming a pond nearby, take some time to appreciate their presence. It literally means the world!

1 Valencia-Aguilar, A., Cortés-Gómez, A.M. & Ruiz-Agudelo, C. A. (2013) Ecosystem services provided by amphibians and reptiles in Neotropical ecosystems, International Journal of Biodiversity Science, Ecosystem Services & Management, 9:3, 257-272, DOI: 10.1080/21513732.2013.821168

2 West, J. (2018). Importance of Amphibians: A Synthesis of Their Environmental Functions, Benefits to Humans, and Need for Conservation . In BSU Honors Program Theses and Projects. Item 261.

3 Hocking, D.J. & Babbitt, K.J. “ Amphibian contributions to ecosystem services .” Herpetological conservation and biology (2014).

4 Background information on the fairytale of "The Princess and the Frog" (in Dutch)

5 Article by the Guardian on wildlife conservation

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos: Pixabay CC0.

Op de radio bij Vroege Vogels tijdens onze amfibieën zoektocht

Sun, 16 Apr 2023 09:27:39 GMT

On Dutch radio during our search for amphibians

16 apr, 2023

Pleun van Vroege Vogels gaat met ons in gesprek tijdens veldwerk. Foto door collega Anagnostis Theodoropoulos.

[English summary below]

Afgelopen winter publiceerde ik met collega's een artikel over watersalamanders die overwinteren in een meerkoetnest . Iemand van Vroege Vogels, BNNVARA, nam toen contact met mij op en we spraken af om samen het veld in te gaan zodra de winterslaap van de watersalamanders voorbij zou zijn. Ik organiseer jaarlijks excursies binnen mijn monitoringsgebied van RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) om studenten uit ons team uit Leiden te onderwijzen. In het gebied dat we bezochten komen alle vier de inheemse watersalamanders voor, evenals andere amfibieën zoals kikkers en padden. En dat is best bijzonder! Het is dan ook een perfect gebied om DNA te verzamelen en veldwerk ervaring op te doen. Verslaggeefster Pleun ging daarom met ons mee op pad en dat leidde tot een super leuk radio fragment uitgezonden door NPO Radio 1 . Je hoort de blubber bijna door de speakers komen! Luister het terug via de groene button hieronder, van 0:37:00 tot 0:46:00!

Veldwerk in het monitoringsgebied van RAVON. Ik help onze studenten om de amfibieën te vinden, om ze op soort te determineren op basis van uiterlijke kenmerken, en om DNA van ze af te nemen op een diervriendelijke manier. Op de foto's zie je biologiestudent Robin Elfering die onderzoek doet naar de in Nederland vrij zeldzaam voorkomende vinpootsalamander ( Lissotriton helveticus , linksboven). Rechtsonder zie je een kikker ( Rana temporaria ) met wat lijkt op oude littekens op zijn rug. Hij is vast ooit aangevallen geweest door een vijand, maar heeft dit overleefd! Foto's door collega Anagnostis Theodoropoulos.

English summary:

Last winter I and colleagues published an article about smooth newts hibernating in a coot's nest . A Dutch radio program called ' Vroege Vogels ' (Early Birds) then contacted me and we agreed to go into the field once the newts would have concluded their hibernation, to search for them. Reporter Pleun thus joined us recently with a strong microphone. This resulted in a rather fun radio fragment in which you can almost hear the mud coming through your speakers! (Dutch only, replay the item through the green button above from 0:37:00-0:46:00).

Source photos: Anagnostis (Notis) Theodoropoulos, team-member of the Wielstra lab . Banner photo: Lissotriton helveticus male.

Red de padden! Interview over de jaarlijkse paddentrek

Mon, 27 Mar 2023 10:03:02 GMT

Save the toads! Interview regarding the annual toad migration

27 mrt, 2023

[English summary below]

"�� : ‘�� , �� . �� ."

De paddentrek is veel mensen denk ik niet ontgaan de afgelopen periode! Ik werd geïnterviewd voor de Volkskrant om te vertellen over hoe vrijwilligers landelijk padden helpen over te steken bij hun tocht van de winterrustplekken naar de voortplantingswateren èn om iets te zeggen over waarom we ons zorgen zouden moeten maken om de achteruitgang van de gewone pad ... Gequoot:

"�� , �� , �� . �� , �� , �� , �� . �� , �� . �� . �� . �� . �� . �� , �� . �� ."

Lees het volledige artikel via de groene knop hieronder!

English summary:
I was interviewed by one of the big, Dutch newspapers - de Volkskrant - to tell something about the annual toad migration and about why we should worry about the fact that toads seem to be declining in numbers. The article is only in Dutch, but you can read it by clicking the green button above!

Figuur: De gewone pad ( Bufo bufo ) vind ik één van de schattigste amfibieën. En het leuke nieuws is: hij leeft overal, zelfs in je achtertuin! Het slechte nieuws is alleen dat de gewone pad de afgelopen jaren sterk in aantal af lijkt te nemen. Daarom doen vrijwilligers en onderzoekers hun uiterste best om de padden te helpen. (Bron: Pixabay).

Dress to hide, or dress to impress? Bionieuws item over kleurevolutie bij amfibieën

Fri, 24 Mar 2023 11:01:07 GMT

Bioniews article about the evolution of color in amphibians

24 mrt, 2023

[English summary below]

Het zal je niet ontgaan zijn dat dieren, waaronder ook amfibieën, allerlei strategieën hanteren om te ontkomen aan roofdieren. Bijvoorbeeld door te proberen om niet op te vallen en zo veel mogelijk tegen de achtergrond te verdwijnen: dat heet camouflage . Anderzijds is júist opvallen ook een tactiek, door met bijvoorbeeld felle kleuren aan te geven dat je giftig of onsmakelijk bent: dat heet aposematisme . Camouflage en aposematisme zijn twee extreme voorbeelden van het gebruik van kleur om te overleven als prooi (zie de foto's onderaan de pagina).

Eerder deze maand verscheen een onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Science (17 maart) . Daar gingen wetenschappers voor het eerst in op het feit dat er eigenlijk ook een heleboel 'tussenvarianten' bestaan die cruciaal blijken in de evolutie van kleuren. Bijvoorbeeld: een amfibie is niet altijd óf heel gecamoufleerd, óf heel felgekleurd. Er zitten nog allerlei uiterlijke verschijningen - een heel kleurenpalet met allerlei tinten - tussenin. Soms gaan camouflage en aposematisme zelfs goed samen. 'Hè? Maar hoe dan? Je kan toch niet allebei tegelijk zijn?" hoor ik je denken. Jawel, dus!

Een goed voorbeeld zijn de kamsalamanders waar ik onderzoek naar doe voor mijn proefschrift. Die hebben een niet opvallende, 'camouflerende' rugkleur, en juist een zeer opvallende, 'aposematische' buikkleur. Zulke tussenvarianten zijn volgens de wetenschappers van het recent verschenen artikel de ultieme schakel om van gecamoufleerd beestje te kunnen evolueren naar felgekleurd beestje: als je namelijk in één keer een felle kleur zou ontwikkelen in combinatie met giftigheid of onsmakelijkheid, zouden roofdieren niet genoeg tijd hebben om te 'leren' dat je niet eetbaar bent. Dan zouden de nieuwe, opvallende mutanten dus altijd direct opgegeten worden, waardoor de mutatie niet zou standhouden...

Een spontane evolutie van felle kleur in combinatie met giftigheid is dus onwaarschijnlijk: er zijn tussenvormen nodig, zodat de evolutie - zoals meestal het geval is - geleidelijk plaats kan vinden. Je leest meer over het interessante onderzoek en mijn commentaar in Bionieuws via de groene button of via de figuur daaronder. Voorproefje, met dank aan auteur Steijn van Schie: "... ik ben bijvoorbeeld benieuwd hoe dit plaatje eruit ziet voor andere verdedigingsstrategieën, zoals veel herrie maken, stinken, terugvechten of het wel of niet kunnen teruggroeien van afgebeten lichaamsdelen."

Het artikel over de evolutie van waarschuwingskleuren. (Bron: Bionieuws)

English summary:
This week a major article was published in the prestigious, scientific journal Science (17 March) . In this article scientists argue that aposematic colors (warning colors of distasteful or poisonous prey) likely evolve gradually. Moreover, they conclude that staying hidden by means of camouflage is often a more stable evolutionary strategy. And that to go from a camouflaged state to a aposematic state there must be looks that fall 'in-between' (see the figures below). The crested newts for instance, which I study for my dissertation, are such an example of an intermediate appearance: they have a brownish, cloaked color on their backs, and a much more striking and notable yellow or red pattern on the belly. I was able to provide my opinion about the recent Science article in Bionieuws - the newspaper for every Dutchie with an interest in biology and nature. [in Dutch only, you can read the article through the green button or the figure above]

Links : een pijlgifkikker, volledig aposematisch gekleurd (Pixabay). Midden: een kamsalamander, met een gecamoufleerde rugkleur en een aposematische buikkleur (2011, Omid Mozaffari - Public Domain Wikimedia commons). Rechts : een volledig gecamoufleerd padje (Pixabay).

Geselecteerd als 'Face of Science' 2023!!!

Thu, 09 Mar 2023 10:09:32 GMT

Selected as 'Face of Science' 2023!!!

09 mrt, 2023

[English summary below]

Eindelijk mag ik het nieuws kenbaar maken, het woord is eruit: dit jaar ben ik verkozen als één van de twaalf nieuwe Faces of Science (FoS)! Hoera! FoS is al sinds 2013 een initiatief van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), De Jonge Akademie , en NEMO Kennislink . Dit jaar is dus de tiende editie van Faces of Science, waarbij het doel is om "scholieren en studenten kennis te latenmaken met de wereld van wetenschap en het werk van wetenschappers" en ik ben ontzettend vereerd dat ik een jaar lang mijn ervaringen mag gaan delen als 'gezicht van de biologie'.

Hoe ik hier ben beland? Uiteindelijk ben ik uit een lijst van genomineerden geselecteerd. Dit heb ik onder andere te danken aan Dr. Lisa Becking , een zeer inspirerende Associate Professor in de mariene biologie, die net als ik verbonden is aan Naturalis Biodiversity Center en mij nomineerde voor FoS. Daarnaast is het ook dankzij mijn PhD supervisor Dr. Ben Wielstra , die mij en andere wetenschappers uit ons team bij het Instituut voor Biologie Leiden (IBL) begeleidt bij onze onderzoeken. Ben steunt mij inmiddels al jaren bij het najagen van kansen zoals deze, zodat ik zo veel mogelijk kennis over met name DNA en amfibieën op een leuke manier zichtbaar en aantrekkelijk kan maken voor iedereen!

Naast mij zijn nog elf andere 'Faces of Science' geselecteerd uit verscheidene vakgebieden - allen promovendi - die op hun beurt door senior academici genomineerd werden. Wil je onze allereerste verhaaltjes lezen, waarin we onszelf en onze onderzoeken introduceren? Check dan het nieuwsbericht op de website van KNAW via de groene knop hieronder. Voorproefje: "Door bizarre afwijkingen in het DNA van salamanders te onderzoeken, probeert Manon evolutie te begrijpen en tegelijkertijd bedreigde en minder aaibare dieren een stem te geven."

English summary:

The word is out: I have been selected as twelve of the 'Faces of Science' 2023! Faces of Science (FoS) is an initiative by KNAW , De Jonge Akademie , and NEMO kennislink . Hurray! FoS exists since 2013, meaning that this year it is the 10th anniversary. All twelve faces are introduced on the website on KNAW, you can find the link through the green button provided above the logos (scroll up, article in Dutch only).

"Erbij horen is overrated" NRC interview over mijn leven as biologe, ondernemer, èn actrice!

Sat, 04 Mar 2023 13:23:54 GMT

"Fitting in is overrated" NRC interview about my life as biologist, entrepreneur, ánd actress

03 mrt, 2023

[English summary below]

Onlangs werd ik geïnterviewd door het NRC over mijn leven als biologe voor een artikel in de wetenschappelijke rubriek "Jong Geleerd", gefocust op promovendi. Een hele eer! Ik heb mijn best gedaan om niet alleen mijn huidige onderzoek naar salamander DNA goed uit te leggen, maar ook de persoonlijke route die ik afgelegd heb om tot dit punt in mijn vroege carrière te komen.

Het was een ontzettend leuk gesprek met Gemma Venhuizen over mij voorliefde voor "bedreigde en ondergewaardeerde dieren" en ik ben blij dat er uiteindelijk een prachtig artikel uit gerold is waarmee ik hoop de jonge generatie te inspireren. Ik denk namelijk dat je hart volgen soms ook kan betekenen dat je een beetje tegen de stroom in zal moeten gaan:

" Ik houd wel van outcasts. Erbij horen is overrated. Ik pas ook niet in één hokje: de ene dag loop ik in een waadpak door de sloot, de andere dag leef ik me uit met make-up of een manicure. Ik werk als promovenda én actrice én ondernemer – zo doe ik wetenschapscommunicatieklussen en verkoop ik zelfgemaakte, op de natuur geïnspireerde sieraden. Er wordt zo vaak gezegd dat je alles moet laten vallen als je de wetenschap ingaat, maar daar ben ik het niet mee eens. Als onderzoeker heb je juist ook een uitlaatklep nodig."

De rest van mijn verhaal is te lezen via de groene button, óf door omlaag te scrollen ;)

English summary:

Recently I was interviewed by the NRC about my life as a biologist. Quite the honor! I did my best to carefully explain not only my current research on salamander DNA, but also the personal route I've taken to get to this point in my early career! The article is in Dutch only.

Jurassic Park: Bij SLAM! vertelde ik over dodo-, dino- mammoet- en salamander-DNA!

Thu, 02 Feb 2023 11:03:51 GMT

On Dutch radio I talked about dodo-, dinosaur-, mammoth - & salamander DNA!

02 feb, 2023

Geluidsfragment. Bron/Eigendom van SLAM! (met toestemming geplaatst)

[English summary below]

Last minute werd ik gebeld: "kan jij op de radio iets vertellen over gentechnieken waarmee wetenschappers van plan zijn om de dodo en de mammoet weer tot leven te wekken?!"

Als geneticus die het liefst de huidige natuur behoudt en die onderzoek verricht aan diersoorten die gelukkig (nog) niet zijn uitgestorven, twijfelde ik wel eventjes... Maar natuurlijk weet ik ook wel dat er wetenschappers zijn in de wereld die " Jurassic Park achtige parktijken" uitvoeren. Daarom gaf ik op de radio bij SLAM! mijn mening hierover: er zitten namelijk zeker voor-, maar ook nadelen, aan dit soort experimenten.

Het interview werd al gauw een super leuk gesprek met DJ Martijn La Grouw over de dodo, de mammoet, dinosauriërs en natuurlijk: amfibieën! Je luistert het fragment hierboven terug. Een stukje: "Het beste wat ze zouden kunnen doen is een soort van 'menselijk gebrouwen cocktail', zegmaar, van een dodo en een stukje duif terugbrengen. En ja, is het dan ook wel echt een dodo? En wat breng je dan terug? En als je dat wil uitzetten in de natuur, gaat dat het dan wel overleven of is het misschien juist schadelijk voor de natuur? Er zitten heel veel haken en ogen nog aan ... "

English summary:

I received a call last-minute: "can you talk on the radio about genetic techniques that scientists are using to bring the dodo and mammoth back to life?!" As a geneticist who prefers researching animal species that can are fortunately not extinct (yet), I had my doubts for a moment... But of course I also know that there are in fact scientists in the world who conduct "Jurassic Park-like" experiments. That is why I decided to give my personal opinion on the matter on live radio: these kinds of investigations certainly have their scientific advantages, but they can also have big cons. The interview turned into a fun conversation about dodos, mammoths, dinosaurs and of course: amphibians! You can replay the interview at the top of the page (Dutch only).

Source banner photos: Pixabay, public domain.

Wormsalamanders zijn, ondanks gebrek aan pootjes, geen buitenbeentjes meer!

Sat, 28 Jan 2023 17:45:45 GMT

Caecilians are no longer misfits!

30 jan, 2023

[English summary below]

Op de voorpagina van de meest recente Bionieuws - de krant voor iedere Nederlander met een interesse in biologie en natuur - mocht ik mijn mening geven over een recent, game-changing onderzoek.

Je bent vast bekend met kikkers en padden, en misschien zelfs ook met salamanders. Maar heb je eigenlijk wel eens gehoord van een derde groep amfibieën genaamd ' wormsalamanders '? Wormsalamanders lijken op wormen; op salamanders zonder poten. Maar het zijn geen wormen en óók geen salamanders... Ze leven een nogal mysterieus bestaan onder de grond in met name exotische oorden en er is nog maar weinig bekend over de evolutie en biologie van deze bijzondere amfibieën.

Afgelopen week verscheen plots een belangrijk artikel in het prestigieuze, wetenschappelijke tijdschrift Nature (26 januari) over de vondst en beschrijving van oeroude fossielen die lijken op wormsalamanders! De fossielen bevestigen de nauwe verwantschappen tussen kikkers, padden, salamanders én wormsalamanders. Er is in de literatuur namelijk nogal wat te doen geweest over het wel of niet bestaan van één gedeelde voorouder van deze diergroepen. De wormsalamanders waren buitenbeentjes ( haha, woordgrapje ) die door veel experts niet beschouwd werden als 'echte' amfibieën. Aan die twijfel is nu een einde gekomen: de wormsalamanders zijn officieel lid van de amfibieën gang dankzij de restanten van hun verre voorouders !

Je leest meer over het interessante onderzoek èn mijn commentaar in Bionieuws via de groene button of via de figuur daaronder. Voorproefje, met dank aan hoofdredacteur Gert van Maanen: "‘Deze ontdekking van een oeroude missing link vult een groot gat in het fossielenarchief van amfibieën’, aldus De Visser. ‘Er zijn aan de hand van DNA al wel schattingen gedaan over zo’n amfibievoorouder, maar zonder fysiek bewijs blijft dat altijd een beetje discutabel..."

Het artikel over de oeroude wormsalamander, op de voorpagina van Bionieuws. (Bron: Bionieuws)

English summary:

This week a major article was published in the prestigious, scientific journal Nature (26 january) . Scientists have discovered ancient fossils that confirm the close relationships between frogs, toads, salamanders and the so-called caecilians , which are rather mysterious creatures that look like 'limbless salamanders'. Within literature, there has been a lot of controversy regarding whether or not caecilians and the frogs/toads/salamanders share a common ancestor. Namely, caecilians were perceived to be misfits by some experts, and therefore were not always considered 'true' amphibians. But thanks to the remnants of ancient caecilians this is now definitely proven wrong, meaning they are officially members of the 'amphibian gang'! I was able to provide my opinion about this game-changing discovery on the front page of Bionieuws - the newspaper for every Dutchie with an interest in biology and nature. [Dutch only, you can read the article through the green button or the figure above]

Source banner photos: Schistometopum thomense , a modern caecilian species, by Marius Burger (Public Domain Dedication)

DNA van de moderne kip bedreigt de wilde, rode kamhoen

Fri, 20 Jan 2023 13:27:48 GMT

DNA of modern chickens threatens the wild, red junglefowl

20 jan, 2023

[English summary below]

Gisteren verscheen er een wetenschappelijk artikel in het tijdschrift ' PLOS Genetics' over het gemixte DNA van gedomesticeerde en wilde kippen. De rode kamhoen ( Gallus gallus ) is de wilde soortgenoot - voorouder, als het ware - van de moderne kip zoals we die allemaal kennen ( Gallus gallus domesticus ). In gebieden in Azië waar kippen en rode kamhoenen vrij rondlopen, bijkt dat deze vaak met elkaar kruisen en dat er daardoor kippen-DNA terecht komt in het genoom van de wilde soort, wat het voortbestaan van die soort bedreigt.

KIJK Magazine vroeg mij waarom dit een probleem is. Ik gaf daarom mijn deskundige mening over het genetisch onderzoek en de boodschap die de wetenschappers duidelijk naar voren proberen te brengen. Je leest mijn commentaar via de onderstaande, groene button. Voorproefje:

"... die enorme vermenging is niet best, vervolgt De Visser. “Vergelijk het met honden en wolven: als alle wolven langzaam zouden veranderen in mopshondjes, chihuahua's en golden retrievers, dan zouden die het waarschijnlijk niet lang uithouden in de natuur."

Tekening van twee wilde rode kamhoenderen ( Gallus gallus ), links het mannetje en rechts het vrouwtje. (Bron: Public Domain)

English summary:

Yesterday a scientific article appeared in the journal 'PLOS Genetics'. It was about the admixed DNA of domestic and wild chickens. The red jungle fowl ( Gallus gallus ) is the wild counterpart - the ancestor, if you will - of the modern chicken as we all know it ( Gallus gallus domesticus ). But in areas of Asia where chickens and red junglefowl roam freely, it seems that they often interbreed, leading to chicken DNA ending up in the genome of the wild species and thereby threatening its survival. KIJK Magazine asked me why this would be a problem and I gave my expert opinion [Dutch only, you can read the article through the green button above]

Source banner photo: Pixabay.

The chimp and the bananas: how I helped design the new Evolution exhibition of Naturalis

Sat, 14 Jan 2023 14:36:49 GMT

(Blog alleen in het Engels)

14 jan, 2023

The new "Evolution" exhibition opened at Naturalis! It took me a while to go check it out... But being an evolutionary scientist working behind the scenes of this museum, I of course had sneak away from my work place and have a peak around the corner of this new room rather sooner than later. The 'chimpanzee-banana' display brought a big smile to my face, as I have been involved in the establishment of this showcase! There is a whole, personal story behind it! I'll briefly explain how I helped out and why.

Let me start off by saying that I do not take credit for the way this exhibition was put together - on the contrary. As a scientist I am not much involved with the general activities that take place in the museum, nor with the development of new exhibitions. Besides for my presence in the LiveScience room, I do not actually work in the museum itself. There is a whole team of artists, managers, educational staff, taxidermists, science communicators, and many more people, that makes a museum come to life.

One big team effort!

You can generally find the scientists ('biologists', like myself, but also 'archeologists', 'geologists' and other 'environmentalists') working in the collection tower, the offices, or the laboratories of Naturalis - which are all behind the scenes locations. And as Naturalis is a 'Biodiversity Center' that has been involved with all kinds of research projects and scientific studies over a long period of time, it only makes sense that exhibition designers and educational staff ask the scientists and other experts for help surrounding the contents of new displays. [Text continues after photo]

The new exhibition, displaying the genetic information I gathered for the designers.

The reason why it is important to include science, and thus the scientists and the science communicators, in the development of showcases is to make sure that whatever is being displayed in the museum is shown in a way that; 1) is scientifically correct, 2) offers some kind of educational value, and 3) can be understood by all of the museum visitors, whether they are young or old, Dutch or non-Dutch, nerdy and into science, or not at all: the scientific knowledge should be for everyone!

Partially inspired by a YouTube video I made

The DNA talk that partially inspired exhibition designers of Naturalis (including English subtitles).

The myth of the chimpanzee and the banana

My video may have re-introduced the common thought that chimpanzees and bananas belong together. Worldwide, apes are associated with bananas - even though bananas really do not form the main component of the diet of wild chimpanzees. This is something not everyone is aware of, so we made sure that the display - although fun and colorful to look at, and recognizable when it comes to the chimp and the banana - in some way explained that chimpanzees do not eat bananas all the time. Not even in most zoos nowadays: bananas are way too sugary for that!

All and all: the museum is one cute, educational baby-chimp display richer. This infant chimpanzee will teach the public about primatology, evolution, genetics ánd ecology for a long time to come. What is not to love about that? In addition to that : elsewhere in this new Evolution room there is an interactive screen that teaches visitors about DNA and its nucleotides. A touch-screen, little gaming set-up. Understanding how DNA changes over time is key to understanding the processes behind evolution. So the fact that DNA and genetics have obtained a special place in this latest showroom of the museum is thus a big delight!

PS: In the past I have written several blogs about chimpanzees for the Jane Goodall Institute. Those blogs will be revived and rewritten in the (near) future and posted on my own website, so in case you are interested in great apes: stay tuned!

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos & videos: own material. Please check with me before re-using.

Kleine watersalamanders overwinteren in meerkoetnesten!

Thu, 08 Dec 2022 17:52:33 GMT

Smooth newts hibernate in a coot's nest!

27 dec, 2022

[English summary below]
Bij Naturalis werken verschillende dieren experts: de één onderzoekt vogels, de ander bestudeert zoogdieren en weer een ander werkt aan amfibieën (hoi!) of reptielen. Dan heb je ook nog experts op het gebied van insecten, spinachtigen, weekdieren, sponzen: ga zo maar door! Vaak vormt ieder onderzoeksteam daarom een beetje een eigen 'bubbel' met een specifieke expertise . Maar gelukkig 'versmelten' de bubbels nog al eens met elkaar, namelijk als de fascinerende werelden van verschillende dieren onverwachts samenkomen. Dit was precies het geval bij een meerkoetnest onderzoek, waar ik plots aan mee kon helpen als salamanderexpert.

Overwinteren in een vogelnest

Mijn collega-promovendus Auke-Florian Hiemstra onderzoekt bij Naturalis de inhoud van de nesten van meerkoeten ( Fulica atra ). Doordat wij mensen (helaas) nogal veel afval en plastic in het milieu achterlaten, komen de onderzoekers die materialen steeds vaker tegen in de meerkoetnesten. Auke-Florian en zijn teamgenoten spitten daarom al jaren allerlei watervogelnesten door om te onderzoeken wat de vogels, met de focus op meerkoeten dus, vandaag de dag graag gebruiken als nestmateriaal. Samen met een biologiestudent uit zijn team, Atze van der Goot, was hij vorig jaar in de winter in de grachten van Leiden op zoek naar oude, verlaten vogelnesten. En toen troffen ze iets aan wat - voor zover bekend - nog niemand eerder heeft gezien: een groep kleine watersalamanders ( Lissotriton vulgaris ) overwinterend ín zo een nest! [Tekst gaat verder na foto]

Kleine watersalamanders ( Lissotriton vulgaris ) zijn de meest voorkomende salamanders in Nederland. Je kan ze in de lente en de zomer vinden in de sloot, in de vijver, of op straat - 'migrerend' van het ene watertje naar het andere. In de winter verlaten ze het water en trekken ze het land op. Ze gaan dan in winterslaap en leven een verborgen bestaan, maar samen met collega's beschrijven we een ontdekking.

'Biodiversiteit hotspot '

Het was al bekend dat nesten van meerkoeten en andere watervogels niet alleen nuttig zijn voor de vogels zelf. Het blijken namelijk ware hotspots voor biodiversiteit. Met andere woorden: er leven allerlei andere soorten organismen in en omheen, varierend van bloedzuigers, mijten en wormen tot aan kikkers, woelmuizen, krabben en zelfs waterslangen. En nu kunnen watersalamanders dus ook op het lijstje! Dat betekent dat mijn collega's voortaan extra voorzichtig zullen zijn met het verzamelen van nesten in de winter, om mogelijk overwinterende watersalamanders niet te verstoren. Wij adviseren dan ook dat watervogelnesten voortaan sowieso met meer voorzichtigheid verwijderd worden, want ze zijn wellicht bewoond!

Het regent publicaties
Ik hielp met het schrijven over deze unieke vondst. We publiceerden op 1 december een wetenschappelijke ' Natural History Note ' in het blad ' Herpetological Bulletin', te vinden via d e bovenste groene button hieronder. Onlangs werd hierover een blog gepubliceerd op Nature Today (zie de middelste groene knop). Ik vond het super leuk om hieraan bij te hebben gedragen: ik hielp met informatie over de salamanders, waar mijn collega's nu meer over weten - en tegelijkertijd heb ik zelf meer geleerd over meerkoeten en hun nesten! Van mij mogen de onderzoeksbubbels dus wel vaker samensmelten.

Overigens werden er vanuit 'mijn eigen onderzoeksbubbel' op diezelfde dag nóg vier (!) andere artikelen gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ' Amphibia-Reptilia ': over 'alienachtige amfibieën'. Heb je dit even gemist deze maand, maar ben je wel nieuwsgierig? Lees hier dan gauw meer over via de onderste, groene button!

English: Last week my colleagues Auke-Florian Hiemstra and student Atze van der Goot and I published a n article about smooth newts ( Lissotriton vulgaris ) that were observed hibernating in a coot's nest! This was a remarkable find and, to our knowledge, it is the first time described in literature that a coot's nest functions as a newt hibernaculum. Waterfowl nests are known to be biodiversity hotspots, as they can provide a home to other organisms besides the birds themselves: worms, crabs, insects, mites, leeches, frogs, water voles, and even water snakes. And now (semi-aquatic) salamanders can be added to that list as well!

You can read more about it through the first green button above, which leads directly to the ' Natural History Note ' that we wrote for ' The Herpetological Bulletin '. Nature Today recently wrote an article about our discovery, too (link through the middle, green button). The Nature History Note was, by the way, not the only paper I co-authored that was released last month! Namely, on the same day the coot's nest article was published, four (!) other papers from my research team appeared in the scientific journal ' Amphibia Reptilia ' as well. Those papers are about 'alien' amphibians. Did you miss those, but are you curious now? Don't hesitate, and follow the third green button above!

"Aliens in de duinen!?" 👽 Exotische amfibieën ontdekt

Thu, 01 Dec 2022 10:29:00 GMT

Aliens in the Dutch dunes!? �� Exotic amphibians discovered

1 dec, 2022

[English summary below]
In de natuur komen dieren veel vaker voor op plekken waar ze niet horen dan we ons realiseren. Exoten, noemen we ze. Als exotische populaties het goed doen, kunnen ze ook 'invasief' worden: het succes van zo een populatie gaat dan ten koste van de lokale natuur, doordat de exoten bijvoorbeeld ziektes meebrengen, op lokale soorten jagen en deze uitroeien, of leefgebied van inheemse soorten binnendringen en overnemen.

Een èchte 'alien invasion'
Het probleem van exotische populaties in de natuur is een beetje te vergelijken met een film over een 'alien invasion', waarbij aliens van een andere planeet naar de aarde komen om deze te koloniseren. Het verschil is natuurlijk dat de aliens in die verhalen dit vaak met opzet doen; de exotische dieren die wij bestuderen in onze natuurlijke omgeving natuurlijk niet. Die zijn veelal uitgezet door mensen en kunnen daar zelf vrij weinig aan doen. Maar als ze op een plek belanden met genoeg voedsel, zonder veel natuurlijke vijanden, en in een aangenaam klimaat: dan nemen ze het ervan en groeit de populatie snel. Geef ze eens ongelijk!

Dat de exoten het zo goed doen op sommige plekken klinkt misschien onschuldig, maar eigenlijk is dit een groot probleem voor de natuur waar nog maar relatief weinig aandacht voor is. Daarom publiceerde ons onderzoeksteam vandaag gelijktijdig maar liefst vier (!) wetenschappelijke artikelen over exotische amfibieën die massaal gestrand lijken te zijn in het duin. Of dat ten koste gaat van amfibieën die daar wèl horen? Dat weten we niet zeker, maar dit is in bepaalde gevallen zeer aannemelijk. Laten ik je er kort meer over vertellen! [Tekst gaat verder na de foto]

Hier houd ik één van de exotische boomkikkers uit de duingebieden vast. Onze studenten verzamelden DNA door met een wattenstaafje speeksel of slijm van de huid te bemonsteren. Daarna lieten we de dieren weer los op de plek waar we ze vonden. Foto door: Christos Kazilas.

Buitenlandse boomkikkers

Studenten binnen het Wielstra lab , die ik hielp met hun afstudeerprojecten, onderzochten onder andere knoflookpadden, kamsalamanders en vroedmeesterpadden. De meest opvallende resultaten kwamen echter voort uit het boomkikker onderzoek, dus laten we daarmee beginnen. Boomkikkers zijn schattige, felgroene kikkers met zuignapjes aan hun tenen, waarmee ze goed kunnen klimmen. De Europese soort ( Hyla arborea ) komt van nature ook in Nederland voor. Maar op verschillende locaties binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen ontdekten onze studenten Marit Kuijt en Liam Oskam boomkikkers die in de natuur niet eens in de búúrt van Nederland leven!

Verborgen in het volle zicht
Het blijkt te gaan om soorten die op basis van uiterlijke kenmerken amper te onderscheiden zijn. 'Cryptische soorten', noemen we die. Dat is dus precies de reden waarom deze 'echte' groene aliens nu pas ontdekt zijn hier: ze konden zich al die tijd pal in het zicht schuilhouden, recht onder onze neuzen! Maar ons team gebruikte een DNA techniek waarmee de soorten tóch herkend konden worden. De studenten ontdekten naast onnatuurlijke populaties van de inheemse soort ( H. arborea ) óók massaal de cryptische Oostelijke boomkikker ( Hyla orientalis ), die oorspronkelijk in het Oosten van Europa voorkomt. Verder vonden we ook de cryptische Italiaanse boomkikker ( Hyla intermedia ). [Tekst gaat verder na de foto]

Dit is een mannelijke kamsalamander uit de bestudeerde regio. We gebruiken handschoenen om de dieren, onszelf èn het DNA zo goed mogelijk te beschermen. Verder zie je het buisje waarin we het wattenstaafje met DNA van dit individu veilig opborgen, voordat de studenten dit verder onderzochten in het laboratorium! Foto door: Christos Kazilas.

Dat is (helaas) niet alles...
Zoals genoemd onderzochten we ook de knoflookpad ( Pelobates fuscus) , kamsalamander ( Triturus cristatus ) en vroedmeesterpad ( Alytes obstetricans ). Studenten Nienke Prins en Stephanie Koster ontdekten dat het DNA van de knoflookpadden wél matchte met het DNA van de knoflookpaddensoort die van nature in Nederland voorkomt, maar dat de populatie alsnog onnatuurlijk is: het DNA profiel leek afkomstig uit de Balkan regio. Bij het onderzoek naar de kamsalamander door studenten Jurian de Brouwer en Bas Helder, en het onderzoek naar de vroedmeesterpad door Chris Vliegenthart en Maurits van de Vrede, was de uitkomst niet zo duidelijk. Meer onderzoek is nodig om te achterhalen of die soorten in de duinen ook 'alienachtig' zijn.

Een artikel verscheen naar aanleiding van de publicaties op Nature Today, te vinden via deze link . Ook kwam er op de website van de Universiteit van Leiden een interview te staan over de onderzoeken, die vind je hier . De links naar de wetenschappelijke artikelen staan hieronder (de groene buttons). Bekijk natuurlijk ook de onderstaande video's op het YouTube kanaal van Naturalis, om te leren over (de gevaren van) exotische populaties en over hoe de studenten hun onderzoek precies uitvoerden!

English summary:
Today our research team published four papers on exotic amphibians in the dune area of the Netherlands. One on tree frogs ( Hyla complex), one on the spadefoot toad ( Pelobates fuscus ), one on the crested newt ( Triturus cristatus ) and one on the midwife toad ( Alytes obstricans ).

Exotics can be compared to aliens that invade another planet and colonize it, at the expense of locals. But in most movies, the aliens do this on purpose. The animals we study in nature mostly do not, of course, as they are generally translocated by humans and cannot help that they were introduced elsewhere. But the effect these exotics have on the native species can be dramatic. We are not sure if that also holds true in our case studies, but with our research we could at least provide evidence that there are - in fact - many alien, amphibian populations hiding out in the dunes!

In the case of the tree frogs, the results were very clear: several species of tree frog ( H. orientalis, H. intermedia ) were discovered by students Marit Kuijt and Liam Oskam in the dunes. These species are not at all native to the Netherlands. The native species ( Hyla arborea ) looks so much like the other species, that they can be considered 'cryptic' in morphology, and until now it was assumed that all introduced populations in the Netherlands would comprise of the native common tree frog ( H. arborea ). Some were, but besides that it became obvious that the Eastern tree frog ( H. orientalis ) and the Italian tree frog ( H. intermedia ) species have been hiding in plain sight as well! Their aberrant DNA profiles gave them away.

The spadefoot toads in the dunes did turn out to belong to the native species, as was discovered by students Nienke Prins and Stephanie Koster. But again the DNA profile showed that this population was also exotic: the animals derive from the Balkan region! Lastly, it was more difficult to determine the provenance of the populations of crested newts - investigated by students Jurian de Brouwer and Bas Helder - and midwife toads - researched by students Maurits van de Vrede and Chris Vliegenthart and more research is necessary to figure out if the dune populations of these species are also 'alien'.

A Nature Today article was published in response to the paper - link here - and on the website of Leiden University an interview article appeared in addition - link here . The links to the four scientific papers can be found through the green buttons above. Last but not least: in the videos above, we explain more about the DNA techniques and our research and the dangers of exotic animals (and yes: English subtitles are included)!

NOTE: De vier studentenprojecten werden onder leiding van hoofdonderzoeker Dr. Ben Wielstra uitgevoerd vanuit het Institute of Biology Leiden (IBL) en Naturalis Biodiversity Center . We werkten nauw samen met RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) . Verder waren ARTIS, Dunea, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de gemeente Den Haag samenwerkende partijen. De publicaties verschenen gebundeld in het wetenschappelijke tijdschrift ' Amphibia-Reptilia' .

NOTE: The projects were guided by principal investigator Dr. Ben Wielstra at the Institute of Biology Leiden (IBL) and Naturalis Biodiversity Center . We worked together closely with RAVON (Reptile, Amphibian, Fish Conservation Netherlands) and also with ARTIS, Dunea, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, and the municipality of The Hague. The papers were published in the same issue of the scientific journal ' Amphibia-Reptilia' .

Boeken nieuws deel 2: Otje & ik, het leukste kinderboek over axolotls

Wed, 16 Nov 2022 16:33:31 GMT

Book related news part 2

16 nov, 2022

[English summary below]

Deze maand staat helemaal in het teken van boeken (zoals je misschien al door had)! Eerder al plaatste ik een nieuws item over het boek ' PromovendA tot Z ', een boekje dat eerder deze maand verscheen en waaraan ik een populair wetenschappelijke bijdrage leverde. Dit boek is bedoeld voor volwassenen en dat is hartstikke leuk natuurlijk. Maar hier en daar liet ik de afgelopen tijd ook al iets doorschemeren over een boek voor kinderen: nóg leuker! Het gaat om het boek ' Otje & ik ', waar ik tevens een bijzonder steentje aan bij mocht dragen.

Dirkje Brouwer , de auteur van het kinderboek, kreeg het idee om een verhaal te schrijven over een jongen genaamd Jelte en zijn huisdier Otje, een axolotl , toen zij ooit met haar zoontje in het tuincentrum was en daar op de aquarium afdeling voor het eerst oog in oog stond met een axolotl. In het verhaal hebben zowel de jongen als de salamander bijzondere superkrachten. Jelte zijn rustige leventje wordt dan ook een stuk avontuurlijker sinds hij zijn nieuwe vriend Otje mee naar huis nam!

Dirkje vroeg mij om, uiteraard op een leuke en toegankelijke manier, een hoofdstuk te schrijven voor op het einde van het boek. Dit hoofdstuk is bedoeld om de kinderen - en hun ouders, die hopelijk gewoon stiekem meelezen! ;) - meer te leren over wat uit het verhaal nu wél echt waar is, en wat niet. Hebben salamanders in het echt ook superkrachten? Wanneer weet je of ze gelukkig zijn in hun aquarium? Hoe gaat het met de axolotls in het wild? En hoe zit dat met andere dieren? Kortom: een educatief einde ! Ik kan het uiteraard niet laten, dus hierbij drie, korte quotes (tekst gaat verder onder figuur):

Omslag van het boek 'Otje & ik', geschreven door Dirkje Brouwer. Met mooie illustraties door Laurens Bontes en met (educatieve) bijdragen van twee biologen: Simon Watt en ikzelf!

" 'In het boek vertelt Jelte de lezer dat hij Otje ook wel Peter Pan had kunnen noemen, omdat Axolotls nooit echt helemaal volwassen worden. Is dat ook zo?' Ja, ze lijken wat dat betreft wel een beetje op Peter Pan. Axolotls zijn salamanders en salamanders zijn amfibieën, net zoals kikkers en padden. Het zijn dus geen hagedissen (dit zijn namelijk reptielen, zoals slangen en schildpadden)! ... [Maar de axolotl] groeit alleen van ‘kleine baby’ tot ‘grote baby’. Uiteraard wordt hij biologisch gezien wel ‘volwassen’: axolotls moeten zich toch ook een keer voortplanten?"

" 'Jij hebt zelf ook salamanders als huisdier. Heb je ook wel eens voor een axolotl gezorgd? En waarom vind je salamanders zo leuk?' ... [De] salamanders die ik thuis houd, zijn Donaukamsalamanders, één van de soorten waar ik zelf onderzoek naar doe. Axolotls heb ik nooit gehad als huisdier, maar wel vaak bij andere mensen gezien. En toen ik nog studeerde, hadden we een grote kamer in het gebouw van de universiteit - de studentenkamer van de studievereniging. Daar stond ook altijd een aquarium met twee axolotls. Die heetten ‘Axel’ en ‘Lotte’ en die leken je dan vanaf de bodem aan te kijken met zo’n schattige grijns."

" 'Op het einde laat Otje een scheetje, maar kunnen salamanders eigenlijk wel scheetjes laten?' Wetenschappers weten dat behalve mensen ook veel dieren scheten laten. En misschien heb je dat zelf ook wel eens gehoord, bijvoorbeeld bij een hond of kat. Of een salamander ook scheten laat, dat is een lastige vraag. Het zijn vleeseters, dus ze hebben vast en zeker gasvorming in hun buik. Maar om dit gas ook echt in de vorm van een scheet naar buiten te krijgen, is een bepaalde hoeveelheid ‘druk’ nodig. En het is nog maar de vraag of salamanders dit kunnen..."

Ik vond het ontzettend leuk dat 'Otje & ik', mede vanuit mijn bedrijf Genotypical en uiteraard dankzij mij werkgevers - de Universiteit van Leiden en Naturalis Biodiversity Center, de perfecte balans is geworden tussen feit en fictie, tussen werkelijkheid en fantasie, tussen educatie en vermaak. Het boek kon je eerder al reserveren via de uitgever ' Uitgeverij Taal & Teken ', via de website van Bruna , en bijvoorbeeld via Bol.com . Maar sinds deze week is het boek ook direct leverbaar. B innenkort is deze als het goed is ook nog eens te koop bij de shop in Naturalis! Een leuk cadeautje om weg te geven, voor Sinterklaas of kerstmis misschien?

Meer weten? Klik dan op de groene button en bestel het boek!

English summary: This month it is all about books (as you may have already guessed)! Earlier I already posted a news item about the book 'PromovendA to Z' that appeared this month and to which I made a popular scientific contribution. This book is intended for adults, which is very nice of course. But here and there I've also hinted at something about a children's book, which is even more fun! It's about the story 'Otje & I', to which I also made a special contribution. Dirkje Brouwer, the author of the book (in Dutch only), got the idea to write a story about a boy named Jelte and his pet called Otje, an axolotl, after she once found herself together with her son in a garden center. Here, she first saw an axolotl in real life, at the aquarium department. Throughout the story, both the boy and the salamander gain special superpowers, so Jelte's normal life is becoming a lot more adventurous since he brought his new friend Otje home!

Dirkje asked me to write a chapter for at the end of the book. This chapter is intended for children - and for their parents too, who I hope will secretly read along! ;) - so they can learn more about which details from the story are true in real life, and which are not. Do salamanders have super powers in real life? When do you know if axolotls are happy in their aquarium? How are the salamanders doing in the wild? And what about other animals? In short: an educational ending! I really enjoyed making sure that 'Otje & I' would be the perfect balance between fact and fiction, between reality and fantasy, between education and entertainment (through my company Genotypical , and of course thanks to my employers Leiden University & Naturalis Biodiversity Center).

You can buy the book (in Dutch only) through the green button above. Also nice as a gift, perhaps for Sinterklaas or Christmas?

Boeken nieuws deel 1: Van promovendA tot Z, met de K van Klimaatverandering

Mon, 14 Nov 2022 11:29:02 GMT

Book related news part 1

14 nov, 2022

[English summary below]

Dan sta je ineens in een boekje wat geadverteerd wordt door Bol.com onder de categorie 'feminisme'!

Eerder dit jaar werd ik door Jim en Dolf Jansen gevraagd of ik deel wilde uitmaken van een selectie van 26 jonge, vrouwelijke wetenschappers om te vertellen over mijn onderzoek en mijn kijk op een bepaald thema in het boek 'PromovendA tot Z' . Jim Jansen is een bekende, Nederlandse journalist en tevens hoofdredacteur van New Scientist . Dolf Jansen is cabaretier, presentator, schrijver. Het boek is begin deze maand verschenen en, zoals het aantal vrouwen dat mee deed al doet vermoeden: iedere letter van het alfabet staat voor een thema. Mij vind je onder de 'K' van 'Klimaatverandering' . Er werd eerder al aandacht besteed aan het boekje door verscheidene media, de berichten vind je via deze links (tekst gaat verder na het figuur):

Omslag van het boek 'PromovendA tot Z': 26 vrouwen in de wetenschap over hun vak en 26 columns van Dolf Jansen over ongeveer hetzelfde.

Allereerst een belangrijke disclaimer: ik ben geen klimaatwetenschapper. Waarom ik dan toch mee deed? Omdat mijn expertises in de gedragsbiologie, ecologie, genetica, en evolutiebiologie wel degelijk raakvlakken hebben met het topic en met de zogenaamde 'omgevingskwaliteit'. In het hoofdstuk zet ik daarom mijn mening uiteen over het klimaatprobleem van het Antropoceen, over de daarmee samenhangende biodiversiteitscrisis, en over wat mijn onderzoek naar DNA van dieren daar in vredes naam mee te maken heeft. Een tipje van de sluier:

'Het besef dat wij afhankelijk zijn van een gezonde leefomgeving is in heel veel mensen en samenlevingen ontzettend ver weggeëbd', zegt Manon de Visser, onderzoeker bij de universiteit van Leiden en gastonderzoeker bij Naturalis. ... "De vraag 'hoe het klimaat er momenteel voor staat' vindt ze misleidend. 'Het klimaat is wat het is en heeft zelf nergens last van', stelt ze. 'Op een bepaalde manier staat het klimaat er dan ook niet "goed" of "slecht" voor. In het verleden zijn er ijstijden geweest en periodes van extreme hitte en droogte - en die zullen ook in de verre toekomst terugkeren. Maar hoe het klimaat de omgeving, het milieu en ecosystemen nu, op dít moment, beïnvloedt, en wat dat zal betekenen voor onze toekomst: dát is de echte vraag." ... Zelf hoopt ze door te leren van de evolutie en DNA de biodiversiteit te beschermen. 'Ik realiseer mij dat ik de wereld niet zal redden door het bestuderen van DNA,' zegt ze meteen. 'Maar door mijn kennis op een bepaalde manier toe te passen, hoop ik dat ik een steentje bij kan dragen aan natuurbehoud binnen de kaders van mijn vakgebied en dat ik bewustzijn kan creëren over het bestaan van dingen die er wel degelijk zijn, maar die we niet direct kunnen zien met het blote oog. DNA kun je niet zomaar zien en dit geldt ook voor klimaatverandering."

Meer weten? Klik dan op de groene button en bestel het boek via Bol.com !

Foto: Screenshot van een tweet door auteur Jim. Het boek werd gepresenteerd door Eva Jinek op TV. Klik op het plaatje om naar Twitter te gaan.

English summary: And then you suddenly find yourself in a booklet that is advertised by Bol.com in the category 'feminism'! Earlier this year I was asked by Jim and Dolf Jansen if I would like to be part of a selection of 26 young female scientists to talk about my research and my view on a certain theme in the booklet 'PromovendA tot Z'. This book was published at the beginning of this month and, as the number of women who participated suggests, each letter of the alphabet stands for a theme. You can find me under the 'K' of 'Climate Change' (Klimaatverandering). First of all, an important disclaimer: I am not a climate scientist. Then why did I participate? Because my expertise in behavioral biology, ecology, genetics, and evolutionary biology definitely has something to do with climate and environmental health. In the chapter, I attention is given to my personal views on the climate problem in the Anthropocene, on the biodiversity crisis that is strongly related to that, and on what exactly my research on animal DNA has to do with that. The booklet is in Dutch only and can be bought through the green button above.

99 mannen tegenover 100 vrouwen: de biologie van de geslachtsverhouding in NL! Podcast NPO Radio 1

Wed, 26 Oct 2022 10:30:32 GMT

99 men versus 100 women: the biology of the sex ratio in NL! Podcast NPO Radio 1

26 okt, 2022

[English summary below]

Voor de Podcast ' Alledaagse Vragen ' werd ik geïnterviewd over de biologie van de geslachtsverhouding tussen mannen en vrouwen. Hoe kan het dat deze vrijwel precies 50/50 is in Nederland? Schommelt deze verhouding wel eens en zo ja: hoe gaat de natuur hiermee om? En hoe zit het ook alweer met het overerven van geslachtschromosomen, X en Y? Ik vond het een eer geïnterviewd te zijn door de BNNVara / NPO Radio 1 om op deze vragen antwoord te geven in de vorm van een - hopelijk verfrissende - biologieles, waarin gelukkig ook aandacht werd bested aan het verschil tussen geslacht en gender.

Luister de podcast (slechts 6 minuutjes - is te doen, toch?) terug via de groene button hieronder!

Disclaimer: het interview was voornamelijk gericht op de biologie van sex chromosomen. Hoe die biologie zich vertaalt van evolutie en genetica, naar geslacht en gender - dat ligt bij de mens natuurlijk in heel veel gevallen veel ingewikkelder dan bij de meeste andere diersoorten en is bij ons niet zo zwart op wit! Ik ben dan ook zeker ook op de wetenschap hiervan ingegaan, echter gebruikten de journalisten slechts bepaalde fragmenten uit het interview in verband met de beperkte tijd en bleef het verhaal dus bij het 'klassieke' man-vrouw / XX-XY systeem.

Eigendom NPO Radio 1 / BNNVara

[English summary]
Recently I was interviewed for the "Everyday Questions" Podcast of the Dutch NPO Radio 1 / BNNVARA broadcasting media. I discussed the biology behind the even sex ratio between men and women in the Netherlands. You can listen to the podcast (6 min, Dutch only) through the green button above!

Disclaimer: the interview mainly focused on the biology of sex chromosomes and on oversimplified, binairy structures. How biology translates from evolution and genetics, to sex, to gender is - of course - in many cases much more complicated. However, journalists often stick to the more general and standard male-female / XX-XY story due to time constraints - so parts of the interview in which I dove more deeply into this have been edited out, something I wanted to mention here.

Wat zijn hybriden? DNA talk 6 online!

Thu, 06 Oct 2022 13:29:24 GMT

What are hybrids? DNA talk 6 online!

6 okt, 2022

[English below]
Hoera! Mijn zesde DNA talk is gepubliceerd op de Naturalis kanalen! Deze video is extra bijzonder, omdat er een hoop beeldmateriaal verzameld is van mijn collega's en mij in het veld, waar we op zoek zijn naar salamanders. Ik vertel je in de video van alles over hybriden: wat zijn hybriden nu precies? En waarom onderzoeken wetenschappers ze graag? Met de kam- en marmersalamander en de hybride nakomelingen daarvan als voorbeeld, geef ik hier antwoord op in deze gloednieuwe DNA talk. Dus: pak een kopje thee of koffie, scroll naar beneden en leun lekker achterover, en laat je wederom verrassen over de wondere wereld van DNA!

PS: Ik hoor trouwens graag wat je van de video vond - laat het me vooral weten!
PPS: Ben jij benieuwd naar de andere DNA talks? Je vindt hier meer links.

English: Hurray! My sixth DNA talk has been published on the Naturalis channels! This video is extra special, as a lot of the footage shows my colleagues and I working in the field, searching for salamanders. In the video I tell you all about hybrids: what exactly are hybrids? And why do scientists like to study them? Using the crested and marbled newt - and their hybrid offspring - as an example, I will give you all the answers in this brand-new DNA talk. So grab a cup of tea or coffee, scroll down and relax, and once again let yourself be amazed by the wonderful world of DNA!

PS: I'd love to hear how you liked the video by the way - please let me know!
PPS: Are you curious about the other DNA talks? You can find more links here .

Foto + banner: Links marmersalamander ( Triturus marmoratus ), rechts kamsalamander ( T. cristatus ) en in het midden een hybride van de twee soorten (F1 kruising T. cristatus x T. marmoratus ). Door: Manon de Visser.

Gebiologeerde kids èn ouders tijdens de Summerschool Junior lezing over salamanders!

Tue, 30 Aug 2022 16:10:00 GMT

Mesmerized kids & parents during the Summerschool Junior lecture on salamanders!

30 aug, 2022

[English summary below]

Afgelopen zomer stond ik weer voor een wel heel leuk publiek! Tientallen kinderen kwamen mijn lezing over salamanders bekijken tijdens de Summerschool Junior , samen met hun ouders. Deze summerschool was uiteraard bedoeld voor de kids, en niet voor volwassenen - dus na dit introductie praatje moesten de ouders wel echt afscheid nemen van de jonge, aspirant wetenschappers! Maar het was hartstikke leuk dat ik dus de toon mocht zetten en de kinderen - evenals de ouders - op hun gemak mocht stellen, want dit zou een hele bijzondere en leuke week worden.

De Summerschool Junior vond plaats in het kader van Leiden European City of Science 2022 en werd georganiseerd door ICLON / Wetenschapsknooppunt Leiden . De bedoeling van deze activiteit is om kinderen van basisschool leeftijd kennis te laten maken met verschillende vakgebieden uit de wetenschap. Een hele eer, dus, dat ik gevraagd werd daar aan mee te doen als gastspreker vanuit de biologie, wat ik dan ook met plezier gedaan heb door mijn activiteiten van Genotypical èn uiteraard de stof van mijn onderzoek aan de Universiteit van Leiden en Naturalis Biodiversity Center, te combineren tot een interactieve lezing. Want zeg nu zelf: wie heeft er nu niet het liefst een " summerschool-salamander-start "?!

Lees gauw meer over de summerschoo l en de lezing via het artikel op de website van de Universiteit, via de onderstaande button:

English summary: Last summer I found myself standing in front of a very nice audience again! Dozens of children came to see my lecture on salamanders during the 'Summerschool Junior', together with their parents. This summer school was of course brought about for the kids, and not for adults, so after this introduction talk the parents had to say goodbye to the young, aspirant researchers. I really enjoyed setting the tone for the entire week and putting the children, as well as their parents, at ease - because this was going to be a very special week!

The Summer School Junior took place in the context of Leiden European City of Science 2022 and was organized by ICLON / 'Wetenschapsknooppunt' Leiden . The purpose of this activity is to introduce primary school pupils to the different fields of science. It was therefore a great honor that I was asked to participate as a guest speaker in biology, which I enjoyed doing by combining my activities of Genotypical and of course the teaching material from being a researcher at the University of Leiden and Naturalis Biodiversity Center. Because let's face it: who wouldn't want their summer school to have a 'salamander-start'?

(The Leiden University article, available through the green button above, is written in Dutch only.)

How I kick-started my own business at a beautiful, gothic church!

Sun, 03 Jul 2022 15:17:54 GMT

(Blog alleen in het Engels)

03 jul, 2022

My very first speaker job! Well, that is not quite true, really. I've been in front of audiences before. It all started when I was asked - already over a decade ago - to give the overall graduation speech at my high school, representing hundreds of teenagers. And over the years I've presented my interests and my work regularly to colleagues, students, and volunteers at conferences and meetings, and in media interviews. And even as a part-time actress I regularly find myself in front of a group of people that I somehow have to entertain using nothing but a mic and written, or even improvised, scripts. But last Tuesday was different, and so much more special , to me! Time to explain.

Are you really a speaker if you are not laughing off your (healthy) nerves prior to performing?

On the evening of Tuesday the 28th of June, 2022, I spoke for my first, freelance assignment in the context of my own brand new business called ' Genotypical '. I was one of the three keynote scientific speakers, next to astrophysicist Prof. Dr. Vincent Icke and philosopher Dr. Hein van Dongen. The talk was for the opening of Trinity , an art exhibition, and besides scientific speakers the program also included professional dancers, a singing choir, a practiced poet, and of course: the artists and the exhibition of their works of art. Add to that an incredibly beautiful location and my handmade earrings - which I was proudly wearing, of course - you can finally purchase them in my Etsy shop ! - and I was ready to get started.

I see the beauty in DNA and the 'mistakes' that nature makes therein

As the event was oriented towards an artistic audience, but was also partially organized in relation to Leiden European City of Science 2022 , it was very obvious to me that my talk had to include two, main things; 1) my current research on evolution, and 2) my personal interpretation of how science and nature can inspire art and culture, and vice versa . I was invited as a speaker due to the phrase that is visible on the current home page of this website: " did you know that all life is based on nature's flaws? " It sparked the interest of artist Tim Juffermans, owner of Studio 071 and one of the organizers of the event. As we both see the beauty in DNA and the 'mistakes' that nature makes in the form of genetic mutations, this of course became the starting point of my talk on evolution.

“Mother nature is allowed to be greedy. Us humans? Not so much...”

Many of the participating artists had incorporated nature, and the flaws thereof, in their pieces, so I felt like I was in the right place! But I also noticed some intruiging, apocalyptic themes in some of the artworks. The fact that nature & biodiversity are currently not doing so well, and that something needs to change to prevent darker times ahead, is something that we warn for as scientists and it has clearly not gone unnoticed by visual creators. My take on the Anthropocene was - coincidentally - also included as the take-home message of my talk: Mother nature is allowed to make mistakes and to be greedy and thoughtless. It is the whole reason that life exists, and it is why natural selection works (usually). But us humans? We may make mistakes, but we should not be thoughtless. We can and we should think twice about being greedy.

Having the opportunity to make this statement in front of hundreds of people in the middle of a big, gothic church that somehow seemed to emphasize each and every one of my words with a deep, solid echo honestly gave me goosebumps. The whole evening was extremely inspiring. I could not have imagined a better place and time to kick-start my own company as a speaker and creator, and I am looking forward to new adventures! Check out more through the page of Genotypical !

Drawing of the Hooglandse Kerk in Leiden, where the Trinity art exhibition will be on display during the summer of 2022 for anyone to admire: free of charge!

This kick-start of Genotypical could not have been possible without the amazing opportunities that are shaping my career, so my gratitude goes out to the Wielstra lab and to the following organizations:

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos & videos: own material and Public Domain. Please check with me before re-using.

'Woooosshh' = Het geluid van mijn eigen bedrijf dat is gelanceerd!

Mon, 27 Jun 2022 17:34:09 GMT

'Woooosshh' = the sound of my own company being launched!

27 jun, 2022

[English below]

Ik hoorde de snelle 'wooooosshh' bijna letterlijk in mijn oren: wat is dít ineens hard gegaan! Lang verhaal kort: ik kreeg al een tijd opdrachten op mij af en dacht 'waarom schrijf ik mij eigenlijk niet in bij de KVK' ? Geen spannend verhaal, gewoon een hoofd boordevol ideeën en enige nonchalance... En zodoende: daar is mijn eigen bedrijf genaamd 'Genotypical', waarmee ik hoop menig mens te inspireren over DNA, de natuur, en evolutie!

Voor het bedrijf lever ik zowel producten (o.a. in de vorm van sieraden, zie het beginnetje van mijn webshop op Etsy hier en zie het nieuwe Instagram account via de roze icon hieronder) als diensten (o.a. in de vorm van sprekersklussen). Sinds vorige week sta ik dus officieel ingeschreven bij de KVK, en deze dinsdag (28 juni) trap ik mijn sprekersactiviteiten af door een lezing te geven voor Trinity in de Hooglandse kerk in Leiden in het kader van Leiden European City of Science 2022 . Kom je ook kijken? Toegang is gratis!

Dolenthousiast, en trots, ben ik. Ik creëerde zojuist een beetje het idee dat ik simpelweg naar de KVK ben gegaan en 'ineens' een bedrijf had, maar in de realiteit ging dit natuurlijk wel iets anders... Bepaalde ideeën spookten al bijna een jaar door mijn hoofd, maar ik ben de afgelopen maanden pas echt náást mijn fulltime baan als wetenschapper druk bezig geweest met alle voorbereidingen. En nu nog steeds. Want administratief en wettelijk moe(s)t er een hoop geregeld worden.

Er zijn momenteel nog enkele bijzondere diensten/producten in ontwikkeling: die had ik graag gelijktijdig gelanceerd, maar hierover kan ik later pas meer kwijt. Houd daarom mijn kanalen goed in de gaten en voor nu zou ik zeggen: neem vooral een kijkje op de Genotypical pagina (via de knop hieronder en ook via het hoofdmenu te bereiken) en contacteer mij gerust als je vragen hebt! De roze knop is nogmaals voor de algemene insta (een 'volg' zou ik ontzettend waarderen! <3)

English: I could've sworn I heard this 'woooshh' sound - because this all happened so fast! Long story short: I was receiving invites and assignments regularly and then I thought: "maybe I should register with the KVK" (Dutch Chamber of Commerce). No exciting story, just a head full of ideas and some nonchalance... And there it was: my own company named 'Genotypical'! Through Genotypical I hope to inspire a broad audience regarding DNA, nature and evolution.

Through my company I deliver both products (mostly jewellery, see the first listings on Etsy here and the new Instagram account through the pink button above) as well as services (mostly speaking jobs, lectures/speeches). Since last week I am officially registered through the KVK and this Tuesday (the 28th of June) I will kick off the speaker thing, as I will give a lecture at Trinity in the 'Hooglandse kerk'/church of Leiden for Leiden European City of Science 2022. Will you come to the event? It's open for all and free of charge!

I am super excited and proud. I just made it sound like I simply went to the KVK and 'suddenly' had a business, but obviously this was a little more of a struggle in reality. Some ideas had been floating inside my head for almost a year already, but the last couple of months I really have been busy with all the preparations - next to my fulltime job as a scientist, of course! And now I'm still working on things at the moment. Administratively and legally, stuff simply needed/needs to be arranged.

Now I am still developing some special services/products: I wish I could launch everything immediately, but I will be able to tell more about those in-progress things later. So keep an eye on my channels and for now I would say: have a look at the Genotypical page (button above, but also accessible through the navigation menu) and don't hesitate to contact me in case you have questions! The pink button is - again - for the general Insta: I'd appreciate a follow <3 !

RAVON artikel: smaragdhagedissen in Scheveningen

Mon, 20 Jun 2022 15:33:42 GMT

RAVON article: green lizards in Scheveningen

20 jun, 2022

[English summary below]
Deze maand verscheen in het vakblad RAVON ons artikel over de 'Rise and fall' van een populatie westelijke smaragd-hagedissen in Scheveningen.

Wat zijn smaragdhagedissen?

Smaragdhagedissen zijn prachtige, groen gekleurde hagedissen die voorkomen in Europa en Azië. De oostelijke smaragdhagedis ( Lacerta viridis ) komt van nature voor in het zuidoosten van Europa, terwijl de westelijke smaragdhagedis ( Lacerta bilineata ) in het zuidwesten van Europa leeft. Van nature komen deze hagedissen dan ook niet voor in Nederland. Tóch heeft - tot recentelijk - binnen Nederland een aanzienlijke tijd een populatie westelijke smaragdhagedissen geleefd: hoe kan dit?

Exotisch én gek op het strand

Tot op de dag van vandaag komt het (helaas) wel eens voor dat huisdiereigenaren en dierenfanaten soorten los laten in het wild die daar van oorsprong niet thuis horen. Zo zijn er ook voorbeelden bekend waarbij individuele smaragdhagedissen zijn uitgezet, maar zelden leidden deze introducties tot een gevestigde populatie. Maar het voorbeel van een klein stukje duin in Scheveningen toonde aan dat dit wel kon: het strand daar is blijkbaar zo slecht nog niet voor ze! Exotisch én gek op het strand: stereotyperend, zou je bijna zeggen... Maar wat is nu eigenlijk de echte afkomst van de groene 'indringers'?

Genetische analyse

Het zou mijn website niet zijn als ik nu niet zou beginnen over: DNA! Om te achterhalen waar de smaragdhagedissen van oorsprong eigenlijk vandaan komen, hebben we vanuit het Wielstra lab en de Hogeschool Leiden samengewerkt met reptielen experts van RAVON en Eco assist om DNA te verzamelen en te analyseren. Daar is nu een artikel van verschenen in het tijdschrift van RAVON, dus als je nieuwsgierig bent wat er uit ons onderzoek kwam en naar wat er verder met de populatie exotische hagedissen gebeurd is, klik dan op de (smaragd)groene button hieronder.

Wil jij verder weten hoe wij dit soort onderzoeken in het algemeen uitvoeren? En wat precies het gevaar voor de natuur is van het introduceren van exotische populaties of soorten? Kijk dan ook nog mijn YouTube filmpje van eerder, ook hieronder. Hierin leg ik het haarfijn voor je uit aan de hand van wat andere voorbeelden; de smaragdhagedissen uit Scheveningen - waar wij eerder ook al iets over schreven, zie hier - zijn namelijk niet de enige dieren waar wij ons mee bezig houden!

English summary: This month we published an article in the magazine of RAVON regarding exotic green lizards in the dunes of Scheveningen. The article is in Dutch, but does contain an English summary. To find out where the green lizards originally came from, read the summary at the end of the article. You an reach the article through the green button above. Moreover, if you are interested in how we performed these kind of genetic studies in general (we have more examples!), or if you want to know exactly why introduced/exotic populations pose a threat to native species, make sure to also check out the video above - it contains English subtitles!

Onhandig: té klein om te springen...

Fri, 17 Jun 2022 16:06:27 GMT

Clumsy: too small to jump...

17 jun, 2022

[English summary below]

Deze week verscheen er een wetenschappelijk artikel in het tijdschrift Science Advances over de 'onhandigheid' van mini-kikkers. Het artikel gaat over de zogenaamde kortkopkikkers ( Brachycephalus soorten) en focust zich met name op de anatomie van - je raadt het al - de kop. Het feit dat deze kikkertjes zó klein zijn, zorgt kennelijk voor de nodige fysieke en gedragsmatige limitaties. Vooral het springen en het landen na een sprong blijken uitdagingen voor deze dieren, zo concluderen wetenschappers van de Southern Illinois University. En dat voor kikkers , nota bene!

Waarom de mini-kikkers hier moeite mee hebben, wat dat dan te maken heeft met de anatomie van de kop, en wat ik van de studie vond? Dát lees je op de website van KIJK via de onderstaande button.

Voorproefje:

"Manon de Visser, promovenda en biologe aan het Naturalis Biodiversity Center in Leiden, is onder de indruk van het onderzoek. “Dit is een superinteressante studie”, vertelt ze. “Zo leren we niet alleen hoe de kikkers geëvolueerd zijn, maar ook wat hun gedrag en behoeften zijn. Daarmee kunnen we ze in de toekomst beter beschermen.”

Foto: Brachycephalus ephippium , ook wel de 'zadelpad', wordt maar 1 tot 2 cm groot en is een onhanige springer - video te vinden bij het artikel van KIJK! (Bron: Wikimedia Commons, door Carlos Henrique Luz Nunes de Almeida , CC BY 3.0 ©, onveranderd).

English summary:

Recently a paper appeared in Science Advances regarding 'clumsy' mini-frogs. The paper is about the anatomy of the head of pumpkin toadlets ( Brachyephalus spp.). According to the scientists involved, these frogs are só incredibly small that this apparently causes physical limitations and problems, for instance with jumping and landing. Frogs! That are terrible at jumping! Can you imagine? In a recent KIJK Magazine article you can read about why the frogs struggle so much with this, about what it has to do with the anatomy of their heads, and about what I had to say about the research (KIJK Magazine article in Dutch only, link through the button above the photo!).

Video mangabey studie: de samenwerking tussen dierentuinen, musea en uni's

Sun, 12 Jun 2022 17:59:17 GMT

Video mangabey study: the collaboration between zoos, museums and universities

12 jun, 2022

[English below]
Eerder dit jaar publiceerde ik, samen met collega's van Wageningen University & Research en GaiaZOO, een wetenschappelijk artikel over mangabeys. Daarover maakte ik samen met collega's van de marketing afdeling van Naturalis ook nog deze leuke video, die vandaag uit kwam! Daarin vertel ik meer over wat mangabeys precies zijn, ter aanvulling op de informatie die je kunt vinden in mijn dierenporfolio en in een ouder nieuws item , èn ik vertel meer over de samenwerking tussen dierentuinen, musea en universiteiten in het algemeen.

English: Earlier this year I published a scientific article about mangabeys together with my colleagues from Wageningen University & Research and GaiaZOO. Related to that, I made a fun video together with co-workers from Naturalis, and it came out today! In the video I explain more about what exactly mangabeys are - in addition to the information that you can find through my animal portfolio and in this older news item - ánd I highlight a thing or two about the collaboration between zoos, museums and universities in general.

Foto banner: eigen materiaal.

"Survival of the failure" - nu, in Leiden Science Magazine

Thu, 09 Jun 2022 15:54:24 GMT

" Survival of the failure " - featured in Leiden Science Magazine

9 jun, 2022

[English summary below]

Enkele maanden geleden mocht ik voor het Symposium 'Populair Wetenschappelijk Schrijven' een gastlezing geven voor eerstejaars Biologie studenten in Leiden. Het symposium was onderdeel van een wetenschapscommunicatie vak en ik vond het een spannende uitdaging om de studenten een verhaal te vertellen wat aan de ene kant ging over mijn visie en aanpak op het gebied van 'scicomm', en wat aan de andere kant ging over mijn onderzoek bij het Wielstra lab. Maar ik was niet de enige die voor een uitdaging stond!

De studenten mochten namelijk kiezen over wie van de sprekers ze een populair wetenschappelijk artikel zouden schrijven om het vak af te ronden. De beste stukjes zouden naar Leiden Science Magazine worden gestuurd voor eventuele publicatie. Dana Lefèbvre was één van de studenten die koos een stukje te schrijven over mijn presentatie - wat ik een hele eer vond! Zij won deze 'challenge' met haar leuke verhaal over mijn onderzoek en haar artikel is dan ook gepubliceerd in Leiden Science Magazine! Onder andere schreef ze het volgende: " For a long time scientists have wondered why only a fraction of the laid Triturus -eggs actually hatch. An evolutionary defect seems to be the cause. The DNA of Triturus is full of mistakes."

Lees gauw Dana's winnende artikel (zowel in het Engels, als in het Nederlands) over ons onderzoek naar Triturus salamanders v ia de onderstaande button:

English summary: A few months ago I presented during the Symposium 'Popular Science Writing', which was a part of a course of first-year biology students in Leiden. I was excited to be able to tell a story that was about my approach and vision on 'scicomm' on the one hand , and about my research at the Wielstra lab on the other. The students would pick one of the presenter's talk to use as inspiration for their essay and if they wrote a winning article, it would be submitted to Leiden Science Magazine for potential publication. Dana Lefèbvre was one of the students who wrote about my research (I was super honored!) and her article was published by Leiden Science Magazine! A quote from the text, which is available in English: "For a long time scientists have wondered why only a fraction of the laid Triturus -eggs actually hatch. An evolutionary defect seems to be the cause. The DNA of Triturus is full of mistakes."

Click the green button above to read the full article!

Banner foto: eigen materiaal.
Logo: eigendom van Leiden Science Magazine.

Salamanders in de z(w)evende hemel!

Tue, 24 May 2022 15:11:20 GMT

Salamanders "on cloud nine"!

25 mei, 2022

[English summary below]

Gisteren werd er een studie gepubliceerd over 'zwe(r)vende salamanders': echt waar! De nieuwe bevindingen over de parachuterende wezentjes zag ik sinds gisteren al op meerdere plekken langskomen; in mijn mailbox, op sociale media, in mijn persoonlijke netwerk... Het was wel duidelijk dat de recente Current Biology Magazine publicatie over de zogenaamde longloze, 'skydive' salamanders wat teweeg brengt in de evolutiebiologie wereld! Want ja, wie verwacht nu dat salamanders dit kunnen?

Extra leuk, dus, dat ik naast collega Roel Wouters - die tevens onderzoek doet naar amfibieën en reptielen in Leiden - voor een artikel in KIJK Magazine gevraagd werd om mijn mening te geven over het onderzoek!

Onder andere belicht KIJK het volgende:

“Wat ik hier zo bijzonder aan vind,” vertelt De Visser, “is dat de meeste hagedissen die springen daarvoor echt hun gespierde achterpoten gebruiken, terwijl salamanders maar dunne pootjes hebben en dus vooral hun lichaam gebruiken. Je zou dus niet denken dat ze kunnen springen als je ze zo ziet, maar de filmpjes laten toch echt het tegendeel zien.”

De link naar het artikel vind je via de onderstaande button en ik heb voor jouw kijkplezier ook de YouTube video, gemaakt door de desbetreffende wetenschappers van de University of South Florida, onderaan de pagina gezet! Wil je trouwens meer weten over het verschil tussen hagedissen en salamanders? Klik dan op de andere button:

Foto: Aneides vagrans , de klimmende, maar dus ook 'zwevende', salamander! (Bron: Wikimedia Commons, Publiek Domein).

English summary: Recently a paper appeared in Current Biology Magazine , describing the abilities of certain lungless salamanders to slow down their fall in a manner that resembles 'gliding' / 'skydiving'. Next to another herpetologist, Roel Wouters, I was asked to provide my opinion on the research which was featured in an article by KIJK Magazine. I commented, amongst other things, on how remarkable it is that jumping salamanders really appear to use their whole body to 'jump' because they have such skinny legs, whereas jumping lizards have more muscles and thus use their legs, like we do. You can find the article through the top green button above - Dutch only - and you can find one of my blogs which describes more differences between lizards and salamanders via the second button below - this one is in English! ;)

Bron banner foto: Wikimedia Commons, Publiek Domein.

One pond, four species! Observing all newt species of NL at once

Mon, 09 May 2022 15:40:09 GMT

(Blog alleen in het Engels)

8 may, 2022

Spring has started. The flowers are blossoming, the sky is blue and the bees are buzzing the salamanders are laying eggs! For amphibian researchers like myself the spring and the summer are great periods to conduct fieldwork. As a volunteer I monitor wild amphibians in a forest nearby my home and the 2022 season has just started. Recently I discovered all four native newt species in this forest together with some of my colleagues. The extra noteworthy thing? We found them not only within the same forest , but within one and the same pond , even!

Holding a male smooth newt ( Lissotriton vulgaris ), a male Palmate newt ( L. helveticus ), a female crested newt ( Triturus cristatus ), and a male Alpine newt ( Ichthyosaura alpestris ) right after taking notes and right before releasing them back into the water again!

Photo: Nienke Prins

As I focus on Triturus salamanders for my PhD research , I became naturally interested in these, and other, amphibians. This is why I started working as a volunteer for RAVON (Reptile, Amphibian, Fish Research/Onderzoek NL) one year ago. A forest nearby my home was appointed to me for monitoring purposes and this forest supposedly housed all four native newt species of the Netherlands. However, it had not been investigated for quite a while. I have been monitoring the forest in question for over a year now, but the last time someone monitored the waterbodies in this area before me was - I believe - around ten years earlier. Thus, I am honored that I can help out an organization like RAVON by picking up where the previous monitoring volunteer left off, so that the local database can be updated on a yearly basis again!

The forest lies somewhere in the province of North Brabant . I like to believe that what we achieved is not something that many amphibian enthusiasts are able to do on a daily basis in the Netherlands ( please, if otherwise, do not tell me; it would make me feel foolish for nerding out ). I will not enclose the exact location of the pond in order to avoid a not-very-likely, but possible stampede of interested nerds who are much like myself, but who may lack the right paperwork and experience. What I can do, though, is tell you a bit about the animals that we found and what the monitoring fieldwork entails!

“Not every salamander is a newt, but every newt is a salamander.”

As you may have noticed I have used both the terms 'newt' and 'salamander' to describe the little amphibs . Note that not every salamander is a newt, but every newt is a salamander! Salamanders are a separate group of amphibians, as are frogs and toads, which together make up the second group. People often mistake salamanders for lizards, which are not amphibians, but reptiles. I wrote an article about how you can best distinguish between salamanders and lizards ( here you go ). A third group of amphibians consists of caecilians, by the way. These are mysterious, relatively unknown, limbless amphibians. Interesting, but perhaps I will leave more on that for another blog post!

The newts are semi-aquatic salamanders, which means they mostly spend a part of the year living on land (through hibernation) and a part of the year living in the water (reproducing). When they are in the water, during spring and summer, they are not too hard to find. It is important that nature-lovers and biologists such as myself go out to actually search for them every now and then - of course according to best practice guidelines and with the right permits by hand. Why is this important? Because by doing so we can collectively build and keep a record of information on where these beautiful, cold-blooded animals occur and how their populations are doing over time. This is vital in the midst of todays' nature , biodiversity and climate crises.

From left to right to bottom: a male smooth newt ( Lissotriton vulgaris ), a female crested newt ( Triturus cristatus ), a male Alpine newt ( Ichthyosaura alpestris ), and a male Palmate newt ( L. helveticus ).

Photo: Nienke Prins

There are several ways to monitor amphibians; you can listen for frog calls in the evening, for instance; you can enter the ponds in a wading suit during the day while using a dip-net to catch salamanders, larvae and tadpoles; you can observe freshly-laid eggs from offshore; and you can go visit the forest by night with a flashlight to observe the animals, which are mostly nocturnal.

Before I started I was told all four native newt species lived in this area: the more common smooth newt ( Lissotriton vulgaris ) and the Alpine newt ( Ichthyosaura alpestris ), but also the great crested newt ( Triturus cristatus ) and the Palmate newt ( L. helveticus ). Some of these species are easier to find than others in the Netherlands and it really depends on the region where you search for them whether you will have any luck. The species can be distinguished by morphological characters like body size, color, patterning of the spots, and the way their belly looks. During the breeding season in spring/summer, it is also possible to distinguish the males from the females by the crests along their backs, which are most obvious/spectacular in crested newts!

"A count, sample collection and quick photoshoot; and then they're free to go again!"

I was particularly interested in finding the locations where the crested newt might occur. I like this species the most, not only because of my research that focuses on the DNA of Triturus , but also because they are just so incredibly large compared to the other species and their belly pattern is amazing! I knew this species was hanging around, as I had encountered the eggs in some places... But finding the adult individuals themselves appeared to be tricky, as the crested newts hide in the deepest parts of the ponds they inhabit during the day. It was much easier for me to find the smooth newts, Palmate newts, and Alpine newts in this region.

When we find adult individuals, we count them and in a few occasions we collect some of the DNA for scientific purposes . The animals are not harmed, by the way: they obviously may not like the quick count, the DNA sample collection (of their saliva, or of their outer body 'slime'), and the quick photoshoot as much as we do. But after this streamlined catch-and-study process they are immediately free to go, back to where they came from!

Over the last weeks I showed around co-workers from RAVON and from Staatsbosbeheer and I also guided students from the Wielstra lab at the Institute of Biology Leiden and Naturalis Biodiversity Center. I positioned some funnels the nights before any visitors came by to increase the chance of seeing/monitoring Triturus . When one of the groups of students came by to learn about the animals, we were indeed finally able to find an adult crested newt, alongside the other three species. Quite the quartet! I had not observed this before. It is clear that all four of them can share ponds in regions where their habitats overlap.

That must be one cozy pool of good quality water!

Thanks for being there that day: fellow PhD candidate Willem Meilink, MSc student Nienke Prins and BSc student Jody Robbemont!

Left to right: Palmate newt male ( Lissotriton helveticus ), smooth newt male ( L. vulgaris ), Alpine newt male ( Ichthyosaura alpestris ), crested newt female ( Triturus cristatus ). Here you can clearly tell the difference in body size and in belly pattern. And you can see the cute, distinctive, little 'duck-like' hind feet of the male Palmate newt!

Photo: Nienke Prins

Do you have a question? Or do you know another topic that you would love to read about in my blog? Don't hesitate to contact me !

Photos & videos: a mix of several photo's from Pixabay , Pexels , and my own material. Please check with me before re-using.

De pygmy hog: nu te zien bij de 'favo items' in LiveScience!

Tue, 03 May 2022 16:48:28 GMT

The pygmy hog: now on display in the 'favorite items' showcase at LiveScience!

3 mei, 2022

[English summary below]

In het museum van Naturalis is helaas geen plek om alle veertig miljoen (!) collectie-items te tonen aan het publiek. De meeste items liggen dan ook achter slot en grendel in de collectietoren. Zo ook het opgezette dwergzwijntje - of zoals ik hem zelf het liefste noem (bij de Engelse naam): de pygmy hog - die naam zaait minder 'varkensverwarring'! De pygmy hog is het kleinste en meest bedreigde varkentje ter wereld. Het is een dier waar maar weinig mensen van gehoord hebben. En toch is hij zó bijzonder! Daarom vond ik dat deze een plekje verdiende in het museum.

In de LiveScience zaal zien de bezoekers van Naturalis verscheidene wetenschappers 'live' aan het werk. Ook ik werk graag, met name op de vrijdagen, in deze prachtige zaal. Hier vind je verschillende vitrines, onder andere de 'favoriete items' vitrine. Daarin kunnen de wetenschappers van Naturalis hun geliefde collectiestukken tijdelijk ten toon laten stellen, met een persoonlijke boodschap erbij. Zo kunnen wij als onderzoekers onze interesses met de bezoekers delen! De pygmy hog kan in die vitrine uiteraard niet ontbreken, dus ik ben blij dat dit unieke zwijntje mij de komende drie maanden mag vergezellen in de LiveScience zaal.

Jij gaat hem toch ook bekijken? Pssst: toegang tot LiveScience is helemaal gratis! ;)

Foto's: de pygmy hog mét persoonlijke boodschap - in het voorjaar en de voorzomer van 2022 te zien in de LiveScience zaal van Naturalis!

English: The museum of Naturalis has limited space: not all 40 million (!) items from the collection can be shown to the museum. I regularly work in the LiveScience room of Naturalis (which you can freely access without an entrance ticket, by the way!). Here the visitors of the museum literally meet the scientists. In this wonderful room there are many showcases: one of them is called the 'favorite items' showcase, which houses items selected by Naturalis' scientists. I thought the pygmy hog should not longer be hidden back-stage in the collection tower and instead deserved a spot in the favo items showcase. I added my personal message as to why I think that the pygmy hog, the smallest and most threatened pig species in the world, deserves to be exhibited - and I'm proud it will accompany me for the upcoming three months. Will you come check it out?

Monkey Business: publicatie in 'Zoo Biology'

Wed, 06 Apr 2022 09:27:07 GMT

Monkey Business: publication in 'Zoo Biology'

6 apr, 2022

[English summary below]
Heeft er eigenlijk wel eens iemand onderzoek gedaan naar de demografie van alle mangabeys in Europese en Noord-Amerikaanse dierentuinen? Nu wel, ja: wij! Tijdens mijn Master studies ben ik samen met collega's in allerlei databases gedoken om meer te weten te komen over deze relatief onbekende wezens. Ons werk werd onlangs wetenschappelijk gepubliceerd.

"Mangabeys, zijn dat een soort mango's?"

Nee: de grijswangmangabey ( Lophocebus albigena ) en de kuifmangabey ( L. aterrimus ) waar ik onderzoek naar deed zijn geen mango's - zoals een Professor mij eens lachend vroeg. Het zijn apen! Ze komen in het wild voor in Afrika en zijn daar redelijk lastig om langdurig te bestuderen (modderige jungle, muggen, je snapt mijn punt). De oplossing: deze soorten worden al decennia lang gehuisvest door dierentuinen verspreid over de hele wereld. De dierentuinen hielden al die tijd zo veel mogelijk gegevens bij van hun dieren: wanneer ze geboren zijn en waar, hoe oud ze zijn geworden, hoe vaak ze verhuisd zijn, en met hoeveel baby aapjes ze het publiek aantrokken... Lekker makkelijk, dat scheelt mij een kleine negentig jaar aan veldwerk!

Géén stoffige archiefkast
Om de data van in totaal 519 apen van met name Noord-Amerikaanse en Europese dierentuinen en instituten te analyseren, verhuisde ik een aantal jaren geleden tijdelijk naar Limburg. Daar liep ik stage bij GaiaZOO in Kerkrade: wat heb ik daar een hoop fijne mensen ontmoet en veel geleerd! Ik ben dan ook erg blij dat deze studie, uitgevoerd samen met de collega's van GaiaZOO en tevens collega's van Wageningen University & Research, niet beland is een stoffige archiefkast, maar toch nog de aandacht heeft gekregen die het verdient. Onze uiteindelijke publicatie, die Open Access is, verscheen onlangs in het wetenschappelijke tijdschrift voor dierentuinen: Zoo biology. Ho e kan het ook anders?

Apen werken samen
Momenteel werk ik nog samen met Naturalis aan een korte video over de samenwerking tussen wetenschappers, musea, en dierentuinen. Dit soort samenwerkingen zijn namelijk vaak niet direct zichtbaar, maar wel super belangrijk en ik vond dat het tijd was dat ook daar een licht op werd geschenen, naast uiteraard de relatief onbekende mangabey monkeys . [ stay tuned ] Als je nieuwsgierig bent en meer wilt weten over het onderzoek, check dan snel het artikel via de knop onder de foto van Makula en zijn gekuifde vriend!

English: Recently my colleagues and I published an article about the longevity of mangabeys : species of monkeys that naturally occur in Africa, but are also managed by many zoos worldwide. This zoo study, where we analyzed data of 519 mangabeys, is now out in the journal ' Zoo biology', and it is Open Access . Furthermore I am still working on a video with Naturalis that emphasizes the importance of the collaboration between zoos, museums and universities, so stay tuned for that one. To read the mangabey paper, follow the button underneath the photo of Makula and his black crested buddy!

De foto hierboven maakte ik tijdens een pauze, in de tijd dat ik stage liep bij GaiaZOO. Je ziet hier de zilverrug Makula, die inmiddels helaas overleden is, naast één van de kuifmangabeys. Dan zie je ook direct waarom die zo heten! De gorilla's en mangabeys leven daar dus in harmonie samen in één verblijf: dat gaat erg goed en ze spelen graag met elkaar.

EN: This picture I took once during a break, when I was an intern at GaiaZOO. You can see the silverback Makula, which unfortunately passed away in the meantime, next to one of the black crested mangabeys. You can recognize where they get their name from! The gorillas and the mangabeys live in GaiaZOO live in harmony in the same exhibit. This works out very well and they often tend to play with one another.

Natuurlab module klaar voor gebruik!

Wed, 16 Feb 2022 15:21:27 GMT

Natuurlab module ready-to-use!

18 feb, 2022

[English summary below]

" Genetica en evolutie, dat is toch allemaal best moeilijk? "

Nee hoor, iedereen kan daarover leren! Daarom heb ik de afgelopen tijd met veel plezier meegeholpen aan het creëren van een online biologie-les over deze topics. Deze is nu (gratis) via het Natuurlab van Naturalis te volgen.

In de module neem ik de gebruiker mee achter de schermen van Naturalis. Ik vertel iets over DNA , over erfelijkheid, over evolutie en over natuurlijke selectie. En dat alles aan de hand van onze salamander studie . De gebruiker maakt zich zo in zeer korte tijd de basis van de genetica en evolutiebiologie eigen. Vervolgens is het aan de gebruiker om ook zelf uit te zoeken waarom 'het gebalanceerde, dodelijke systeem' van Triturus watersalamanders, dat wij bij het Wielstra lab onderzoeken, nu juist hèt perfecte voorbeeld is van "mislukte" evolutie!

De lesstof is zo kort en compact als mogelijk en bestaat uit verschillende componenten zoals online tools, tekstblokken, foto's, tekeningen, quotes, en video's. Middelbare scholieren vormen de doelgroep, maar in principe is de module toegankelijk - en begrijpelijk - voor iedereen die nieuwsgierig is! De module werd trouwens gebruikt als workshop voor leraren, in de context van (moderne) lestechnieken, tijdens het NIBI-conferentie FEIT/FICTIE 2021. En daar ben ik stiekem wel en beetje trots op.

Via de link hieronder kom je direct bij de les en met één klik op de knop kan ook jij evolutionair geneticus worden! Waar wacht je nog op?

Screenshot van één van de educatieve video's, opgenomen in de collectietoren van Naturalis.

English summary:

Lately I have been helping the education department of Naturalis to create an online module about evolution and genetics. This module is now online at the ' Natuurlab ', and it has been used as an example during the Dutch biology teacher's conference NIBI, VO 2021, in the context of (modern) teaching - something of which I am secretly a little proud. Although the module is originally meant for high school pupils, it can be accessed by anyone who is curious about DNA , evolutionary biology , or salamander genetics ! [Side note: the module is in Dutch only]

MuseumJeugdUniversiteit Naturalis: Waarom is de salamander een superdier?

Sun, 13 Feb 2022 17:19:16 GMT

"MuseumYouthUniversity" Naturalis: Why are salamanders super animals?

13 feb, 2022

[English summary below]

Nooit eerder had ik zo'n geweldig publiek!

Op zondag 13 februari trapte ik de reeks lezingen van de MuseumJeugdUniversiteit 2022 af met een verhaal over salamanders en DNA. Ook al heb ik redelijk wat ervaring met educatie voor (jonge) kinderen, was ik toch een beetje zenuwachtig. Het is namelijk maar de vraag of kinderen zich wel bekommeren over zoiets als ' genetica' en 'DNA '. Het klinkt toch allemaal wat stoffig, zeker als je het er een uur lang over gaat hebben...

Maar jemig , wat zat ik ernaast! Ik heb nog nooit zo een geinteresseerd publiek gehad als deze ruim veertig kinderen!

De leeftijd lag tussen de acht en 12 jaar en - tegen al mijn verwachtingen in - luisterden ze het gehele uur aandachtig naar mijn hoorcollege over 'waarom salamanders super dieren zijn'. De kids waren nieuwsgierig en stelden enthousiast allerlei slimme vragen tussendoor. Ik voelde mij daardoor ook zelf weer geïnspireerd en op mijn beurt weer enthousiaster. Het gevoel herinnerde mij enorm aan de tijd dat ik nog in dierentuinen werkte: daar ook waren het vooral de kinderen die veel wilden weten. De ouders? Die hadden toch vaak wel wat beters te doen!

Dat kinderen ook bij mijn huidige onderzoek weer zo veel interesse tonen in het milieu, in de natuur en evolutie , in DNA, in life science , en in dit geval vooral ook in dieren zoals amfibieën, geeft mij hoop voor de toekomst van onze planeet. Het hoorcollege was dan ook exclusief voor de kinderen en deze is dus helaas niet opgenomen of ergens terug te zien. Maar via de onderstaande link kom je wél weer terecht bij andere teksten en filmpjes over mijn onderzoek:

English:

Never had I ever had such a great audience!

On Sunday the 13th of February, 2022, I kicked-off a series of lectures for children at the 'MuseumJeugdUniversiteit' ['MuseumYouthUniversity'] . I was a little bit nervous, even though I have a reasonable amount of experience with educating children. This was because I thought a full, one-hour-lecture on the topic of genetics and DNA would perhaps be too much, and somewhat boring, to them.

But, boy, was I wrong!

I had never head such an interested and attentive audience in my life. The age ranged from about eight to 12 years old and, against all my expectations, they were able to listen carefully to my lecture-class on 'why salamanders are super animals' from beginning to end. Also, they were curious and they asked all sorts of questions throughout the talk. This made me excited and it reminded me of the time that I still worked in zoos: also there children were always the ones asking numerous of questions. Their parents? They usually had better things to do!

The fact that also now, with my current research , children again show such a great interest in the environment, DNA, evolution , life science, nature, conservation, and - in this case - animals such as amphibians, gives me hope for the future of our planet. The lecture was exclusively for kids, and thus unfortunately it is not recorded and I am unable to provide a link, but through the button below you will be able to find other sources, such as articles and movies, regarding my research:

"Waarom houden kikkers en padden hun voorpoten voor hun ogen als ze zich bedreigd voelen?"

Mon, 31 Jan 2022 14:44:32 GMT

"Why do frogs and toads keep their forelimbs in front of their eyes when in danger?"

31 jan, 2022

[English below]

Voor de rubriek 'Vraag & Antwoord' werd mij de vraag gesteld waarom kikkers en padden hun voorpoten voor hun ogen houden als ze zich bedreigd voelen. Mijn antwoord verscheen begin 2022 in de Quest.

For the column 'Vraag & Antwoord' ('Question & Answer') I was asked why frogs and toads keep their forelimbs in front of their eyes when in danger. My answer appeared in the Dutch popular science magazine 'Quest' at the beginning of 2022.

Foto / Banner: Christoph Leeb, CC BY-SA 3.0 < https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0 >, via Wikimedia Commons

What is it like to be a biologist?

Fri, 10 Dec 2021 09:24:06 GMT

(Blog alleen in het Engels)

10 dec, 2021

Have you ever wondered what it is that biologists do all day? You might think they go on adventures all the time; discovering plants, animals and fungi on a roll, as they travel through forests, mountains, rivers, and oceans. As much fun as that sounds, I want to set the record straight by telling you that being a biologists can definitely be like that, but it is often so much more (and sometimes also less ) than that.

When I tell people I am a bioloist , I sometimes get raised eyebrows: “Oh? Wow! But you do not look like a biologist to me!”

I can only imagine that in the minds of some people a biologist looks like this goofy person that is wearing a safari hat and wellies all the time. A person that runs around with an insect net and a magnifying glass deep in the forest to observe the tiniest of bugs. Or a person that is producing animal-like sounds during twilight in an attempt to attract some rare, understudied creature, only to observe and study it using waterproof binoculars and a pocketsize, forever outdated, worn-out field guide... Am I getting close?

“Getting a PhD in biology requires more than a real-life Pokémon go hunt”

I hate to break it to you: although being a biologist can be like this, it is mostly quite different. More often than not fieldwork is not the major part of the job, even when it plays a big or important role. It does depend on the person and the study, of course. But contrary to what media stereotyping may have you believe , not all biologists feel outdoorsy all the time, or have handled the organisms they study physically. For instance, I came to love my field by spending time studying the DNA of an extremely rare pig species that I will unlikely ever see in the wild - but that does not make the biology of this animal less interesting to me!

At the time of writing this, I am halfway through my PhD, which is a project that lasts at least four years and is heavily focused on one particular topic of interest. I study a genetic mutation in salamanders - but not all biologists study animals like I do. Some research fungi, some plants, or bacteria. Or entire ecosystems! Whatever the field of research is: it may be obvious that obtaining a PhD in biology requires more than a real-life Pokémon go hunt. Biologists spend a lot of time behind the computer reading literature, analyzing (complex) data , writing papers and filling in forms, and so forth. This type of 'desk work' is actually the major part of our job.

Additionally, working in the laboratory can be essential - at least it is in my field. What is funny is that sometimes we biologists actuallly do resemble the ‘crazy scientist’ stereotype when working in the lab; we wear a white lab coat and safety goggles, some of us have messy hair, and we do occasionally run around like our lives depend on our experiments. I can understand where this mad scientist label comes from. But again: this is a false image as we actually are rather sane and we do keep our cool (mostly, anyway...)

"Some do wear a safari or cowboy hat through all of this, but most of us are normal. I promise."

Basically the work of a biologist is comparable to any other type of science: we have a question in mind, so we try to collect as many samples and information and data on the matter as possible. Then we explore and analyze these samples and data, and then we write and talk about the findings in scientific papers, in the media, at conferences, etc. This means that biologists - in this modern era - actually need to 'be' many things at once! In a sense, we are fieldworkers, we are lab workers, we are 'bioinformaticians', data analysts, writers, presenters, teachers... All within our own, scientific bubble! Some do wear a safari or cowboy hat through all of this, but most of us are normal, I promise.

Lastly, biologists often try to use the outcome of their studies for the better. For instance; we share data through online databases, spread our knowledge to a wider audience by teaching and by conducting outreach , and sometimes we try to build bridges between the world of academia and the world of industry. For me all these activities are very important and they give me the energy to keep exploring the biological world.

More and more - and sometimes less - so.

Colorful genes: coloring outside the lines

Tue, 02 Nov 2021 13:28:51 GMT

(Blog alleen in het Engels)

2 nov, 2021

My colleagues and I were looking for salamanders during our fieldwork when we came across a great crested newt with an abnormal color pattern . How cool! Bas Helder, a bachelor’s student within our team, caught the individual with a dipping net. The newt is believed to exhibit a ‘partial flavistic’ color variation: the words are almost as difficult as the discovery is rare… Perhaps I am going too fast, so stick with me and let me take you a few steps back to explain.

Animals can have many beautiful colors. Each species has their own color pattern, which can vary in brightness, in design, in shade, and so on. Most of the time, a certain color pattern is characteristic of a species. But sometimes scientists like myself stumble upon specimen with extraordinary color deviations. And here it comes: there are different kinds of such abnormalities, some more common than others.

So, what type of color deviations exist in nature?

Albinism

Albinism is the most described color deviation. It is caused by a lack of the pigment ‘melanin’, which makes up the color of skin, fur, feathers and eyes. This means that, generally, no colors are present in the skin or fur at all, which therefore appear white. The eyes of albinos often seem red, though. This is due to the lack of color in the eye’s iris, which now causes the red blood cells in the veins and retina of the eye to become exposed! The red blood cells are still of normal color because they hold ‘hemoglobin’: an iron-containing, different kind of red pigment that is necessary to carry oxygen through the body.

Albinism is most frequently displayed by a completely white or pale skin or fur, accompanied by red eyes

Leucism

Leucism is pretty similar to albinism in the sense that it is caused by a loss of pigment in the skin, feathers and fur. However, the color of the eyes usually remains normal. Also, it regularly happens that leucism is partial, meaning that animals are only partially white or pale and that the pattern can seem patchy. In some cases it can be difficult to distinguish albinism from leucism.

With leucistic, the whiteness is often patchy or incomplete and the eyes are of normal color

Melanism

Melanism is actually the opposite of albinism and leucism, because it means there is an excess of pigmentation which will lead to a darker, often almost black, color! It is more rare than albinism and leucism. Although albinism is, for instance, also described in humans, melanism is not. In some cases in nature, melanism evolved because it provided better camouflage, for instance, in the pepper moth. The moths adapted to heavily polluted industrial environments, where it was beneficial to turn black. This is because they stood out less to predators as opposed to their lighter conspecifics when resting on dark-colored, dirty trees. And when the environment became more clean again, the moths regained their lighter colors. This case of so-called 'industrial melanism' is actually a text-book example of how evolution and natural selection work, which I find pretty amazing!

Melanistic animals are almost or completely black because of a high level of pigmentation

Flavism & Erythrism

Flavism, the color deviation displayed by the flamboyant newt we found, is a type of color variation that is in general more rare than albinism and leucism. In biology, flavism is a term used to describe a particularly yellow pigmentation. This time it is not caused by the absence of melanin, but rather by other types of pigments that are called ‘pteridines’ (more yellowish) and ‘carotenoids’ (more reddish). A lack in those red, carotenoid pigments naturally leads to a more pronounced yellow pigmentation by the pteridines. So, that would lead to flavism . The other way around would be having less pteridines, which leads to a more red color caused by the remaining pteridines. This is called erythrism .

Too much yellow is indeed what we witnessed on some parts of the body of the aberrant newt! It was a male that likely exhibited 'partial flavism', meaning that not the entire body, but only parts of it, were depleted of red pigment. During breeding season, the males develop a denticulated crest to seduce the females in a courtship ritual. Because it was an adult male that we sampled, and because it is the beginning of the breeding season, the extraordinary color pattern was clearly visible on the denticulated crest, making this observation super spectacular!

The partially flavistic, male newt we caught (on the left) versus a normal looking, male crested newt (on the right)

Ok! But why the weird colors?

Yes, I am once again bringing up DNA . Namely, albinism, leucism and flavism are mostly caused by genetic mutations or inbreeding. Of course, in the case of our crested newt for instance, we cannot be 100% certain of this as long as we do not investigate it in detail. But we did sample more individuals in the same population and none of the other ones we caught displayed any type of color deviation! Other causes of color variations in animals generally have to do with, for instance; diet, pathogens, or chemical pollution that affects their development. For this newt, however, those are less likely explanations because then we would have expected to find more weird-looking individuals and not just one.

Of course, after we sampled the DNA of the newts in an animal-friendly manner, we released the animals in the same spots we found them. The same we did for our photoworthy mutant after taking some pictures. I hope it will live happily ever after and maybe… just maybe… the yellow pattern on it’s crest and tail make him all the more attractive to the females! Who knows?

One thing is for sure: he definitely stood out to us!

Mijn evolutie les als workshop voor biologie leraren

Tue, 19 Oct 2021 17:05:22 GMT

My evolution module as a workshop for biology teachers

19 oct, 2021

[English summary below]

Toen werd ik ineens gespot in de programmakrant van VO 2021, van de FEIT/FICTIE NIBI conferentie!

Momenteel ben ik vanuit het Wielstra lab samen met Naturalis Biodiversity Center een online module aan het opzetten voor het Natuurlab. De bedoeling is om complexe materie over evolutie, zoals voordelige en nadelige mutaties, natuurlijke selectie, en recombinatie, op een leuke manier toegankelijk te maken voor scholieren via digitale tools. En dat aan de hand van voorbeelden uit mijn promotieonderzoek!

De module wordt behandeld tijdens een workshop bij het aankomende congres. Ik hoop zo steun te kunnen bieden aan leraren, met inspiratie voor in biologie lessen. En natuurlijk steun voor leerlingen, die deze module gemakkelijk kunnen volgen op de website van Naturalis als ze geïnteresseerd zijn in evolutie en DNA. De module, genaamd ' Hoe werkt evolutie? ', is online te vinden via deze link .

Hier kun je je overigens inschrijven voor het congres. En via de onderstaande knop kom je terecht bij het programmaboekje voor het congres met meer uitleg over de workshop:

De workshop aangeboden via de VO 2021 programmakrant, geschreven door Hansjorg Ahrens.

English: My online module has been proposed as workshop material in the programme of the upcoming NIBI conference VO 2021 (a Dutch biology conference that is mainly aimed at high school biology teachers). My colleagues and I are preparing the online module as we speak, which will help both teachers and students understand complex topics such as evolution, mutation, selection and recombination. The 'evolution module' can be found in the list of topics through this link . You can register for the conference here . The programme of the conference can be found through the green button above. (Both the Natuurlab modules and the NIBI conference programme are provided in Dutch only).

Kamsalamander met zeldzame kleurafwijking!

Fri, 08 Oct 2021 15:33:44 GMT

Discovered: crested newt with rare color deviation!

8 okt, 2021

[English summary below]

In de recent verschenen nieuwsbrief 'Schubben en Slijm' van RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) schreef ons onderzoeksteam een item over een wel heel bijzondere vondst: een "Koi" kamsalamander mannetje!

De waadpakken en schepnetten lagen klaar voor gebruik. In het kader van verschillende studentenprojecten trokken wij in het voorjaar natuur in om padden, kikkers en salamanders te zoeken. Op verschillende plekken in Meijendel speurden we naar de kamsalamander ( Triturus cristatus ). In één van de natuurlijke vijvers ving onze student Bas Helder zijn allereerste kamsalamander, een mannetje met een mooie rugkam. En wat bleek? Deze had een opvallend gekleurd vlekkenpatroon dat wat weg had van dat van een Koi karper!

De kleurafwijking is zeldzaam en wordt hoogst waarschijnlijk veroorzaakt door een genetische mutatie. Hoe dat precies zit? Dat lees je via de bovenste groene button in mijn blog (alleen in het Engels). Ben je nieuwsgierig naar het 'Schubben en Slijm' item? Deze is weer alleen in het Nederlands. Check daarvoor de onderste button en scroll naar pagina 8!

Links: de opvallend bont gekleurde kamsalamander, op de foto in ons cuvet. De licht gele vlekken zijn abnormaal. Rechts: een normaal gekleurd mannetje, wat meer van bovenaf en in zijn natuurlijke habitat. Foto's: eigen materiaal.

English: In a newsletter of RAVON my colleagues and I described the discovery of a particularly remarkable looking, male crested newt ( Triturus cristatus ). The individual was caught by Bas Helder, one of the students in our team, in Meijendel, the Netherlands. The color deviation reminded us of Koi carpers and is rarely observed in these newts! It is likely caused by a genetic abnormality. You can read more about it in my blog (English only, top button) or in the aforementioned item of the newsletter "Schubben & Slijm" (Dutch only, bottom button).

Beoordeeld door tieners! 'Frontiers For Young Minds' artikel gepubliceerd

Fri, 24 Sep 2021 09:55:31 GMT

Assessed by teenagers! 'Frontiers for Young Minds' article published

24 sep, 2021

[English below]

Vandaag is een wetenschappelijk artikel gepubliceerd door mijn collega's en ik. De inhoud is voor de verandering niet beoordeeld (ook wel " ge-peer-reviewed" ) door andere wetenschappers, maar door tieners! Het blad 'Frontiers For Young Minds' is dan ook een uniek tijdschrift: de jongeren hebben daar de touwtjes in handen. En dat is een win-win: jongeren raken op deze manier direct betrokken bij de wetenschap en tegelijkertijd leren wij als wetenschappers weer hoe we ons onderzoek het beste kunnen uitleggen aan de buitenwereld. Heel tof vind ik dat! Het artikel, wat gaat over het 'gebalanceerde dodelijke systeem' van de salamanders die wij onderzoeken, is in het Engels geschreven. Je vindt deze - en talloze andere, interessante artikelen - via de onderstaande button.

English: My colleagues and I published a scientific article today. For a change, the content has not been peer-reviewed by other scientists, but by teenagers! The journal 'Frontiers For Young Minds' is unique in this way, as the kids are in control. This is a win-win: young, talented people are getting involved in science directly and at the same time we, as scientists, learn how we can tell the story of our research to the outside world in the best way. I find that really awesome! The article, which is about the 'balanced lethal system' of the salamanders we investigate, is written in English. You can find it - and many other, interesting articles - through the button above.

Photo: Pexels

Lead cartoon from the article: Meilink W.R.M., France J., de Visser M. C. and Wielstra B. (2021) Balanced Lethal Systems: An Evolutionary Mystery. Frontiers For Young Minds . 9:632945. doi: 10.3389/frym.2021.632945

Salamanders and Lizards: 14 ways to tell them apart!

Thu, 23 Sep 2021 14:17:12 GMT

(Blog alleen in het Engels)

23 sept, 2021

Can you distinguish a lizard from a salamander? They are mistaken for one another more often than not, as they resemble each other quite a lot. But, a closer look will tell you that they are very different animals. These 14 characteristics will help you tell them apart!

Look-a-like crawlers

I have been researching salamanders for two years now. I own both a lizard and a small colony of salamanders as pets. Often, people come up to me saying “how cool that you are researching salamanders!” – a statement that I obviously agree with. But it has happened on occasion that once we continue talking, they start searching through their phone, and they say: “I once held this salamander in my hands. That’s a nice one right?” Then they show me a picture of a bearded dragon, or an iguana. Definitely awesome! But those are not salamanders.

It is not surprising that many people mix up salamanders and lizards. The two appear very similar at first glance. Especially the body shapes look alike: salamanders and lizards are mostly slender, with two forelimbs and two hindlimbs – and they generally have a long tail. They are also both known to be cold-blooded animals and they crawl in a similar way when they move. But in reality, many major differences go hidden behind these similarities. After reading this list of 14 differences between salamanders and lizards, you will hopefully understand why they are not at all one and the same thing. You will have the tools to differentiate between them for once and for all!

1) Evolution

Salamanders are amphibians, just like frogs and toads, whereas lizards are reptiles, just like snakes and crocodiles (and ‘surprise surprise’: also birds !) Amphibians originated over 360 million years ago, well before the first reptilian-like animal, which evolved around 300 million years ago. This means amphibians and reptiles have a very distinct evolutionary history and thus have a very different story to tell. It also means that, in the context of relatedness, lizards are actually more closely related to us humans than they are related to the salamanders – crazy, huh?

2) DNA

I study DNA – so it makes sense to bring that up even though you cannot see DNA with your bare eyes. Still, because salamanders and lizards evolved differently, their DNA turned out also very different over the course of time. The entire genetic code of a salamander is even ten times the size of that of a lizard, or of a human for that matter!

3) App— ear —ance

An anatomical difference is the ear opening: it is clearly visible in lizards, but not in salamanders. Because lizards and salamanders have completely different life cycles and lifestyles, they also evolved different hearing strategies. Unlike lizards, salamanders do not possess external ears. They do have inner ears, though, which means they are not deaf! But they are likely better at perceiving ‘sounds’ more indirectly, namely by feeling the vibrations caused by sound waves. This as opposed to lizards, which can also feel vibrations, but generally have much better hearing as well.

4) Count the toes

Another anatomical difference you can use to determine whether you are dealing with a salamander or a lizard, is by looking at the number of toes. It is almost always the case that a salamander has only four toes on their front legs, and five toes on their rear legs, whereas lizards have five toes on both their front and rear legs. Keep in mind, though, that there are exceptions, as some limbless lizard and salamander species do exist.

5) Check for claws

Connected to the feet thing: while you are counting toes in the figure below, also keep an eye on the presence of claws. Only lizards have claws – and are thus able to scratch you when you hold them, for instance. Salamanders are more “primitive” in that way: their paws are harmless and their stubby toes and fingers often look more like sausages (in my eyes, at least!).

6) Do a skin scan

One way you can distinguish salamanders from lizards is by looking at their skin. The skin of lizards consists of scales, whereas the skin of salamanders is more smooth. Some salamanders do have a more of a ‘warty’ skin, but there are never scales. That being said: both salamanders and lizards do shed their skin regularly. I suppose skin care simply matters to all creatures.

7) Sunbath, or sunburn?

Because of the difference in the skin types, you will find salamanders and lizards mostly in a different type of environment. Mind the sunshine: is the animal enjoying a sunny place, or was it hiding in a shady, cool place - under a tree log for instance? Lizards love basking in the sun, they need it to warm up and they are very well adapted to handling the heat and drought. This is not the case for salamanders: too much sun and they will dry out!

8) The way they breathe

The difference in the skin types has everything to do with breathing. A salamander’s skin is porous and permeable so that they can absorb oxygen through it. That’s mostly for when they are in the water: many species live aquatically for a part of their life or even their entire life! Most adult salamanders do have lungs by the way, but also then they can still use their specially designed skin for breathing too. Lizards have only their lungs to rely on, as their skin is designed to do just the opposite: keep water from going in or out.

9) Speed on land vs. in water

Put a salamander and lizard right next to each other on land and observe. The chances are high that the lizard outruns the salamander (in the case they don’t attack or eat each other). This is because lizards have relatively long limbs and use them in more of a quick ‘creeping’ motion. Salamanders, on the other hand, generally move a bit slower – except for when they are in the water. Some species do not even live on land at all. Aquatic salamanders can swim extremely fast if they need to and they may very well outswim any lizard!

First: salamander walking on land (Pixabay) - Second: lizard walking on land (Pexels)

10) Reproduction

The reproduction strategy can tell a lot about whether you are dealing with a lizard or a salamander. In lizards the male often needs to come into direct contact with the female in order to get her pregnant. Mating happens mostly on land. For many salamander species, on the other hand, the mating is not physical and reproduction happens mostly under water. In many cases a male salamander will deposit a ‘spermatophore’, which is basically a package of sperm that the female can then take up into her own body. Such a special delivery!

11) Eggs

Most lizards and salamanders reproduce by laying eggs (with a few exceptions). The eggs of lizards generally have a ‘leathery’ shell and the females mostly lay the eggs on or in the ground, within a protective site such as a nest, fissure, or hole. For many salamander species, however, the eggshell is more ‘gelatinous’ and instead of being laid on land, they are often deposited under water. This means that all salamanders are eventually also born under water!

12) Metamorphosis

Remember that salamanders are born under water, while lizards are born on land? Salamander hatchling are typically called “larvae” (which can be compared to the tadpoles of frogs and toads). These larvae are born with gills, which allow them to breathe under water. Most species later undergo a special change called “metamorphosis”: they will develop lungs so they can also live on land. Lizards never go through metamorphosis, as they are already born with fully developed lungs.

13) Poop = evidence!

If you want to stop mixing lizards and salamanders up, you can always take a close look at their poop: lizard droppings are easily identified because, just as in birds, they excrete mostly a black turd that is accompanied by a white or yellowish tip. The “urine” of the lizard – the white part - is concentrated in the bladder to retain as much water as possible. The black part is the actual solid food waste. The dung of salamanders looks different, as it is less concentrated. In the water, salamander droppings mostly resemble the feces of fish: simple, grey strings with not much else going on.

14) Superpower: regeneration

An extra fun-fact about the differences between lizards and salamanders has everything to do with how they regenerate lost or injured body parts. Lizards sometimes rid their tail, for instance to avoid being eaten by a predator. It regrows, mostly, but they will get a less fancy looking, smaller tail end in return. However, salamanders are the true regeneration experts: they can regrow all sorts of tissue, organs and whole limbs and body parts if they need to!

Conclusion

In conclusion, salamanders and lizards are completely different animals. Lizards are reptiles who mostly live on land, love to sunbathe, and have evolved a special skin and internal mechanisms to stay hydrated without always needing water directly. Salamanders, on the other hand, are amphibians who are always nearby or in the water, as they are much more susceptible to dehydration because of their porous and vulnerable skin.

Both lizards and salamanders need our help. In the wild, they both rely heavily on their ecosystems. They are adapted to their own type of natural living environment, but many species are endangered due to pollution, global warming and habitat destruction, which leaves them with less and less areas to be safe in. Also, if you want to keep them as pets that is fine! But always try to make sure you obtain them from a respected breeder - that way you will likely not support the wildlife trade.

If you want to help protect these beautiful animals, perhaps you can consider supporting one of the causes listed below. You could donate money, but you could maybe also find an organization which you can help monitor reptiles and amphibians, perhaps even nearby your own home. If you decide to do this, at least you know you are fully equipped to tell apart the salamanders from the lizards!

Exotische amfibieën barcoderen: DNA talk 5 online!

Fri, 03 Sep 2021 14:27:24 GMT

Barcoding exotic amphibians: DNA talk 5 online!

3 sept, 2021

[English below]
Vandaag was het zover: mijn vijfde DNA talk is gepubliceerd op de Naturalis kanalen! Dit keer gaat het over DNA barcoding: wat bedoelen wetenschappers daar precies mee? En hoe passen wij dit toe in onze onderzoeken naar amfibieën? Deze video vormt een introductie over deze methode. Samen met een aantal van studenten van ons gedreven team, leg ik je meer uit over het herkennen van exotische amfibieën aan de hand van DNA barcodes! Dat is ontzettend belangrijk voor de biodiversiteit en het behoud van de natuur. Waarom? Pak wat popcorn, volg de link hieronder, en ontdek het nu!

PS: ben jij benieuwd naar alle DNA talks? Je vindt hier meer links!

English: Today my fifth DNA talk was published on the social media channels of Naturalis! This one is about DNA barcoding: what do scientists mean when they refer to this method? And how do we apply this in our amphibian research? In this video I introduce you to this method, together with some of the students of our passionate team! We explain more about recognizing exotic amphibians using DNA barcodes, which is of utmost importance in the context of biodiversity and conservation. Why so? Grab some popcorn, follow the link below, and find out! [The DNA talks are in Dutch, but we always provide English subtitles]

PS: Are you curious about all the DNA talks? You can find more links here !

Foto banner links boven: vroedmeesterpad ( Alytes obstetricans ) tijdens het onderzoek door Ingrid den Boer

Foto banner rechts boven: boomkikker ( Hyla sp.) via Pixabay

Duitse kamsalamanders met "Italiaans" bloed!

Wed, 18 Aug 2021 09:32:50 GMT

German crested newts with "Italian" blood!

18 aug, 2021

[English summary below]
In de natuur kruisen soorten vaak met elkaar en kunnen hybride nakomelingen krijgen. Afgelopen week publiceerde ons team een artikel over kamsalamanders in Duitsland ( Triturus cristatus ) die bijvoorbeeld ook DNA van een andere soort, de Italiaanse kamsalamander ( T. carnifex ), hebben.

Hybride zone

De gebieden waar soorten elkaar ontmoeten en waar hybriden voorkomen, worden ook wel 'hybride zones' genoemd. De hoeveelheid genen die van de ene of van de andere soort afkomstig zijn in een hybride individu hangt vaak af van de locatie binnen die zone: aan de ene zijde zal een hybride meer genetisch materiaal bezitten van de ene soort, aan de overzijde zal deze doorgaans meer genen bezitten van de andere soort.

Uiterste randje
Het DNA is dus een genetische 'cocktail' van de soorten. Het bepalen van de samenstelling van die genetische cocktails van verschillende individuen op verschillende locaties ondersteunt het in kaart brengen van de hybride zone. In het artikel dat wij publiceerden laten we zien dat verschillende kamsalamanders in Zuid Duitsland, die bepaalde uiterlijke kenmerken vertoonden van de Italiaanse soort, ook daadwerkelijk een beetje "Italiaans" bloed hebben. Ze zitten aan een uiterst randje van de hybride zone. Meer hierover via de onderstaande knop!

English: the area where two species 'meet up' and produce hybrids is called a 'hybrid zone'. The composition of genetic material within those hybrids can help to determine the exact location and boundaries of hybrid zones. Recently we published an article which describes how certain Northern crested newts ( Triturus cristatus ) in Southern Germany also possess genetic material of another species, the Italian crested newt ( Triturus carnifex ). You can read about it through the button below!

Figuur uit de paper: Triturus cristatus individuen waarvan het DNA onderzocht is, vertoonden uiterlijke kenmerken van T. carnifex - zoals de lichte, gele rugstreep! (Fahrbach, de Visser & Wielstra, 2021).

Alle foto's op deze pagina door: Michael Fahrbach

Nature Today blog over de zwijntjes

Thu, 29 Apr 2021 16:21:09 GMT

Nature Today blog about the little hogs

29 apr, 2021

[English below]

Nature Today publiceerde een bericht naar aanleiding van de 'Quick Guide' over pygmy hogs, die ik samen met collega's van de Universiteit van Wageningen publiceerde in Current Biology Magazine. In de blog worden een aantal uitspraken van mij aangehaald waarin ik vertel hoe mijn onderzoek naar deze zwijnensoort het begin vormde van mijn carrière binnen de genetica/genomica. Je vindt de blog via de knop:

Nature Today posted a blog regarding the 'Quick Guide Pygmy hogs', which I published in Current Biology Magazine together with co-workers from Wageningen University. Attention is given to a few statements I made about how my studies towards this pig species shaped the foundation of my career in genetics/genomics. You can find the blog through the button:

Tekening door Bas Blankevoort - Naturalis Biodiversity Center. License: CC-BY-SA.

Pygmy hogs in Current Biology Magazine!

Mon, 26 Apr 2021 15:08:15 GMT

Pygmy hogs in Current Biology Magazine!

26 apr, 2021

[English summary below]
Wat zijn pygmy hogs eigenlijk? Dát leggen mijn collega's en ik je graag uit in ons bondige artikel - ook wel een 'Quick Guide' - dat onlangs verscheen in Current Biology Magazine!

Klein, verborgen en zeldzaam

De ' pygmy hog ' (in het Nederlands 'dwergzwijn') is het kleinste, wilde varken dat op aarde rondloopt. Ik noem de soort graag bij de Engelse naam ' pygmy hog ', omdat men de term dwergzwijn al gauw verwart met de kleine rassen gedomesticeerde varkens, die je bijvoorbeeld ook als huisdier kunt aanschaffen of op de boerderij ziet badderen in de modder. De pygmy hog, echter, is een totaal andere soort en ook zeer zeldzaam - deze zul je niet zomaar tegen komen. Het dier is nog geen halve meter hoog en leeft een zeer verborgen bestaan. De levenswijze en evolutionaire geschiedenis van deze soort is uniek ten opzichte van andere varkens en zwijnen. Helaas wordt deze fascinerende soort wel bedreigd met uitsterven, maar een fokprogramma in India biedt hoop. Meer weten? Check dan snel de Quick Guide via de knop hieronder!

English: Recently my colleagues and I published an article about the pygmy hog, the smallest, rarest and most endangered pig species in the world. This article, which appeared in Current Biology Magazine, summerizes the unique life style and evolutionary history of the species, as well as it's current conservation status - click the button below to find out more!

De foto hierboven toont een opgezette pygmy hog ( Porcula salvania ) die zich achter de schermen bevindt in de collectietoren van Naturalis Biodiversity Center. Het is de enige opgezette pygmy hog in Nederland. Foto door: Pepijn Kammenga.

Op de radar van het 'Leidsch Dagblad'

Thu, 25 Mar 2021 13:52:47 GMT

On the radar of "Leidsch Dagblad"

25 mrt, 2021

[English summary below]

Het Leidsch Dagblad ving een glimp op van onze recente publicatie in RAVON. De titel van het stuk - "Leidse bioloog ontdekt hoe het kan dat de helft van de embryo’s van kamsalamanders al in het ei doodgaan" - had ietwat anders gemogen, maar toch heel leuk dat we in de krant terecht kwamen!

Nog niks 'ontdekt'

Om het bovenstaande in context te plaatsen: voorlopig ben ik nog wel even bezig met mijn PhD en dat betekent dus ook dat er nog veel te ontdekken valt. Hoewel de kop van het artikel de indruk doet wekken dat ik mijn proefschrift hard gemaakt heb, ingeleverd heb, en met een cocktail en een boek op het strand ben gaan zitten, duurt het in werkelijkheid natuurlijk nog wel even voordat ik daadwerkelijk op dat punt beland. Om nog maar te zwijgen over het feit dat ik natuurlijk niet alleen werk aan dit onderwerp.

De Wielstra theorie
Dat onze onderzoeksvragen en de theorieën die wij daaraan vastknopen bedacht en beschreven door mijn begeleider Dr. Ben Wielstra, is een verduidelijking die zeker op zijn plaats is. Zie bijvoorbeeld dit artikel over chromosoom 1 syndroom. Meer informatie en publiaties zijn te vinden op zijn website, www.benwielstra.wordpress.com . De ideeën achter chromosoom 1 syndroom heb ik op mijn beurt, weer samen met een aantal collega's, zo versimpeld mogelijk uitgeschreven voor het artikel in het vakblad van RAVON . De moraal van het verhaal: ik los dit raadsel niet in mijn eentje op - het onderzoek is hoe dan ook een team effort .

Het onderzoek is nog volop aan de gang
Binnen ons team zijn we dus volop bezig met de experimenten en analyses die hopelijk tot resultaten gaan leiden die de Wielstra theorie ondersteunen. Maar, in de tussentijd, zijn wij verheugd te zien dat ons onderzoek zichtbaar is voor de buitenwereld. Het artikel in Leidsch Dagblad vind je via de knop hieronder - het is een Premium artikel, dus als deze niet zichtbaar is, vind je hieronder een foto van de hardcopy. Veel leesplezier!

English: The local newspaper - Leidsch Dagblad - wrote an article about our research. Although the title is a bit misleading, stating that I solved the mystery of chromosome 1 syndrome, it was nice to see our research was picked up by the media and explained to a broad audience!

Nature Today blog over ons salamander onderzoek!

Tue, 23 Mar 2021 13:52:47 GMT

Nature Today blog about our salamander research!

23 mrt, 2021

[English below]

Nature Today publiceerde een bericht naar aanleiding van onze recente publicatie in het vakblad van RAVON. Een deel van het bericht van Nature Today beschrijft waarom het salamandersyndroom dat wij onderzoeken eigenlijk zo vreemd is. Tevens voegde Nature Today mijn YouTube video (DNA talk 1) toe aan het stuk. Daar geef ik uitleg over mijn onderzoek naar het syndroom. Check het artikel via de link:

Nature Today posted news item about our recent publication in the magazine of RAVON. This news item, or blog, partially describes why the 'salamander syndrome' that we investigate is actually super odd. Also, Nature Today added a link to my YouTube video (DNA talk 1) as well. In this video I also explain more about the syndrome. Check the article through this link:

Foto: Michael Fahrbach - male Balkan crested newt ( Triturus ivanbureschi )

RAVON artikel uitgebracht

Sat, 13 Mar 2021 13:52:47 GMT

RAVON article published

13 mrt, 2021

[English summary below]
Deze maand verscheen in het vakblad RAVON ons artikel over chromosoom 1 syndroom bij Triturus watersalamanders.

Chromosoom 1 syndroom

Triturus watersalamanders (kam- en marmersalamanders) hebben te kampen met een vreemd fenomeen: 50% van de eieren is niet levensbatbaar. Dat heeft te maken met een genetische afwijking en wordt in de literatuur ook wel 'chromosoom 1 syndroom' genoemd. Dit omdat het, zoals de naam al aangeeft, te maken met mutaties binnen chromosoom 1: het langste chromosoom van de 12 chromosomenparen die de watersalamanders bezitten.

Natuurlijke selectie ineffectief

Het syndroom is een bizar voorbeeld van hoe extreem afwijkende, genetische constructies kunnen ontstaan in het DNA van organismen. Normaal gesproken zorgt natuurlijke selectie ervoor dat schadelijke mutaties zo min mogelijk worden doorgegeven aan de volgende generatie. Maar in het geval van chromosoom 1 syndroom, kan natuurlijke selectie 'zijn werk niet meer doen'.

Evolutie is 'gedachteloos'

Het artikel, dat ik schreef samen met mijn collega's, legt zo simpel mogelijk de theorie uit die wij testen binnen het Wielstra lab. Die theorie heeft alles te maken met de 'gedachteloosheid' van evolutie: de watersalamanders bezaten hoogst waarschijnlijk ooit een evolutionair voordeel die gekoppeld was aan de unieke, genetische constructie binnen chromosoom 1, maar op de langere termijn hoopten schadelijke mutaties zich op en bleek het juist heel nadelig. Nieuwsgierig? Lees precies hoe wij denken dat het zit in het artikel via de onderstaande, groene button .

English: This month we published an article in the magazine of RAVON regarding chromosome 1 syndrome in Triturus newts. The article is in Dutch, but does contain an English summary - click the button below to find out more.

Ontdekt: exotische smaragdhagedissen in Scheveningen

Sun, 28 Feb 2021 09:52:55 GMT

Discovered: exotic green lizards in Scheveningen, NL

28 feb, 2021

[English summary below]

In de nieuwsbrief Kijk op Exoten beschrijven mijn collega's en ik in samenwerking met RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) de vondst van exotische smaragdhagedissen in de duinen van Scheveningen. Aan de hand van DNA van meerdere individuen kon één van de studenten uit ons team, Beyza Demirkapu, bepalen om welke soort het ging en uit welk gedeelte van het natuurlijke verspreidingsgebied de dieren vermoedelijk komen. Lees meer via de onderstaande knop (v.a. pagina 12):

English: In a newsletter called "Kijk op Exoten" (Dutch only) my colleagues and I described the discovery of exotic green lizards in the dunes of Scheveningen, NL. By investigating the DNA of multiple individuals a student from our team, Beyza Demirkapu, determine what species they were and from which part of the natural range the individuals likely originate.

Één van de smaragdhagedissen uit Scheveningen. Foto: Richard Struijk